ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.  
光 - quang
三光 tam quang
三光

tam quang

Từ điển trích dẫn

1. Gọi chung mặt trời, mặt trăng và các ngôi sao. ◇ Ban Cố 班固: "Thiên hữu tam quang nhật nguyệt tinh, địa hữu tam hình cao hạ bình" 天有三光日月星, 地有三形高下平 (Bạch hổ thông 白虎通, Phong công hầu 封公侯) Trời có ba sáng: mặt trời, mặt trăng và sao, đất có ba hình: cao, thấp và bằng.
2. Chỉ ba sao "Phòng" 房, "Tâm" 心 và "Vĩ" 尾.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ba thứ sáng, gồm mặt trời, mặt trăng và các ngôi sao.

▸ Từng từ: 三 光
不光 bất quang
不光

bất quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

không chỉ, không chỉ có

Từ điển trích dẫn

1. Không chỉ, chẳng những. ☆ Tương tự: "bất đan" 不單, "bất đãn" 不但, "bất cận" 不僅, "bất chỉ" 不只.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không chỉ có, không chỉ là (mà còn nhiều).

▸ Từng từ: 不 光
借光 tá quang
借光

tá quang

Từ điển trích dẫn

1. Một vật thể tự nó không phát ra ánh sáng, nhưng tiếp thụ ánh sáng của vật thể khác mà chiếu sáng, gọi là "tá quang" 借光. ◇ Hạm đại kinh 撖大經: "Cái tiên nho vị nguyệt tá quang ư nhật, tín hĩ" 蓋先儒謂月借光於日, 信矣 (Nguyệt ảnh biện 月影辨) Tiên nho nói mặt trăng mượn ánh sáng ở mặt trời, có thể tin được vậy.
2. Tỉ dụ nhờ vả, nương tựa người khác. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Lâm Đại Ngọc lãnh tiếu đạo: "Nhĩ kí giá dạng thuyết, nhĩ đặc khiếu nhất ban hí, giản ngã ái đích xướng cấp ngã khán, giá hội tử phạm bất thượng thải trước nhân tá quang nhi vấn ngã."" 林黛玉冷笑道: "你既這樣說, 你特叫一班戲, 揀我愛的唱給我看, 這會子犯不上跐著人借光兒問我." (Đệ nhị thập nhị hồi) Đại Ngọc cười nhạt: "Anh đã nói thế, phải tìm riêng một ban hát, chọn những bài nào em thích thì hát cho em nghe, chứ đi nghe nhờ thì đừng hỏi nữa."
3. Lời khách sáo dùng để hỏi nhờ hoặc xin giúp đỡ phương tiện. ◇ Nhi nữ anh hùng truyện 兒女英雄傳: "Tá quang! Đông trang nhi tại nả biên nhi?" 借光! 東莊兒在那邊兒? (Đệ thập tứ hồi) Làm ơn cho hỏi! Đông trang có phải đi hướng bên kia không?

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mượn, nhờ ánh sáng của người khác. Chỉ sự nhờ vả, nương tựa người khác — Trong Bạch thoại, dùng làm lời xã giao khi được giới thiệu với người khác, có nghĩa như hân hạnh lắm ( được quen biết một người như là được nhờ vào ánh sáng của người đó ).

▸ Từng từ: 借 光
光中 quang trung
光中

quang trung

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hiệu của Nguyễn Huệ, vua nhà Tây Sơn.

▸ Từng từ: 光 中
光亮 quang lượng
光亮

quang lượng

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

sáng chói, sáng lóa

▸ Từng từ: 光 亮
光儀 quang nghi
光儀

quang nghi

Từ điển trích dẫn

1. Dung nghi sáng rỡ. § Kính từ dùng chỉ dung mạo người khác. Cũng nói là "tôn nhan" 尊顏.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vẻ mặt sáng sủa.

