Từ điển Hán Nôm Việt - Tự học tiếng Trung

ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.

然 - nhiên

不然 bất nhiên

不然

bất nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nếu không, không thì

Từ điển trích dẫn

1. Không phải vậy. ◇ Luận Ngữ 論語: "Vương Tôn Giả vấn viết: Dữ kì mị ư Áo, ninh mị ư Táo, hà vị dã? Tử viết: Bất nhiên. Hoạch tội ư thiên, vô sở đảo dã" 王孫賈問曰: 與其媚於奧, 寧媚於灶, 何謂也? 子曰: 不然. 獲罪於天, 無所禱也 (Bát dật 八佾) Vương Tôn Giả hỏi: (Tục ngữ có câu:) "Nịnh thần Áo, thà nịnh thần Táo còn hơn", ý nghĩa là gì? Khổng Tử đáp: Không phải vậy. Mắc tội với trời thì cầu đảo đâu cũng vô ích.
2. Bất ngờ, ngoài dự liệu. ◇ Mặc Tử 墨子: "Phủ khố thật mãn, túc dĩ đãi bất nhiên" 府庫實滿, 足以待不然 (Từ quá 辭過) Phủ khố sung mãn thì có thể phòng bị biến cố bất ngờ.
3. Không hợp lí, không đúng. ◇ Thi Kinh 詩經: "Thượng đế bản bản, Hạ dân tốt đản. Xuất thoại bất nhiên, Vi do bất viễn" 上帝板板, 下民卒癉. 出話不然, 為猶不遠 (Đại nhã 大雅, Bản 板) Trời làm trái đạo thường, Dân hèn đều mệt nhọc bệnh hoạn. Lời nói ra không hợp lí, Mưu tính không lâu dài.
4. (Nếu) không thế (thì). § Cũng như "phủ tắc" 否則. ◇ Tỉnh thế hằng ngôn 醒世恆言: "Trừ phi tha nữ nhi bất yếu giá nhân tiện bãi hưu. Bất nhiên, thiểu bất đắc nam môi nữ chước" 除非他女兒不要嫁人便罷休. 不然, 少不得男媒女妁 (Tiền tú tài thác chiếm phụng hoàng trù 錢秀才錯占鳳凰儔) Trừ phi con gái của ông không muốn lấy chồng thì thôi. Chứ không thì thiếu gì người làm mai làm mối.
5. Chẳng lẽ, lẽ nào, sao lại. § Phó từ biểu thị ngữ khí phản vấn. Cũng như "nan đạo" 難道, "bất thành" 不成. ◇ Tân Khí Tật 辛棄疾: "Bách thế cô phương khẳng tự môi, Trực tu thi cú dữ thôi bài, Bất nhiên hoán cận tửu biên lai" 百世孤芳肯自媒, 直須詩句與推排, 不然喚近酒邊來 (Hoán khê sa 浣溪沙, Chủng mai cúc 種梅菊, Từ 詞).
6. Không vui, không thích thú. Thủy hử truyện 水滸傳: "Triệu viên ngoại khán liễu lai thư, hảo sanh bất nhiên. Hồi thư lai bái phúc trưởng lão thuyết đạo..." 趙員外看了來書, 好生不然. 回書來拜覆長老說道... (Đệ tứ hồi) Triệu viên ngoại xem thư xong, lòng thấy không vui lắm. Bèn trả lời ngay cho trưởng lão, nói rằng...
7. Không bằng, chẳng thà. § Cũng như "bất như" 不如. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Mính Yên quyệt liễu chủy đạo: Nhị da mạ trứ đả trứ, khiếu ngã dẫn liễu lai, giá hội tử thôi đáo ngã thân thượng. Ngã thuyết biệt lai bãi, bất nhiên ngã môn hoàn khứ bãi" 茗煙撅了嘴道: 二爺罵著打著, 叫我引了來, 這會子推到我身上. 我說別來罷, 不然我們還去罷 (Đệ thập cửu hồi) Mính Yên bĩu mỏ nói: Cậu hai mắng tôi, đánh tôi, bắt phải đưa đi, bây giờ lại đổ tội cho tôi. Tôi đã bảo đừng đến mà, chẳng thà chúng tôi về quách.
8. Không được, làm không được. ◇ Vô danh thị 無名氏: "Ngã khứ na lí đồ cá tiến thân, tiện bất nhiên dã hảo tá ta bàn triền" 我去那裡圖個進身, 便不然也好借些盤纏 (Đống Tô Tần 凍蘇秦, Đệ tam chiết) Tôi đi tới chỗ đó liệu cách tiến thân, mà cũng không giúp cho được chút tiền lộ phí.

▸ Từng từ: 不然

了然 liễu nhiên

了然

liễu nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Rõ ràng, minh bạch. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Tướng quân dĩ quân số khai giải, sử kì liễu nhiên vô nghi, nhiên hậu đại sự khả thành" 將軍以軍數開解, 使其了然無疑, 然後大事可成 (Đệ tứ thập tứ hồi) Tướng quân nên nói ra quân số (của Tào Tháo), để cho (Tôn Quyền) thấy rõ ràng không nghi ngại, thì việc lớn ắt thành.
2. ☆ Tương tự: "minh bạch" 明白, "minh liệu" 明瞭, "thanh tích" 清晰, "thanh sở" 清楚.
3. ★ Tương phản: "bất minh" 不明.

▸ Từng từ: 了然

仍然 nhưng nhiên

仍然

nhưng nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

vẫn còn, vẫn chưa

Từ điển trích dẫn

1. Vẫn cứ, giống như cũ. ☆ Tương tự: "nhưng cựu" 仍舊, "y nhiên" 依然, "dĩ kinh" 已經. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Bào Nhị hựu hữu thể diện, hựu hữu ngân tử, hữu hà bất y, tiện nhưng nhiên phụng thừa Giả Liễn" 這鮑二又有體面, 又有銀子, 有何不依, 便仍然奉承賈璉 (Đệ tứ thập tứ hồi) Bào Nhị vừa có thể diện, lại vừa được tiền, làm gì mà chẳng thuận theo, nên vẫn chiều chuộng Giả Liễn như trước.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như thế. Giống như vậy.

▸ Từng từ: 仍然

依然 y nhiên

依然

y nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

vẫn còn, vẫn thế, vẫn vậy

Từ điển trích dẫn

1. Như cũ, như xưa, y cựu. ◇ Tào Đường 曹唐: "Đào hoa lưu thủy y nhiên tại, Bất kiến đương thì khuyến tửu nhân" 桃花流水依然在, 不見當時勸酒人 (Lưu Nguyễn tái đáo thiên thai bất phục kiến tiên tử 劉阮再到天台不復見仙子) Hoa đào nước chảy vẫn như xưa, Nhưng không còn thấy người mời rượu thời đó nữa.
2. Bịn rịn, lưu luyến không rời. ◇ Giang Yêm 江淹: "Duy thế gian hề trùng biệt, Tạ chủ nhân hề y nhiên" 唯世間兮重別, 謝主人兮依然 (Biệt phú 別賦) Chỉ là cùng với nhân gian hề lại biệt li, Từ biệt thế nhân hề bịn rịn không rời.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đúng như thế, đúng như cũ.

▸ Từng từ: 依然

俨然 nghiễm nhiên

俨然

nghiễm nhiên

giản thể

Từ điển phổ thông

long trọng, uy nghiêm, trọng thể

▸ Từng từ: 俨然

偶然 ngẫu nhiên

偶然

ngẫu nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ngẫu nhiên, tình cờ

Từ điển trích dẫn

1. Tình cờ, không tính trước, không biết trước. ☆ Tương tự: "ngẫu nhĩ" 偶爾. ◇ Tạ Triệu Chiết 謝肇淛: "Quốc tộ du cửu, phi ngẫu nhiên dã" 國祚悠久, 非偶然也 (Ngũ tạp trở 五雜俎, Địa bộ nhất 地部一).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Ngẫu nhĩ 偶爾.