▸ Từng từ: 光 儀
光大 quang đại
光大

quang đại

Từ điển trích dẫn

1. Quang minh chính đại.
2. Hiển dương, phát triển, làm cho rạng rỡ. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Trẫm phương đồ nhậm cổ quăng chi thần, dĩ quang đại tổ tông chi nghiệp" 朕方圖任股肱之臣, 以光大祖宗之業 (Tặng hàn duy tam đại 贈韓維三代, Tổ bảo xu lỗ quốc công sắc 祖保樞魯國公敕) Trẫm suy tính dùng bề tôi thân tín, để mà làm cho rạng rỡ sự nghiệp tổ tông.
3. Đầy đủ, hết mức.
4. Rộng lớn, quảng đại. ◇ Hán Thư 漢書: "Hành kì sở tri, tắc quang đại hĩ" 行其所知, 則光大矣 (Đổng Trọng Thư truyện 董仲舒傳) Thật thi những sở tri của ông, quả là rộng lớn vậy.
5. Khoan dung, độ lượng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sáng sủa rộng lớn — Chỉ việc làm ngay thẳng, không ẩn giấu gì.

▸ Từng từ: 光 大
光學 quang học
光學

quang học

Từ điển trích dẫn

1. Tên gọi khác của "hàn lâm học sĩ" 翰林學士.
2. Khoa học nghiên cứu về ánh sáng (phát sinh, truyền bá, tính chất, hiện tượng, ứng dụng).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngành nghiên cứu về ánh sáng.

▸ Từng từ: 光 學
光州 quang châu
光州

quang châu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

vùng Quang Châu (Kwangju) của Nam Triều Tiên

▸ Từng từ: 光 州
光度 quang độ
光度

quang độ

Từ điển trích dẫn

1. Độ phát sáng mạnh hay yếu của vật thể.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mức mạnh yếu của ánh sáng.

▸ Từng từ: 光 度
光彩 quang thái
光彩

quang thái

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là "quang thái" 光采.
2. Ánh sáng, màu sắc. ◇ Lưu Vũ Tích 劉禹錫: "Nguyệt lộ phát quang thái, Thử thì phương kiến thu" 月露發光彩, 此時方見秋 (Tân thu đối nguyệt kí Lạc Thiên 新秋對月寄樂天) Trăng lộ ra ánh sáng, Lúc này mới thấy thu.
3. Vẻ vang, vinh diệu.
4. Rực rỡ, hoa lệ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhiều màu rực rỡ chói lọi.

▸ Từng từ: 光 彩
光復 quang phục
光復

quang phục

Từ điển trích dẫn

1. Lấy lại được cái đã mất. ☆ Tương tự: "quy phục" 規復, "khôi phục" 恢復, "thu phục" 收復. ★ Tương phản: "luân hãm" 淪陷, "thất thủ" 失守. ◇ Tấn Thư 晉書: "Quang phục cựu kinh, cương lí Hoa Hạ" 傳光復舊京, 疆理華夏 (Hoàn Ôn truyện 桓溫傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dựng lại được nghiệp cũ.

▸ Từng từ: 光 復
光明 quang minh
光明

quang minh

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

1. sáng sủa
2. tương lai tốt đẹp, đầy hứa hẹn

Từ điển trích dẫn

1. Sáng tỏ. ◇ Sơ khắc phách án kinh kì 初刻拍案驚奇: "Nả nguyệt sắc nhất phát quang minh như trú" 那月色一發光明如晝 (Quyển thất) Ánh trăng đó chiếu ra sáng tỏ như ban ngày.
2. Thẳng thắn, không mờ ám. ◎ Như: "tâm địa quang minh" 心地光明 lòng dạ trong sáng.
3. Lớn lao, thịnh đại. ◇ Đỗ Mục 杜牧: "Tự Lưỡng Hán dĩ lai, phú quý giả thiên bách; tự kim quan chi, thanh thế quang　 minh, thục nhược Mã Thiên, Tương Như, Giả Nghị, Lưu Hướng, Dương Hùng chi đồ?" 自兩漢已來, 富貴者千百; 自今觀之, 聲勢光明, 孰若馬遷, 相如, 賈誼, 劉向, 揚雄之徒? (Đáp Trang Sung thư 答莊充書) Từ thời Lưỡng Hán đến nay, kẻ giàu sang có cả ngàn trăm; từ bây giờ mà xem, thanh thế lớn lao, ai bằng những người như Mã Thiên, Tương Như, Giả Nghị, Lưu Hướng, Dương Hùng?
4. Chiếu rọi, tỏa sáng. ◇ Hậu Hán Thư 後漢書: "Chiêu Quân phong dong tịnh sức, quang minh Hán cung" 昭君豐容靚飾, 光明漢宮 (Nam Hung Nô truyện 南匈奴傳) Chiêu Quân vẻ đẹp lộng lẫy, chiếu sáng rực rỡ cung điện nhà Hán.
5. Hiển dương.
6. Vinh diệu, vinh hiển. ◇ Lưu Giá 劉駕: "Cập thì lập công đức, Thân hậu do quang minh" 及時立功德, 身後猶光明 (Lệ chí 勵志) Kịp thời lập công đức, Chết rồi còn hiển vinh.
7. Chỉ gương mẫu, nghi phạm của bậc hiền tài. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Ngưỡng vọng thiên tử chi quang minh" 仰望天子之光明 (Cảm nhị điểu phú tự 感二鳥賦序).
8. Có chính nghĩa. ◎ Như: "quang minh đại đạo" 光明大道 con đường chính nghĩa.
9. Tên huyệt trong châm cứu.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sáng sủa. Văn tế Vũ Tính và Ngô Tùng Châu của Đặng Đức Siêu có câu: » Sửa mũ áo lạy về bắc khuyết, ngọn quan minh hun mát tấm trung can «.