▸ Từng từ: 偶然

傲然 ngạo nhiên

傲然

ngạo nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

kiêu căng, trịch thượng

▸ Từng từ: 傲然

儼然 nghiễm nhiên

儼然

nghiễm nhiên

phồn thể

Từ điển phổ thông

long trọng, uy nghiêm, trọng thể

Từ điển trích dẫn

1. Vẻ nghiêm trang.
2. Y như vậy, rất giống.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vẻ trang trọng. » Một tòa thần tượng trên ngồi nghiễm nhiên « ( Nhị độ mai ).

▸ Từng từ: 儼然

全然 toàn nhiên

全然

toàn nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

toàn bộ

▸ Từng từ: 全然

公然 công nhiên

公然

công nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

làm một cách công khai, thực hiện công khai

Từ điển trích dẫn

1. Ngang nhiên, không nể nang gì cả. ◇ Đỗ Phủ 杜甫: "Nhẫn năng đối diện vi đạo tặc, Công nhiên bão mao nhập trúc khứ" 忍能對面為盜賊, 公然抱茅入竹去 (Mao ốc vi thu phong sở phá ca 茅屋為秋風所破歌) Nhẫn tâm làm giặc cướp ngay trước mặt ta, Ngang nhiên ôm cỏ tranh vô bụi trúc.
2. Công khai, không che giấu. ☆ Tương tự: "công khai" 公開. ★ Tương phản: "ám lí" 暗裡. ◇ Cổ kim tiểu thuyết 古今小說: "Trước tử đích phụ nhân kiến Tư Ôn, tứ mục tương đổ, bất cảm công nhiên chiêu hô" 著紫的婦人見思溫, 四目相睹, 不敢公然招呼 (Dương Tư Ôn Yến san phùng cố nhân 楊思溫燕山逢故人) Người đàn bà mặc áo tím trông thấy Tư Ôn, bốn mắt nhìn nhau, không dám công khai lên tiếng gọi.
3. Hoàn toàn. ◇ Tây du kí 西遊記: "Na quái đạo: Nhĩ ngạnh trước đầu cật ngô nhất bính. Đại Thánh công nhiên bất cụ" 那怪道: 你硬着頭吃吾一柄. 大聖公然不懼 (Đệ nhị thập nhất hồi) Con yêu quái nói: Mi cứng đầu nhỉ, hãy nếm một cán gậy của ta đây. Đại Thánh hoàn toàn không sợ sệt gì cả.
4. Hơn nữa, mà vẫn, cánh nhiên.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rõ ràng như vậy, ai cũng thấy.

▸ Từng từ: 公然

勃然 bột nhiên

勃然

bột nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Biến sắc mặt (vì giận dữ, tinh thần căng thẳng...). ◇ Chiến quốc sách 戰國策: "Uy vương bột nhiên nộ viết: "Sất ta! nhi mẫu tì dã" 威王勃然怒曰: "叱嗟! 而母婢也" (Triệu sách tam) (Tề) Uy vương biến sắc nổi giận nói: "Hừ, hừ! Đồ con nhà nữ tì kia".
2. Phấn khởi, hăng hái. ◇ Hoài Nam Tử 淮南子: "Thánh nhân bột nhiên nhi khởi, nãi thảo cường bạo, bình loạn thế, di hiểm trừ uế, dĩ trọc vi thanh, dĩ nguy vi ninh" 聖人勃然而起, 乃討強暴, 平亂世, 夷險除穢, 以濁為清, 以危為寧 (Binh lược 兵略) Bậc thánh nhân phấn khởi xuất hiện, đánh dẹp cường bạo, làm yên đời loạn lạc, diệt trừ hiểm ác, thay đục thành trong, đổi nguy hiểm thành an ninh.
3. Đột nhiên, thình lình, bỗng chợt. ◇ Trang Tử 莊子: "Đãng đãng hồ, hốt nhiên xuất, bột nhiên động, nhi vạn vật tòng chi hồ!" 蕩蕩乎, 忽然出, 勃然動, 而萬物從之乎 (Thiên địa 天地) Lồng lộng thay, bỗng dưng ra, bỗng chợt động, mà muôn vật theo!

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thình lình biến sắc mặt — Vẻ hưng thịnh, hăng hái.

▸ Từng từ: 勃然

卓然 trác nhiên

卓然

trác nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Cao xa, trác việt. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Khả tích lí luận tuy dĩ trác nhiên, nhi chung ư một hữu phát minh thập toàn đích hảo phương pháp" 可惜理論雖已卓然, 而終於沒有發明十全的好方法 (Phần 墳, Xuân mạt nhàn đàm 春末閑談).
2. Đột nhiên. ◇ Vương Sung 王充: "Trác nhiên tốt chí" 卓然卒至 (Luận hành 論衡, Mệnh lộc 命祿).

▸ Từng từ: 卓然

嗒然 tháp nhiên

嗒然

tháp nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Thẫn thờ, ngơ ngác, hình dáng như kẻ mất hồn. ☆ Tương tự: "tháp táng" 嗒喪, "tháp yên" 嗒焉.

▸ Từng từ: 嗒然

固然 cố nhiên

固然

cố nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

cố nhiên, đương nhiên

▸ Từng từ: 固然

坦然 thản nhiên

坦然

thản nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

thản nhiên, bình thản, điềm tĩnh, lòng không vướng víu gì

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cứ bình thường như cũ, không có gì thay đổi.

▸ Từng từ: 坦然

塊然 khối nhiên

塊然

khối nhiên

Từ điển trích dẫn

1. An nhiên, thản nhiên. ◇ Cốc lương truyện 穀梁傳: "Khối nhiên thụ chư hầu chi tôn dĩ" 塊然受諸侯之尊已 (Hi Công ngũ niên 僖公五年) Thản nhiên nhận lấy sự tôn xưng của chư hầu.
2. Trơ trọi, lẻ loi. ◇ Bạch Cư Dị 白居易: "Khối nhiên bão sầu giả, Trường dạ độc tiên tri" 塊然抱愁者, 長夜獨先知 (Tư quy 思歸) Kẻ ôm sầu lẻ loi, Đêm dài một mình biết trước.

▸ Từng từ: 塊然

天然 thiên nhiên

天然

thiên nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

thiên nhiên, tự nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Do trời sinh mà như thế. Chỉ phong cảnh trời đất. Đoạn trường tân thanh : » Phong sương được vẻ thiên nhiên «.

▸ Từng từ: 天然

奮然 phấn nhiên

奮然

phấn nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hăng hái mạnh mẽ.

▸ Từng từ: 奮然

安然 an nhiên

安然

an nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an toàn, yên ổn

Từ điển trích dẫn

1. Thản nhiên, bình tĩnh, tâm tình an định. ◇ Đôn Hoàng biến văn 敦煌變文: "Kiến giả hàn mao trác thụ, Xá Lợi Phất độc tự an nhiên" 見者寒毛卓豎, 舍利弗獨自安然 (Hàng ma biến văn 降魔變文) Những người trông thấy lạnh mình râu tóc dựng đứng, một mình Xá Lợi Phất vẫn an nhiên tự tại.
2. Bình an vô sự, yên ổn.
3. Yên tĩnh. ◇ Tiêu Hồng 蕭紅: "Ốc tử an nhiên hạ lai" 屋子安然下來 (Sanh tử tràng 生死場, Hoang san 荒山) Căn nhà yên tĩnh trở lại.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn vô sự.