▸ Từng từ: 光 明
光是 quang thị
光是

quang thị

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

chỉ, mỗi một

▸ Từng từ: 光 是
光景 quang cảnh
光景

quang cảnh

Từ điển trích dẫn

1. Bóng, ảnh. ◇ Du Việt 俞樾: "Dạ nguyệt hạ chiếu, quang cảnh linh loạn" 夜月下照, 光景零亂 (Trà hương thất tam sao 茶香室三鈔, Du viên giả san 俞園假山) Đêm trăng chiếu xuống, bóng sáng linh loạn.
2. Ý nói vật hư ảo không thật.
3. Chói lọi, rực rỡ. ◇ Tấn Thư 晉書: "Tả thủ bả nhất vật, đại như bán kê tử, quang cảnh phi thường" 左手把一物, 大如半雞子, 光景非常 (Lưu Nguyên Hải tái kí 劉元海載記) Tay trái cầm một vật, lớn bằng nửa con gà, sáng chói lạ thường.
4. Tỉ dụ ân trạch.
5. Phong thái nghi dong. § Kính từ chỉ dong mạo người khác. ◇ Tống Thư 宋書: "Vọng công thất niên, nãi kim kiến quang cảnh ư tư" 望公七年, 乃今見光景于斯 (Phù thụy chí thượng 符瑞志上) Mong ngóng ông (chỉ "Lã Thượng" 呂尚) đã bảy năm, nay mới thấy nghi dong ở đây.
6. Mặt trời mặt trăng.
7. Tỉ dụ thời gian, năm tháng. ◇ Lí Bạch 李白: "Quang cảnh bất đãi nhân, Tu du phát thành ti" 光景不待人, 須臾髮成絲 (Tương phùng hành 相逢行) Thời gian chẳng đợi người, Khoảnh khắc tóc trắng như tơ.
8. Tình hình, cảnh huống, bộ dạng. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Bảo Thiềm hồi lai, tương Tiết Khoa đích quang cảnh nhất nhất đích thuyết liễu" 寶蟾回來, 將薛蝌的光景一一的說了 (Đệ cửu thập nhất hồi) Bảo Thiềm trở về, đem bộ dạng của Tiết Khoa từng li từng tí kể hết lại.
9. Cảnh sắc, phong cảnh. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Thị thì san thủy thu, Quang cảnh hà tiên tân" 是時山水秋, 光景何鮮新 (Thù Bùi thập lục 酬裴十六) Lúc đó là non nước mùa thu, Cảnh sắc tươi đẹp biết bao.
10. Thú vị, ý vị.
11. Em bé gái.
12. Hi vọng, có mòi. ◇ Tỉnh thế hằng ngôn 醒世恆言: "Đại Khanh kiến thuyết thỉnh đáo lí diện cật trà, liệu hữu kỉ phân quang cảnh" 大卿見說請到裏面吃茶, 料有幾分光景 (Hách Đại Khanh di hận Uyên Ương thao 赫大卿遺恨鴛鴦絛) Đại Khanh nghe nói mời vào trong uống trà, liệu xem có chút hi vọng gì không.
13. Vẻ, dạng, mô dạng.
14. Trên dưới, vào khoảng, chừng. ◇ Nhi nữ anh hùng truyện 兒女英雄傳: "Giá nhân tính Hoa danh Trung, niên kỉ ngũ thập tuế quang cảnh" 這人姓華名忠, 年紀五十歲光景 (Đệ nhất hồi) Người này họ Hoa tên Trung, tuổi chừng năm chục.
15. Đại khái, xem chừng (phỏng đoán). ◎ Như: "kim thiên thái muộn nhiệt, quang cảnh thị yếu hạ vũ" 今天太悶熱, 光景是要下雨 hôm nay oi bức quá, xem chừng có thể trời mưa.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung những gì bày ra trước mắt.

▸ Từng từ: 光 景
光束 quang thúc
光束

quang thúc

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tia sáng

▸ Từng từ: 光 束
光榮 quang vinh
光榮

quang vinh

phồn thể

Từ điển phổ thông

vinh quang, vẻ vang

Từ điển trích dẫn

1. Vinh dự, vinh hạnh.
2. Làm rạng rỡ, vinh hiển. ◇ Sưu Thần Kí 搜神記: "Nhữ tử tôn bất năng quang vinh tiên tổ" 汝子孫不能光榮先祖 (Quyển nhất) Con cháu nhà ngươi không biết làm rạng rỡ tổ tiên.
3. Ân sủng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vẻ vang rực rỡ. Cũng nói: Vinh quang.

▸ Từng từ: 光 榮
光浪 quang lãng
光浪

quang lãng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làn sóng ánh sáng. Sự rung động của ánh sáng trong không khí.

▸ Từng từ: 光 浪
光源 quang nguyên
光源

quang nguyên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nguồn sáng

Từ điển trích dẫn

1. Vật thể có khả năng phát ra ánh sáng. ◎ Như: mặt trời, đèn, lửa.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nguồn phát ánh sáng.

▸ Từng từ: 光 源
光滑 quang hoạt
光滑

quang hoạt

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhẵn bóng

Từ điển trích dẫn

1. Trơn, nhẵn, mịn màng. ◇ Dụ thế minh ngôn 喻世明言: "Nhĩ lão nhân gia hứa đa niên kỉ, thân thượng nhẫm bàn quang hoạt" 你老人家許多年紀, 身上恁般光滑 (Quyển nhất, Tương Hưng ca trùng hội Trân Châu Sam 蔣興哥重會珍珠衫) Ông cụ nhà anh lớn tuổi như vậy mà thân mình thật là mịn màng.
2. Chu đáo, đâu vào đó, viên hoạt.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trơn bóng.

▸ Từng từ: 光 滑
光漆 quang tất
光漆

quang tất

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

1. lớp men
2. tráng men

▸ Từng từ: 光 漆
光澤 quang trạch
光澤

quang trạch

Từ điển trích dẫn

1. Vẻ sáng bóng, trơn nhẵn, mịn màng. ◇ Hậu Hán Thư 後漢書: "Vương Chân niên thả bách tuế, thị chi diện hữu quang trạch, tự vị ngũ thập giả" 王真年且百歲, 視之面有光澤, 似未五十者 (Phương thuật truyện hạ 方術傳下, Vương Chân truyện 王真傳) Vương Chân tuổi gần một trăm, mà nhìn mặt có vẻ mịn màng giống như người chưa tới năm chục.
2. Tên huyện ở Phúc Kiến.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trơn láng.

▸ Từng từ: 光 澤
光照 quang chiếu
光照

quang chiếu

Từ điển trích dẫn

1. Chiếu sáng.
2. Soi sáng rực rỡ khắp nơi. ◇ Quốc ngữ 國語: "Thiên minh địa đức, quang chiếu tứ hải" 天明地德, 光照四海 (Trịnh ngữ 鄭語).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rọi sáng. Như Quang cố 光顧.

▸ Từng từ: 光 照
光电 quang điện
光电

quang điện

giản thể

Từ điển phổ thông

quang điện

▸ Từng từ: 光 电
光盤 quang bàn
光盤

quang bàn

Từ điển trích dẫn

1. § Tiếng Anh: optical disc (CD, VCD, DVD...).