▸ Từng từ: 安然

宛然 uyển nhiên

宛然

uyển nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Nép nhường, thuận tòng. ◇ Thi Kinh 詩經: "Hảo nhân đề đề, Uyển nhiên tả tích" 好人提提, 宛然左辟 (Ngụy phong 魏風, Cát lũ 葛屨) Bậc tôn trưởng an nhàn thong thả, Tránh nhường nép sang bên trái.
2. Rõ ràng, thật là, quả nhiên. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Hạ kỉ đình đình, uyển nhiên tuyệt đại chi xu" 下几亭亭, 宛然絕代之姝 (Thư si 書癡) Xuống kỉ đứng sững, thật là một người con gái đẹp tuyệt trần.
3. Giống như, phảng phất. ◇ Nhị khắc phách án kinh kì 二刻拍案驚奇: "Địa phương quan bất nại tha hà đích, uyển nhiên Tống thì Lương Sơn Bạc quang cảnh" 地方官不奈他何的, 宛然宋時梁山泊光景 (Quyển nhị thất).

▸ Từng từ: 宛然

寂然 tịch nhiên

寂然

tịch nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên lặng như tờ.

▸ Từng từ: 寂然

居然 cư nhiên

居然

cư nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Đã, lại, mà vẫn (bày tỏ sự khác thường, bất ngờ). ◇ Tư trị thông giám 資治通鑒: "Phù thổ địa vương giả chi sở hữu, canh giá nông phu chi sở vi, nhi kiêm tịnh chi đồ cư nhiên thụ lợi" 夫土地王者之所有, 耕稼農夫之所為, 而兼並之徒居然受利 (Đường kỉ 唐紀) Đất đai là sở hữu của vua chúa, cầy cấy là việc làm của nhà nông, thế mà bọn người thôn tính lại hưởng lợi.
2. Yên ổn, bình yên. ◇ Thi Kinh 詩經: "Bất khang nhân tự, Cư nhiên sanh tử" 不康禋祀, 居然生子 (Đại nhã 大雅, Sanh dân 生民) 不康禋祀, 居然生子 Không được yên tế lễ, An ổn sinh con. ☆ Tương tự: "an nhiên" 安然.
3. Rõ ràng, hiển nhiên, tự nhiên. ◇ Tam quốc chí 三國志: "Tắc hiền bất tiếu chi phân, cư nhiên biệt hĩ" 則賢不肖之分, 居然別矣 (Ngụy thư 魏書, Hà quỳ truyện 何夔傳) Thì giữa người hiền tài và kẻ bất tài, phân biệt rõ ràng vậy.
4. Y như là, giống như. § Cũng như "nghiễm nhiên" 儼然. ◇ Lưu Nhược Ngu 劉若愚: "Bổn chánh nhất đoạn huân tửu, quy y Thích thị, cư nhiên nhất đầu đà dã" 本政一斷葷酒, 皈依釋氏, 居然一頭陀也 (Chước trung chí 酌中志, Các gia kinh quản kỉ lược 各家經管紀略).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn tự nhiên.

▸ Từng từ: 居然

岸然 ngạn nhiên

岸然

ngạn nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

trọng thể, trang nghiêm, trang trọng

▸ Từng từ: 岸然

已然 dĩ nhiên

已然

dĩ nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đã qua, đã rồi

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đã như vậy rồi. Nhất định là vậy rồi.

▸ Từng từ: 已然

幡然 phiên nhiên

幡然

phiên nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Hốt nhiên, thình lình. § Cũng viết là "phiên nhiên" 翻然. ◎ Như: "phiên nhiên cải viết" 幡然改曰 đột nhiên đổi giọng rằng.

▸ Từng từ: 幡然

当然 đương nhiên

当然

đương nhiên

giản thể

Từ điển phổ thông

1. đương nhiên, tất nhiên, dĩ nhiên
2. tự nhiên, thiên nhiên

▸ Từng từ: 当然

徒然 đồ nhiên

徒然

đồ nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Uổng, phí, hoài. ◇ Văn minh tiểu sử 文明小史: "Tựu hữu thiên tiên bàn đích tướng mạo, đãn thị một đắc nhất ta học vấn, dã giác đồ nhiên" 就有天仙般的相貌, 但是沒得一些學問, 也覺徒然 (Đệ tam thập cửu hồi) Dù cho tướng mạo có đẹp như tiên, mà không có học vấn gì cả, thì cũng thấy uổng thôi.
2. Trống rỗng, không có gì cả, hư vô.
3. Chỉ như thế thôi, vẻn vẹn.
4. Không có lí do, vô cớ, ngẫu nhiên. ◇ Hậu Hán Thư 後漢書: "Hủy dự chi lai, giai bất đồ nhiên, bất khả bất tư" 毀譽之來, 皆不徒然, 不可不思 (Đậu Dung truyện 竇融傳) Lời khen tiếng chê, đều không phải là vô cớ, không thể không suy xét được.

▸ Từng từ: 徒然

必然 tất nhiên

必然

tất nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tất nhiên, tất sẽ, không thể tránh khỏi

Từ điển trích dẫn

1. Sự lí ắt phải như thế, dĩ nhiên. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Thận trọng tắc tất thành, khinh phát tắc đa bại, thử lí chi tất nhiên dã" 慎重則必成, 輕發則多敗, 此理之必然也 (Nghĩ tiến sĩ đối ngự thí sách 擬進士對御試策).
2. (Triết học) Lẽ đương nhiên, tất yếu. § Chỉ quy luật khách quan mà y theo đó sự vật phát triển biến hóa, không hề thay đổi vì ý chí con người. Tiếng Anh: necessity; inevitability.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ắt hẳn như thế, không thể khác.

▸ Từng từ: 必然

忽然 hốt nhiên

忽然

hốt nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bất ngờ, bất chợt, đột ngột

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thình lình, tới rất mau, không kịp biết trước.

▸ Từng từ: 忽然

恬然 điềm nhiên

恬然

điềm nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên lặng trong lòng, như không có gì xẩy ra.

▸ Từng từ: 恬然

悄然 tiễu nhiên

悄然

tiễu nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Vẻ đau buồn, ưu sầu. ◇ Bạch Cư Dị 白居易: "Tịch điện hùynh phi tứ tiễu nhiên, Cô đăng thiêu tận vị thành miên" 夕殿螢飛思悄然, 孤燈挑盡未成眠 (Trường hận ca 長恨歌) Đom đóm bay quanh điện chiều, ý buồn man mác, Khêu hết bấc ngọn đèn cô đơn, vẫn không thành giấc ngủ. Tản Đà dịch thơ: Đom đóm bay gợi mối u sầu. Ngọn đèn khêu đã cạn dầu, Khó thay! giấc ngủ dễ hầu ngủ xong!
2. Lặng lẽ, không có tiếng động. ◇ Trương Thọ Khanh 張壽卿: "Đáo giá nhất canh vô sự, nhị canh tiễu nhiên, đáo tam canh tiền hậu, khởi liễu nhất trận quái phong" 到這一更無事, 二更悄然, 到三更前後, 起了一陣怪風 (Hồng lê hoa 紅梨花, Đệ tam chiệp).
3. Như cũ, như xưa. ◇ Bì Nhật Hưu 皮日休: "Hưng thế hốt hĩ tân, San xuyên tiễu nhiên cựu" 興替忽矣新, 山川悄然舊 (Lỗ Vọng độc "Tương Dương kì cựu truyện 魯望讀"襄陽耆舊傳", Kiến tặng ngũ bách ngôn thứ vận 見贈五百言次韻).

▸ Từng từ: 悄然

悠然 du nhiên

悠然

du nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Thong dong tự tại. ◇ Đào Uyên Minh 陶淵明: "Thải cúc đông li hạ, Du nhiên kiến nam sơn" 採菊東籬下, 悠然見南山 (Ẩm Tửu 飲酒) Hái cúc dưới bờ rào đông, Nhàn nhã nhìn núi nam.
2. Sâu xa. ◇ Diệp Thích 葉適: "Tụng độc chi thương nhiên, đàm tư chi du nhiên" 誦讀之鏘然, 覃思之悠然 (Triều phụng lang trí sĩ du công mộ chí minh 朝奉郎致仕俞公墓志銘) Ngâm đọc vang vang, ngẫm nghĩ sâu xa.
3. Hình dung hứng vị triền miên. ◇ Viên Mai 袁枚: "Kì sự, kì thi, câu túc thiên cổ. Thiên chung kết cú, dư vận du nhiên" 其事, 其詩, 俱足千古. 篇終結句, 餘韻悠然 (Tùy viên thi thoại 隨園詩話).
4. Xa xôi, dằng dặc, bao la. ◇ Cựu Đường Thư 舊唐書: "Lương Châu dĩ khứ, sa thích du nhiên" 涼州已去, 沙磧悠然 (Quách Kiền Quán truyện 郭虔瓘傳) Lương Châu qua khỏi, sa mạc bao la.
5. Vẻ buồn đau. ◇ Mai Nghiêu Thần 梅堯臣: "Du nhiên thương ngã tâm, Lịch loạn phi khả nghĩ" 悠然傷我心, 歷亂非可擬 (Sóc phong kí Vĩnh Thúc 朔風寄永叔).
6. Chậm, hoãn, từ từ. ◇ Trung Quốc cận đại sử tư liệu tùng san 中國近代史資料叢刊: "Nữ quan nhược hữu tiểu quá, tạm thả khoan thứ, tức sử giáo đạo, diệc yếu du nhiên, sử tha vô kinh hoảng chi tâm" 女官若有小過, 暫且寬恕, 即使教導, 亦要悠然, 使他無驚慌之心 (Thái bình thiên quốc 太平天國, Thiên vương hạ phàm chiếu thư nhị 天王下凡詔書二).

▸ Từng từ: 悠然

惘然 võng nhiên

惘然

võng nhiên

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là "võng nhiên" 罔然.
2. Dáng thất ý, trướng nhiên. ◇ Từ Lâm 徐霖: "Hồi thủ hương quan, vọng đoạn cô vân võng nhiên" 回首鄉關, 望斷孤雲惘然 (Tú nhu kí 繡襦記, Đệ tam thập bát xích 第三十八齣).
3. Mơ hồ không rõ rệt. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Tự hoàn Hải Bắc, kiến bình sanh thân cựu, võng nhiên như cách thế nhân" 自還海北, 見平生親舊, 惘然如隔世人 (Dữ tạ dân sư thôi quan thư 與謝民師推官書).
4. Mang nhiên, hoảng hốt.
5. Hoảng sợ.
6. Bỗng chốc, hoán nhiên. ◇ Vương Thủ Nhân 王守仁: "Thường thí ư tâm, hỉ nộ ưu cụ chi cảm phát dã, tuy động khí chi cực, nhi ngô tâm lương tri nhất giác, tức võng nhiên tiêu trở" 嘗試於心, 喜怒憂懼之感發也, 雖動氣之極, 而吾心良知一覺, 即罔然消阻 (Truyền tập lục 傳習錄, Quyển trung).

▸ Từng từ: 惘然

愀然 thiểu nhiên

愀然

thiểu nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Thốt nhiên thay đổi sắc mặt. ◇ Lễ Kí 禮記: "Khổng Tử thiểu nhiên tác sắc nhi đối" 孔子愀然作色而對 (Ai Công vấn 哀公問) Khổng Tử bỗng thay đổi sắc mặt, lấy vẻ nghiêm trang đáp.
2. Lo sợ. ◇ Tuân Tử 荀子: "Kiến bất thiện, thiểu nhiên tất dĩ tự tỉnh dã" 見不善, 愀然必以自省也 (Tu thân 修身) Thấy điều không tốt, kinh sợ mà tự cảnh tỉnh vậy.
3. Buồn rầu. ◇ Liệt Tử 列子: "Chỉ thành viết: Thử Yên quốc chi thành. Kì nhân thiểu nhiên biến dong" 指城曰: 此燕國之城. 其人愀然變容 (Chu Mục vương 周穆王) (Người đồng hành) chỉ thành nói: Đây là thành nước Yên. Người kia (sinh ra ở nước Yên, đang trên đường trở về cố hương) bỗng buồn rầu biến sắc mặt (vì thương nhớ).

▸ Từng từ: 愀然

愕然 ngạc nhiên

愕然

ngạc nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sợ hãi thình lình — lấy làm lạ.

▸ Từng từ: 愕然

愴然 sảng nhiên

愴然

sảng nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Đau thương, ai thống. ◇ Tào Tháo 曹操: "Cô mỗi độc thử nhị nhân thư, Vị thường bất sảng nhiên lưu thế dã" 孤每讀此二人書, 未嘗不愴然流涕也 (Nhượng huyện tự minh bổn chí lệnh 讓縣自明本志令).

▸ Từng từ: 愴然

截然 tiệt nhiên

截然

tiệt nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

hoàn toàn, trọn vẹn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dứt khoát rõ ràng như vậy.

▸ Từng từ: 截然

故然 cố nhiên

故然

cố nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Cho nên, nhân thử. ◇ Tây du kí 西遊記: "Ngã thính thử ngôn, cố nhiên tủng cụ" 我聽此言, 故然悚懼 (Đệ ngũ thập lục hồi) Ta nghe nói thế cho nên sợ quá.
2. Vốn như thế, tất nhiên.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vốn sẵn như vậy. Nhất định là thế.

▸ Từng từ: 故然

斐然 phỉ nhiên

斐然

phỉ nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Văn vẻ, phong nhã. ◇ Lưu Vũ Tích 劉禹錫: "Ngâm chi phỉ nhiên, dĩ kí cô phẫn" 吟之斐然, 以寄孤憤 (Thu thanh phú 秋聲賦, Tự 序).
2. Liều lĩnh, làm càn. ◇ Lục Du 陸游: "Phỉ nhiên vọng tác, bổn dĩ tự ngu, lưu truyền ngẫu chí ư trung đô, giám thưởng toại trần ư ất dạ" 斐然妄作, 本以自娛, 流傳偶至於中都, 鑒賞遂塵於乙夜 (Tạ Vương Xu sứ khải 謝王樞使啟).
3. Vẻ cuồng phóng, phát phẫn. ◇ Tăng Củng 曾鞏: "Chu du đương thế, thường phỉ nhiên hữu phù suy cứu khuyết chi tâm, phi đồ thị bì phu, tùy ba lưu, khiên chi diệp nhi dĩ dã" 周遊當世, 常斐然有扶衰救缺之心, 非徒嗜皮膚, 隨波流, 搴枝葉而已也 (Thướng Âu Dương học sĩ đệ nhất thư 上歐陽學士第一書).
4. Khinh khoái, phiên nhiên. ◇ Sử Kí 史記: "Kết Tử Sở thân, sử chư hầu chi sĩ phỉ nhiên tranh nhập sự Tần" 結子楚親, 使諸侯之士斐然爭入事秦 (Thái sử công tự tự 太史公自序).

▸ Từng từ: 斐然

既然 kí nhiên

既然

kí nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Như vậy, thế đó. ◇ Hán Thư 漢書: "Thất chi hào li, sai dĩ thiên lí, thị kí nhiên hĩ" 失之毫釐, 差以千里, 是既然矣 (Triệu Sung Quốc truyện 趙充國傳).
2. (Liên từ) § Thường dùng trong nửa câu trước gọi là tiền đề, theo sau là phần suy diễn. ◇ Văn minh tiểu sử 文明小史: "Lão thái thái kí nhiên bất chuẩn, ngã tưởng tái khứ thỉnh kì dã chúc vô ích" 老太太既然不准, 我想再去請示也屬無益 (Đệ nhất ngũ hồi).