▸ Từng từ: 光 盤
光碟 quang điệp
光碟

quang điệp

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đĩa CD, đĩa compact

▸ Từng từ: 光 碟
光磁 quang từ
光磁

quang từ

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

quang từ

▸ Từng từ: 光 磁
光祿 quang lộc
光祿

quang lộc

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Danh hiệu ban cho vị quan trông coi việc ăn uống của vua.

▸ Từng từ: 光 祿
光線 quang tuyến
光線

quang tuyến

phồn thể

Từ điển phổ thông

sợi quang tuyến, sợi cáp quang

Từ điển trích dẫn

1. Ánh sáng, tia sáng. ☆ Tương tự: "quang mang" 光芒, "quang huy" 光輝.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tia sáng. Đường ánh sáng đi.

▸ Từng từ: 光 線
光纖 quang tiêm
光纖

quang tiêm

phồn thể

Từ điển phổ thông

tia sáng

▸ Từng từ: 光 纖
光纤 quang tiêm
光纤

quang tiêm

giản thể

Từ điển phổ thông

tia sáng

▸ Từng từ: 光 纤
光线 quang tuyến
光线

quang tuyến

giản thể

Từ điển phổ thông

sợi quang tuyến, sợi cáp quang

▸ Từng từ: 光 线
光耀 quang diệu
光耀

quang diệu

Từ điển trích dẫn

1. Ánh sáng, quang huy.
2. Vẻ vang, vinh diệu. ◇ Sử Kí 史記: "Trượng phu đương thì phú quý, bách ác diệt trừ, quang diệu vinh hoa" 丈夫當時富貴, 百惡滅除, 光耀榮華 (Ngoại thích thế gia 外戚世家).
3. Chiếu sáng, soi sáng.
4. Hiển dương, quang đại. ◇ Tăng Củng 曾鞏: "Sử như thử văn tự bất quang diệu ư thế, ngô đồ khả sỉ dã" 使如此文字不光耀於世, 吾徒可恥也 (Dữ Vương Giới Phủ đệ nhất thư 與王介甫第一書) Khiến cho như thế văn chương không được hiển dương ở đời, chúng tôi thật là xấu hổ vậy.
5. Tỉ dụ ân trạch. ◇ Lã Thị Xuân Thu 呂氏春秋: "Ái kính tận ư sự thân, quang diệu gia ư bách tính" 愛敬盡於事親, 光燿加於百姓 (Hiếu hạnh 孝行) Yêu kính hết lòng phụng thờ cha mẹ, ân trạch tăng thêm cho trăm họ.
6. Kính từ chỉ nghi dong người khác. ◇ Tô Triệt 蘇轍: "Nguyện đắc quan hiền nhân chi quang diệu, văn nhất ngôn dĩ tự tráng" 願得觀賢人之光耀, 聞一言以自壯 (Thượng xu mật Hàn thái úy thư 上樞密韓太尉書) Mong được nhìn thấy nghi dong của bậc hiền tài, nghe một lời để mà tự phấn khởi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sáng sủa rực rỡ — Vẻ vang chói lọi.

▸ Từng từ: 光 耀
光臨 quang lâm
光臨

quang lâm

Từ điển trích dẫn

1. Tiếng tôn xưng khách tới thăm. ☆ Tương tự: "quang cố" 光顧. ◇ Lí Ngư 李漁: "Nhị vị thư thư, nhất hướng bất kiến, kim　nhật vị hà sự quang lâm?" 二位姐姐, 一向不見, 今日為何事光臨 (Thận loan giao 慎鸞交, Cự thác 拒托) Hai vị thư thư, từ trước tới nay không gặp, hôm nay vì sao lại hạ cố đến đây?
2. Quân lâm, thiên tử.
3. Vinh dự tới. ◇ Từ Lăng 徐陵: "Quang lâm phụ mẫu" 光臨父母 (Hiếu nghĩa tự bi 孝義寺碑) Vinh dự tới cha mẹ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tới và đem ánh sáng tới. Tiếng tôn xưng người trên tới thăm mình.