既然

ký nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bởi vì

▸ Từng từ: 既然

旣然 ký nhiên

旣然

ký nhiên

phồn thể

Từ điển phổ thông

bởi vì

▸ Từng từ: 旣然

昂然 ngang nhiên

昂然

ngang nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ngang nhiên, không sợ hãi

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tự cho mình là cao quý, muốn làm gì thì làm, không phải nể sợ ai.

▸ Từng từ: 昂然

暗然 ám nhiên

暗然

ám nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sâu kín tối tăm, khó thấy.

▸ Từng từ: 暗然

果然 quả nhiên

果然

quả nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

quả nhiên, như mong đợi, như dự đoán

Từ điển trích dẫn

1. Đúng là, quả thực. § Sự tình đúng như dự liệu. ◇ Văn minh tiểu sử 文明小史: "Ngã sai trước thị nhĩ yếu hồi lai, quả nhiên hồi lai liễu, tạ thiên tạ địa" 我猜著是你要回來, 果然回來了, 謝天謝地 (Đệ tam thập cửu hồi).
2. No bụng. ◇ Bạch Cư Dị 白居易: "Phạn cật quán sấu dĩ, Môn phúc phương quả nhiên" 飯訖盥漱已, 捫腹方果然 (Hạ nhật tác 夏日作) Ăn xong rồi rửa tay súc miệng, Vỗ bụng vẫn còn no.
3. Tên một con thú, giống như vượn.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thật đúng như vậy. Đoạn trường tân thanh có câu: » Này này sự đã quả nhiên, thôi đà cướp sống chồng min đi rồi «.

▸ Từng từ: 果然

樊然 phiền nhiên

樊然

phiền nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Lộn xộn, rối loạn, hỗn tạp. ◇ Trang Tử 莊子: "Tự ngã quan chi, nhân nghĩa chi đoan, thị phi chi đồ, phiền nhiên hào loạn, ngô ô năng tri kì biện!" 自我觀之, 仁義之端, 是非之塗, 樊然殽亂, 吾惡能知其辯 (Tề vật luận 齊物論) Tự ta coi nó, thì đầu mối của nhân nghĩa, đường lối của phải trái, lộn xộn rối tung, ta làm sao mà phân biệt được.

▸ Từng từ: 樊然

歙然 hấp nhiên

歙然

hấp nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Hòa hợp, yên định. ◇ Hán Thư 漢書: "Quận trung hấp nhiên, mạc bất truyền tướng sắc lệ, bất cảm phạm" 郡中歙然, 莫不傳相敕厲, 不敢犯 (Hàn Diên Thọ truyện 韓延壽傳).

▸ Từng từ: 歙然

歷然 lịch nhiên

歷然

lịch nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Sáng sủa, rõ ràng. ◇ Lưu Tri Cơ 劉知幾: "Hợp tại nhất thiên, sử kì điều quán hữu tự, lịch nhiên khả duyệt" 合在一篇, 使其條貫有序, 歷然可閱 (Sử thông 史通, Luận tán 論贊).

▸ Từng từ: 歷然

汒然 mang nhiên

汒然

mang nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

1. mù tịt, không biết gì
2. thất vọng, chán nản

▸ Từng từ: 汒然

決然 quyết nhiên

決然

quyết nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhất định như vậy, không thể khác.

▸ Từng từ: 決然

沛然 phái nhiên

沛然

phái nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Thịnh lớn, mạnh. ◇ Mạnh Tử 孟子: "Thiên du nhiên tác vân, phái nhiên hạ vũ, tắc miêu bột nhiên hưng chi hĩ" 天油然作雲, 沛然下雨, 則苗浡然興之矣 (Lương Huệ Vương thượng 梁惠王上).
2. Trong lòng rất cảm động. ◇ Hán Thư 漢書: "Ư thị thiên tử phái nhiên cải dong, viết: Du hồ, trẫm kì thí tai!" 於是天子沛然改容, 曰: 俞乎, 朕其試哉! (Tư Mã Tương Như truyện 司馬相如傳).
3. Ân trạch to lớn sâu dày.
4. Phong phú, sung dụ.

▸ Từng từ: 沛然

浩然 hạo nhiên

浩然

hạo nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Rộng lớn, bao la, bát ngát. ◇ Tấn Thư 晉書: "Huyền xa cáo lão, nhị thập dư niên, hạo nhiên chi chí, lão nhi di đốc" 懸車告老, 二十餘年, 浩然之志, 老而彌篤 (Lưu Thật truyện 劉寔傳).
2. Không ngăn trở được, dứt khoát không lưu luyến. ◇ Ôn Đình Quân 溫庭筠: "Hoang thú lạc hoàng diệp, Hạo nhiên li cố quan" 荒戍落黃葉, 浩然離故關 (Tống nhân đông du 送人東遊).
3. "Hạo nhiên chi khí" 浩然之氣 (viết gọn). ◇ Văn Thiên Tường 文天祥: "Thiên địa hữu chánh khí, tạp nhiên phú lưu hình: Hạ tắc vi hà nhạc, thượng tắc vi nhật tinh, ư nhân viết hạo nhiên, phái hồ tắc thương minh" 天地有正氣, 雜然賦流形: 下則為河嶽, 上則為日星, 於人曰浩然, 沛乎塞蒼冥 (Chánh khí ca 正氣歌).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rất to lớn, mênh mông vô bờ. Hát nói của Nguyễn Công Trứ có câu: » Khí hạo nhiên chí đại chí cương «.

▸ Từng từ: 浩然

淒然 thê nhiên

淒然

thê nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Mát lạnh. ◇ Trang Tử 莊子: "Thê nhiên tự thu, noãn nhiên tự xuân" 淒然似秋, 暖然似春 (Đại tông sư 大宗師) Mát mẻ như mùa thu, ấp áp như mùa xuân.
2. Buồn bã, bi thương. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Mạch nhiên tưởng khởi tại ngô phồn hoa chi sự, bất giác thê nhiên lệ hạ" 驀然想起在吳繁華之事, 不覺淒然淚下 (Đệ ngũ thập ngũ hồi).
3. Âm u, mờ tối. ◇ Cung Tự Trân 龔自珍: "Văn song hoa vụ thê nhiên lục, Thị nhi bất khẳng truyền ngân chúc" 文窗花霧淒然綠, 侍兒不肯傳銀燭 (Tứ nguyệt thập cửu nhật bạc mộ tức sự 四月十九日薄暮即事).

▸ Từng từ: 淒然

淡然 đạm nhiên

淡然

đạm nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thờ ơ lạnh lùng.

▸ Từng từ: 淡然

渾然 hồn nhiên

渾然

hồn nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cứ như thế, không có gì khác cả. Chỉ tính tình giống như lúc trẻ thơ. Vô tư, chân thành.

▸ Từng từ: 渾然

灑然 sái nhiên

灑然

sái nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Giật mình, kinh ngạc. ◇ Trang Tử 莊子: "Canh Tang tử chi thủy lai, ngô sái nhiên dị chi" 庚桑子之始來, 吾灑然異之 (Canh Tang Sở 庚桑楚) Thầy Canh Sở lúc mới đến, chúng ta lấy làm ngạc nhiên lạ lùng.
2. Ngay ngắn, sạch sẽ. ◇ Quy Hữu Quang 歸有光: "Hộ nội sái nhiên" 戶內灑然 (Tiên tỉ sự lược 先妣事略) Trong nhà ngăn nắp sạch sẽ.

▸ Từng từ: 灑然

然後 nhiên hậu

然後

nhiên hậu

Từ điển trích dẫn

1. Rồi sau, rồi mới. ◇ Tư Mã Thiên 司馬遷: "Sĩ hữu thử ngũ giả, nhiên hậu khả dĩ thác ư thế nhi liệt ư quân tử chi lâm hĩ" 士有此五者, 然後可以託於世而列於君子之林矣 (Báo Nhậm Thiếu Khanh thư 報任少卿書) Kẻ sĩ có năm điều ấy thì mới có thể sống ở đời mà đứng vào hàng quân tử. § Ghi chú: Năm điều là: trí, nhân, nghĩa, dũng và hạnh.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rồi sau mới..

▸ Từng từ: 然後

然料 nhiên liệu

然料

nhiên liệu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vật có thể dùng để đốt được.

▸ Từng từ: 然料

然而 nhiên nhi

然而

nhiên nhi

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tuy nhiên, nhưng, trong khi đó

Từ điển trích dẫn

1. Rồi đó, nhưng mà, song. § Cũng nói: "như thử" 如此, "bất quá" 不過, "đãn thị" 但是. ◇ Văn minh tiểu sử 文明小史: "Tái thuyết An Huy tỉnh tuy thị cá trung đẳng tỉnh phân, nhiên nhi phong khí vị khai, chư sự nhân lậu tựu giản, hoàn chiếu trước tòng tiền đích na cá lão dạng tử" 再說安徽省雖是個中等省分, 然而風氣未開, 諸事因陋就簡, 還照著從前的那個老樣子 (Đệ tứ ngũ hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhưng mà.

▸ Từng từ: 然而

燕然 yên nhiên

燕然

yên nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên núi, thuộc địa phận Ngoại mông đời Hán, Đậu Hiến đánh thắng giặc Thuyền Vu, được ghi công trên đá núi Yên nhiên. Về sau chỉ chiến trường biên giới.

▸ Từng từ: 燕然

爽然 sảng nhiên

爽然

sảng nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vẻ thối chí, nản lòng.

▸ Từng từ: 爽然

猝然 thốt nhiên

猝然

thốt nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thình lình.

▸ Từng từ: 猝然

率然 suất nhiên

率然

suất nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhẹ nhàng mau lẹ.

▸ Từng từ: 率然

畫然 hoạch nhiên

畫然

hoạch nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Rạch ròi, sáng láng. ◇ Trang Tử 莊子: "Kì thần chi hoạch nhiên tri giả khứ chi" 其臣之畫然知者去之 (Canh Tang Sở 庚桑楚) Đầy tớ thầy, hạng khôn ngoan rạch ròi, thầy đuổi hết.
2. Một chốc, một khoảng thời gian ngắn. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Nữ cấp thị ngân châm sổ mai... Án huyệt thích chi, hoạch nhiên thống chỉ" 女急市銀針數枚... 按穴刺之, 畫然痛止 (Thiệu nữ 邵女) Cô gái vội mua mấy mũi kim bạc... Theo huyệt châm cứu thì một lát hết đau.

▸ Từng từ: 畫然

當然 đương nhiên

當然

đương nhiên

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. đương nhiên, tất nhiên, dĩ nhiên
2. tự nhiên, thiên nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Đúng như thế, phải như vậy. ◇ Lữ Kịch 呂劇: "Tòng kim biệt thuyết khách khí thoại, hỗ tương bang trợ lí đương nhiên" 從今別說客氣話, 互相幫助理當然 (Lí nhị tẩu cải giá 李二嫂改嫁, Đệ nhị tràng 第二場) Từ nay đừng nói lời khách sáo, giúp đỡ lẫn nhau là phải như vậy.
2. Tất nhiên, dĩ nhiên. § Biểu thị khẳng định, hoàn toàn hợp với sự lí hoặc tình lí, không có nghi vấn. ◇ Ba Kim 巴金: "Văn nghệ cứu cánh thuộc ư thùy? Đương nhiên thuộc ư nhân dân!" 文藝究竟屬於誰? 當然屬於人民! (Tham sách tập 探索集, Cứu cánh thuộc ư thùy 究竟屬於誰).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đúng là như thế, phải là vậy.

▸ Từng từ: 當然

瞿然 cù nhiên

瞿然

cù nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Dáng kinh sợ, kinh hoảng. ◇ Hán Thư 漢書: "Giao Tây Vương cù nhiên hãi viết: Quả nhân hà cảm như thị?" 膠西王瞿然駭曰: 寡人何敢如是? (Ngô Vương Lưu Tị truyện 吳王劉濞傳).
2. Vẻ hớn hở, mừng rỡ. ◇ Trang Tử 莊子: "Tử Cơ cù nhiên hỉ viết: Hề nhược!" 子綦瞿然喜曰: 奚若! (Từ Vô quỷ 徐无鬼) Tử Cơ khấp khởi mừng mà rằng: Vậy sao!

▸ Từng từ: 瞿然

確然 xác nhiên

確然

xác nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đúng thật. Chắc chắn.

▸ Từng từ: 確然

突然 đột nhiên

突然

đột nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đột nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Hốt nhiên, thình lình. ◇ Ba Kim 巴金: "Giá thái đột nhiên liễu, ngã bất năng cú mã thượng quyết định. Ngã hoàn ứng cai khảo lự" 這太突然了, 我不能夠馬上決定. 我還應該考慮 (Tân sinh 新生, Thập thất ngũ nguyệt bát nhật 五月八日) Cái này bất thình lình quá, tôi không thể nào quyết định ngay được. Tôi cần phải suy xét kĩ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thình lình.

▸ Từng từ: 突然

竟然 cánh nhiên

竟然

cánh nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Đã, lại, mà vẫn (bày tỏ sự khác thường, bất ngờ). § Cũng như "cư nhiên" 居然. ◇ Tào Ngu 曹禺: "Văn Thanh hách hôn liễu đầu, hôn trầm trầm địa cánh nhiên nã trước yên thương tẩu xuất lai" 文清嚇昏了頭, 昏沉沉地竟然拿著煙槍走出來 (Bắc Kinh nhân 北京人, Đệ nhị mạc) Văn Thanh choáng váng mặt mày, cả đầu ngật ngà ngật ngờ, thế mà vẫn móc ống điếu ra.

▸ Từng từ: 竟然

絶然 tuyệt nhiên

絶然

tuyệt nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhất định, chắc chắn, không cần ngờ, so sánh gì — Hoàn toàn không có gì.

▸ Từng từ: 絶然

縱然 túng nhiên

縱然

túng nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ví phỏng như thế.

▸ Từng từ: 縱然

翩然 phiên nhiên

翩然

phiên nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Vẻ tương phản. ◇ Cung Tự Trân 龔自珍: "Thường dĩ hạ nhật độc "Kì chiêu" chi thi, phiên nhiên phản chi, tác thi nhị chương, dĩ di hậu chi tự chất cốc giả" 嘗以暇日讀《祈昭》之詩, 翩然反之, 作詩二章, 以貽後之自桎梏者 (Phản "Kì chiêu" 反《祈招》, Tự 序).
2. Bay đi. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Chuyển nhãn hóa vi anh vũ, phiên nhiên thệ hĩ" 轉眼化為鸚鵡, 翩然逝矣 (A Anh 阿英) Trong chớp mắt biến thành chim anh vũ bay mất.
3. Nhanh nhẹ. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Ngôn thứ, nữ dĩ phiên nhiên nhập, bái phục địa hạ" 言次, 女已翩然入, 拜伏地下 (Niếp Tiểu Thiến 聶小倩) Vừa nói xong thì cô gái nhanh nhẹ bước vào sụp lạy.
4. Tiêu sái, tự tại. ◇ Phương Hiếu Nhụ 方孝孺: "Thi dữ thư giai phiên nhiên hữu trần ngoại ý, thành hi thế kì ngoạn dã" 詩與書皆翩然有塵外意, 誠希世奇玩也 (Đề Tống Trọng hành thảo thư tự tác thi 題宋仲珩草書自作詩).