▸ Từng từ: 光 臨
光芒 quang mang
光芒

quang mang

Từ điển trích dẫn

1. Tia sáng tỏa ra bốn phía. ☆ Tương tự: "quang huy" 光輝, "quang thái" 光彩, "quang lượng" 光亮, "quang tuyến" 光線. ◇ Sưu Thần Kí 搜神記: "Nhãn hữu quang mang, dược dược ngoại xạ" 眼有光芒, 爚爚外射 (Quyển bát) Mắt có tia sáng rực bắn ra ngoài.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tia sáng.

▸ Từng từ: 光 芒
光荣 quang vinh
光荣

quang vinh

giản thể

Từ điển phổ thông

vinh quang, vẻ vang

▸ Từng từ: 光 荣
光華 quang hoa
光華

quang hoa

Từ điển trích dẫn

1. Chiếu sáng.
2. Vẻ vang. ☆ Tương tự: "vinh diệu" 榮耀, "quang vinh" 光榮. ◇ Chu Thư 周書: "Diệc túc quang hoa thân thế" 亦足光華身世 (Lí Hiền truyện 李賢傳) Cũng đủ vẻ vang thân thế.
3. Chói lọi, rực rỡ. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Thượng phóng trước nhất khỏa quế viên đại đích châu tử, quang hoa diệu mục" 上放著一顆桂圓大的珠子, 光華耀目 (Đệ cửu thập nhị hồi) Trên đặt một hạt châu lớn bằng một cái hột long nhãn, chói lọi rực rỡ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rực rỡ đẹp đẽ — Vẻ vang rực rỡ. Như: Vinh hoa.

▸ Từng từ: 光 華
光蕩 quang đãng
光蕩

quang đãng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thưa trống sáng sủa.

▸ Từng từ: 光 蕩
光譜 quang phổ
光譜

quang phổ

phồn thể

Từ điển phổ thông

quang phổ, phổ ánh sáng

▸ Từng từ: 光 譜
光谱 quang phổ
光谱

quang phổ

giản thể

Từ điển phổ thông

quang phổ, phổ ánh sáng

▸ Từng từ: 光 谱
光豔 quang diễm
光豔

quang diễm

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là "quang diễm"光艷.
2. Xinh đẹp lộng lẫy. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Kiến nhị bát nữ lang, quang diễm dật mục, đình thê thần trì" 見二八女郎, 光艷溢目, 停睇神馳 (Thiệu nữ 邵女) Gặp một cô gái tuổi đôi tám, xinh đẹp lộng lẫy, ngẩn mắt nhìn sững sờ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sáng sủa đẹp đẽ.

▸ Từng từ: 光 豔
光質 quang chất
光質

quang chất

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên chất Radium.

▸ Từng từ: 光 質
光輝 quang huy
光輝

quang huy

phồn thể

Từ điển phổ thông

ánh sáng chói lọi, ánh sáng rực rỡ

Từ điển trích dẫn

1. Rực rỡ, chói lọi.
2. Vẻ vang, quang vinh, vinh diệu.
3. Thời gian. ◇ Hà Tốn 何遜: "Thiếu tráng khinh niên nguyệt, Trì mộ tích quang huy" 少壯輕年月, 遲暮惜光輝 (Tặng Chư Du 贈諸遊) (Khi còn) trai tráng coi thường năm tháng, (Lúc) tuổi già tiếc ngày giờ. ☆ Tương tự: "quang âm" 光陰.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rực rỡ chói lọi.