▸ Từng từ: 翩然

自然 tự nhiên

自然

tự nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

1. tự nhiên, thiên nhiên
2. tự nhiên, tự động
3. tất nhiên

▸ Từng từ: 自然

茫然 mang nhiên

茫然

mang nhiên

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. mù tịt, không biết gì
2. thất vọng, chán nản

▸ Từng từ: 茫然

莫然 mạc nhiên

莫然

mạc nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Lặng lẽ, tĩnh tịch. ◇ Trang Tử 莊子: "Mạc nhiên hữu gian, nhi Tử Tang Hộ tử" 莫然有間, 而子桑戶死 (Đại tông sư 大宗師) Lặng đi một dạo, rồi Tử Tang Hộ chết.
2. Ngơ ngác, ngu ngơ, không biết gì cả, mang nhiên. ◇ Trang Tử 莊子: "Giải tâm thích thần, mạc nhiên vô hồn" 解心釋神, 莫然無魂 (Tại hựu 在宥).

▸ Từng từ: 莫然

蓋然 cái nhiên

蓋然

cái nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Không chắc đúng, thiếu xác định. ◎ Như: "giá kiện sự thành công đích cái nhiên tính ngận tiểu, tối hảo bất yếu mậu nhiên hành sự" 這件事成功的蓋然性很小, 最好不要貿然行事.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Có lẽ. Không chắc.

▸ Từng từ: 蓋然

蕭然 tiêu nhiên

蕭然

tiêu nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Nhiễu loạn, không yên. ◇ Hán Thư 漢書: "Bắc biên tiêu nhiên khổ binh" 北邊蕭然苦兵 (Trương Thang truyện 張湯傳).
2. Vắng lặng, tiêu điều. ◇ Phạm Trọng Yêm 范仲淹: "Mãn mục tiêu nhiên, cảm cực nhi bi giả hĩ" 滿目蕭然, 感極而悲者矣 (Nhạc Dương Lâu kí 岳陽樓記).
3. Thưa thớt, trống trải. ◇ Diệp Thích 葉適: "Tấn phát tiêu nhiên, bôn tẩu vị dĩ, khả thán dã" 鬢髮蕭然, 奔走未已, 可嘆也 (Đề Lâm Tú văn tập 題林秀文集).
4. Sơ sài, giản lậu. ◇ Lục Du 陸游: "Duy dư sổ quyển tàn thư tại, Phá khiếp tiêu nhiên tiếu lão nô" 惟餘數卷殘書在, 破篋蕭然笑獠奴 (Tự tiếu 自笑).
5. Tiêu sái, nhàn dật. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Ái kì ngữ thanh giản, tiêu nhiên hữu xuất trần chi tư" 愛其語清簡, 蕭然有出塵之姿 (Du Huệ San thi tự 游惠山詩序).

▸ Từng từ: 蕭然

蘧然 cừ nhiên

蘧然

cừ nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Dáng kinh hỉ, vừa kinh ngạc vừa vui mừng. ◇ Đàm Tác Dân 譚作民: "Cừ nhiên phấn tỉnh nhất đại mộng, Thủ vãn Đông Hải tẩy nhãn khổng" 蘧然奮醒一大夢, 手挽東海洗眼孔 (Ngạc mộng 噩夢).

▸ Từng từ: 蘧然

赫然 hách nhiên

赫然

hách nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Giận dữ, thịnh nộ. ◇ Hán Thư 漢書: "Hán tri Ngô chi hữu thôn thiên hạ chi tâm dã, hách nhiên gia nộ" 漢知吳之有吞天下之心也, 赫然加怒 (Mai Thừa truyện 枚乘傳).
2. Phấn phát. ◇ Cung Tự Trân 龔自珍: "Thánh thiên tử hách nhiên hữu ý thiên tải nhất thì chi trị" 聖天子赫然有意千載一時之治 (Minh lương luận tứ 明良論四).
3. Chói lọi, rực rỡ. § Thường chỉ màu đỏ. ◇ Hồng Mại 洪邁: "(Tiết Quý) Tuyên dĩ kiếm phất kì xứ, huyết quang hách nhiên" (薛季)宣以劍拂其處, 血光赫然 (Di kiên giáp chí 夷堅甲志, Cửu thánh kì quỷ 九聖奇鬼).
4. Làm cho người ta kinh sợ. ◇ Công Dương truyện 公羊傳: "Triệu Thuẫn tựu nhi thị chi, tắc hách nhiên tử nhân dã" 趙盾就而視之, 則赫然死人也 (Tuyên Công lục niên 宣公六年).
5. Lừng lẫy, vang dội (tiếng tăm). ◇ Phương Hiếu Nhụ 方孝孺: "Ư thị Lí Đạo chi danh, hách nhiên văn vu triều đình nhi bá vu tứ phương" 於是履道之名, 赫然聞于朝廷而播于四方 (Tặng Hà Nam Vương Thiêm Sự tự 贈河南王僉事序).
6. Hưng thịnh, hiển hách. ◇ Lưu Kì 劉祁: "Đắc hạnh ư Chương Tông, trạc vi chấp chánh, nhất thì quyền thế hách nhiên" 得幸於章宗, 擢為執政, 一時權勢赫然 (Quy tiềm chí 歸潛志, Quyển thập).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giận dữ — Đáng sợ.

▸ Từng từ: 赫然

超然 siêu nhiên

超然

siêu nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vượt cao lên — Chỉ sự thanh cao, vượt khỏi những ràng buộc tầm thường.

▸ Từng từ: 超然

蹴然 thúc nhiên

蹴然

thúc nhiên

phồn & giản thể

Từ điển trích dẫn

1. Áy náy xấu hổ, bối rối không yên. ◇ Trang Tử 莊子: "Tử Sản thúc nhiên cải dong canh mạo viết: Tử vô nãi xưng" 子產蹴然改容更貌曰: 子無乃稱 (Đức sung phù 德充符) Tử Sản áy náy xấu hổ, thay đổi sắc mặt, bảo: Ngươi đừng nói chuyện ấy nữa.
2. § Cũng đọc là "xúc nhiên". Kính cẩn, cung kính. ◇ Lễ Kí 禮記: "Khổng Tử xúc nhiên tích tịch nhi đối viết: "Nhân nhân bất quá hồ vật, ..."" 孔子蹴然辟席而對曰: 仁人不過乎物, ... (Ai Công vấn 哀公問).

蹴然

xúc nhiên

phồn & giản thể

Từ điển trích dẫn

▸ Từng từ: 蹴然

釋然 thích nhiên

釋然

thích nhiên

Từ điển trích dẫn

1. (Nhân vì ngờ vực, hiềm nghi tiêu tan nên) hết còn bận tâm, thoải mái, thư thái. ◇ Thẩm Quát 沈括: "Thích nhiên phóng hoài, vô phục đế giới" 釋然放懷, 無復蔕芥 (Mộng khê bút đàm 夢溪筆談, Thần kì 神奇).
2. Tiêu tan, vỡ lở. ◇ Tô Tuân 蘇洵: "Cửu nhi bất trị, hựu tương hữu đại ư thử, nhi toại tẩm vi tẩm tiêu, thích nhiên nhi hội" 久而不治, 又將有大於此, 而遂浸微浸消, 釋然而潰 (Cơ sách 幾策, Thẩm thế 審勢).
3. Hình dung lĩnh ngộ. ◇ Tân Đường Thư 新唐書: "Trẫm cập tức vị, xử trí hữu thất, tất đãi gián nãi thích nhiên ngộ" 朕及即位, 處置有失, 必待諫乃釋然悟 (Đỗ Chánh Luân truyện 杜正倫傳).
4. Vui vẻ, khoan khoái. ◇ Trang Tử 莊子: "Nam diện nhi bất thích nhiên, kì cố hà dã?" 南面而不釋然, 其故何也? (Tề vật luận 齊物論) Ngoảnh mặt sang Nam (lâm triều, vua ra triều đình) mà thấy không khoan khoái. Cớ đó là vì sao?

▸ Từng từ: 釋然

雖然 tuy nhiên

雖然

tuy nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tuy nhiên, mặc dù vậy

Từ điển trích dẫn

1. Nhưng mà, nhưng lại. § Cũng như "đãn thị" 但是, "nhiên nhi" 然而. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Tuy nhiên, văn danh bất như kiến diện, không trường liễu nhất cá hảo mô dạng nhi, cánh thị cá một dược tính đích bạo trúc, chỉ hảo trang hoảng tử bãi" 雖然聞名不如見面, 空長了一個好模樣兒, 竟是沒藥性的炮仗, 只好裝幌子罷了, 倒比我還發訕怕羞 (Đệ thất thập thất hồi) Nhưng mà, nghe tiếng không bằng gặp mặt, trông dáng người đẹp thế này, mà lại là cái xác pháo rỗng ruột, chỉ có cái mã ngoài tốt đẹp thôi.
2. Mặc dù, dù cho. § Cũng như "tức sử" 即使, "túng nhiên" 縱然. ◇ Vu Hộc 于鵠: "Tuy nhiên tại thành thị, Hoàn đắc tự tiều ngư" 雖然在城市, 還得似樵漁 (Đề lân cư 題鄰居).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mặc dù vậy. Nhưng mà.

▸ Từng từ: 雖然

顯然 hiển nhiên

顯然

hiển nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thật rõ ràng, ai cũng thấy như vậy.

▸ Từng từ: 顯然

飄然 phiêu nhiên

飄然

phiêu nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Mau, lẹ, vụt. ◇ Triệu Diệp 趙曄: "Vãng nhược phiêu nhiên, khứ tắc nan tòng" 往若飄然, 去則難從 (Ngô Việt Xuân Thu 吳越春秋, Câu Tiễn phạt Ngô ngoại truyện 勾踐伐吳外傳).
2. Lưu lạc, phiêu bạc. ◇ Từ Nguyên 徐元: "Phụ mẫu song vong thê vị thú, nhất sanh hảo tửu nhậm phiêu nhiên. Lưu lạc tại Tấn Dương gian, tha đà bất giác hựu tam niên" 父母雙亡妻未娶, 一生好酒任飄然. 留落在晉陽間, 蹉跎不覺又三年 (Bát nghĩa kí 八義記, Chu kiên cô tửu 周堅沽酒).
3. Cao xa, siêu thoát. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Kì hậu ích tráng, thủy năng độc kì văn từ, tưởng kiến kì vi nhân, ý kì phiêu nhiên thoát khứ thế tục chi lạc nhi tự lạc kì lạc dã" 其後益壯, 始能讀其文詞, 想見其為人, 意其飄然脫去世俗之樂而自樂其樂也 (Thượng mai trực giảng thư 上梅直講書).
4. Nhàn thích, không bị ràng buộc. ◇ Tào Chi Khiêm 曹之謙: "Tuyết Đường bế hộ độc thư sử, Hứng lai phiêu nhiên lộng vân thủy" 雪堂閉戶讀書史, 興來飄然弄雲水 (Đông Pha Xích Bích đồ 東坡赤壁圖).
5. Rơi rụng, phiêu tàn. ◇ Chiết quế lệnh 折桂令: "Hoa dĩ phiêu nhiên, xuân tương mộ hĩ" 花已飄然, 春將暮矣 (Biệt hậu 別後, Khúc 曲).

▸ Từng từ: 飄然

駭然 hãi nhiên

駭然

hãi nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sợ lắm.

▸ Từng từ: 駭然

驟然 sậu nhiên

驟然

sậu nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thình lình. Bỗng dưng, .

▸ Từng từ: 驟然

髐然 hiêu nhiên

髐然

hiêu nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

xương khô phơi trắng xóa

▸ Từng từ: 髐然

默然 mặc nhiên

默然

mặc nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên lặng không nói gì ( coi như bằng lòng ).

▸ Từng từ: 默然

黯然 ảm nhiên

黯然

ảm nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Đen, tối. ◇ Lang Anh 郎瑛: "Viên hoại môn khải, thành trung ảm nhiên vô đăng hỏa" 垣壞門啟, 城中黯然無燈火 (Thất tu loại cảo 七修類稿, Quốc sự 國事, Anh Tông phục vị thực lục 英宗復位實錄).
2. Suy tàn, không có sinh khí. ◇ Lưu Sư Bồi 劉師培: "Kim Nguyên trạch hạ, văn tảo ảm nhiên" 金元宅夏, 文藻黯然 (Nam bắc văn học bất đồng luận 南北文學不同論).
3. Buồn rầu, ủ rũ. ◇ Liễu Tông Nguyên 柳宗元: "Linh lạc tàn hồn bội ảm nhiên, Song thùy biệt lệ Việt giang biên" 零落殘魂倍黯然, 雙垂別淚越江邊 (Biệt xá đệ tông nhất 別舍弟宗一).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tối tăm — Cũng chỉ ý buồn rầu.

▸ Từng từ: 黯然

超自然 siêu tự nhiên

超自然

siêu tự nhiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vượt ra ngoài cả tự nhiên ( surnaturel ).

▸ Từng từ: 超自然

勃然大怒 bột nhiên đại nộ

勃然大怒

bột nhiên đại nộ

Từ điển trích dẫn

1. Bừng bừng giận dữ. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Vân Trường bột nhiên đại nộ viết: "Ngô hổ nữ an khẳng giá khuyển tử hồ! Bất khán nhữ đệ chi diện, lập trảm nhữ thủ! Tái hưu đa ngôn!" Toại hoán tả hữu trục xuất" 雲長勃然大怒曰: "吾虎女安肯嫁犬子乎! 不看汝弟之面, 立斬汝首! 再休多言!" 遂喚左右逐出 (Đệ thất thập tam hồi) Vân Trường nổi giận mắng rằng: "Con gái ta, ví như loài hổ, lại thèm gả cho con loài chó à! Nếu ta không nể mặt em ngươi, thì chém đầu ngươi rồi! Thôi chớ có nhiều lời!" Nói đoạn, sai tả hữu đuổi (Cẩn) ra.

▸ Từng từ: 勃然大怒

毛骨悚然 mao cốt tủng nhiên

毛骨悚然

mao cốt tủng nhiên

Từ điển trích dẫn

1. Cực kì kinh hãi. ◇ Tây du kí 西遊記: "Long Vương kiến thuyết, tâm kinh đảm chiến, mao cốt tủng nhiên" 龍王見說, 心驚膽顫, 毛骨悚然 (Đệ nhị hồi) Long Vương nghe nói, khiếp đảm kinh hồn, lông tóc dựng đứng.
2. ☆ Tương tự: "bất hàn nhi lật" 不寒而慄, "đảm chiến tâm kinh" 膽戰心驚, "tâm kinh đảm khiêu" 心驚膽跳.
3. ★ Tương phản: "diện bất cải dong" 面不改容, "vô sở úy cụ" 無所畏懼.

▸ Từng từ: 毛骨悚然

浩然之氣 hạo nhiên chi khí

浩然之氣

hạo nhiên chi khí

Từ điển trích dẫn

1. Chính khí, tinh thần chính đại cương trực. § Xuất xứ: ◇ Mạnh Tử 孟子: "Ngã thiện dưỡng ngô hạo nhiên chi khí" 我善養吾浩然之氣 (Công Tôn Sửu thượng 公孫丑上) Ta khéo nuôi dưỡng cái tinh thần chính đại cương trực của ta.

▸ Từng từ: 浩然之氣

不戰自然成 bất chiến tự nhiên thành

不戰自然成

bất chiến tự nhiên thành

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không đánh nhau mà thắng lợi thành công. Ý nói không làm mà được hưởng kết quả.

▸ Từng từ: 不戰自然成