▸ Từng từ: 光 輝
光辉 quang huy
光辉

quang huy

giản thể

Từ điển phổ thông

ánh sáng chói lọi, ánh sáng rực rỡ

▸ Từng từ: 光 辉
光陰 quang âm
光陰

quang âm

Từ điển trích dẫn

1. Cảnh tượng. ◇ Tô Thức 蘇軾: "Tàm thị quang âm phi cố quốc, Mã hàng đăng hỏa kí đương niên" 蠶市光陰非故國, 馬行燈火記當年 (Nhị nguyệt tam nhật điểm đăng hội khách 二月三日點燈會客) Quang cảnh chợ xuân (theo tập tục xưa ở đất Thục, họp bán đồ nuôi tằm, hoa quả, thuốc thang... cho khách du xuân) nào phải nước cũ, Đèn đuốc cửa hàng bán ngựa làm nhớ lại năm nào.
2. Ngày tháng, thời gian. ◇ Nhan thị gia huấn 顏氏家訓: "Quang âm khả tích, thí chư thệ thủy" 光陰可惜, 譬諸逝水 (Miễn học 勉學) Thời gian thật đáng quý tiếc, ví như nước trôi qua không bao giờ trở lại.
3. Tia sáng, quang lượng, quang mang. ◇ Vương Độ 王度: "Kiến long câu trì nhất nguyệt lai tương chiếu, quang âm sở cập, như băng trước thể, lãnh triệt phủ tạng" 見龍駒持一月來相照, 光陰所及, 如冰著體, 冷徹腑臟 (Cổ kính kí 古鏡記).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng và bóng tối, chỉ ngày và đêm, chỉ thời gian. Bản dịch Chinh phụ ngâm khúc có câu: » Nghĩ nhan sắc đương chừng hoa nở, Tiếc quan ân lần lữa gieo qua «.

▸ Từng từ: 光 陰
光電 quang điện
光電

quang điện

phồn thể

Từ điển phổ thông

quang điện

▸ Từng từ: 光 電
光顧 quang cố
光顧

quang cố

Từ điển trích dẫn

1. Chiếu sáng.
2. Ngoảnh lại mà rọi sáng tới, tiếng tôn xưng người trên chiếu cố. ☆ Tương tự: "quang lâm" 光臨. ◇ Tiết Năng 薛能: "Viễn lao tài tử kị, Quang cố dã nhân môn" 遠勞才子騎, 光顧野人門 (Giao cư đáp khách 郊居答客) Bậc tao nhân tài tử nhọc lòng từ xa cưỡi ngựa, Chiếu cố tới cửa người thôn dã ở vùng ngoài thành.
3. Nhà buôn thường dùng để mời đón khách tới mua hàng. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Trách bị nữ nhân ái xa xỉ, bất khẳng quang cố quốc hóa" 責備女人愛奢侈, 不肯光顧國貨 (Nam khang bắc điệu tập 南腔北調集, Quan ư nữ nhân 關於女人) Trách móc các bà các cô ưa xa xỉ, không chịu chiếu cố tới hàng nội hóa trong nước.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngoảnh lại mà rọi sáng tới, tiếng tôn xưng người khác ngó ngàng tới mình.

▸ Từng từ: 光 顧
反光 phản quang
反光

phản quang

Từ điển trích dẫn

1. Hiện tượng tia sáng phản chiếu.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chiếu sáng trở lại.

▸ Từng từ: 反 光
國光 quốc quang
國光

quốc quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sự vẻ vang của một nước.

▸ Từng từ: 國 光
圓光 viên quang
圓光

viên quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vòng ánh sáng trên đầu các vị thần. Vòng hào quang.

▸ Từng từ: 圓 光
夜光 dạ quang
夜光

dạ quang

Từ điển trích dẫn

1. Ánh sáng trăng sao. ◇ Trương Kiều 張喬: "Hà hán dạ quang lưu" 河漢夜光流 (Tái đề kính đình thanh việt thượng nhân san phòng 再題敬亭清越上人山房) Ánh trăng ánh sao trôi trên dải Ngân hà.
2. Mặt trăng. ◇ Vương Gia 王嘉: "Trúc viên khâu dĩ thị triêu nhật, Sức dao giai dĩ ấp dạ quang" 築圓邱以視朝日, 飾瑤階以揖夜光 (Thập di kí 拾遺記) Dựng viên khâu để ngắm mặt trời mọc ban mai, Tô điểm thềm ngọc để đón trăng đêm.
3. Tên khác của đom đóm.
4. Tên một thứ ngọc. ◇ Hoàng Trạc Lai 黃鷟來: "Ngư mục hỗn dạ quang, Lưu tục nan dữ ngũ" 魚目混夜光, 流俗難與伍 (Tặng Trần Tỉnh Trai 贈陳省齋) Mắt cá lẫn lộn với ngọc dạ quang, Nhưng khó mà cùng hàng với người thế tục.
5. Tên mũ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sáng trong ban đêm — Chỉ mặt trăng — Một tên chỉ con đm đóm — Tên một loại ngọc quý, chiếu sáng trong đêm.

▸ Từng từ: 夜 光
宣光 tuyên quang
宣光

tuyên quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một tỉnh vùng thượng du Bắc phần.

▸ Từng từ: 宣 光
容光 dong quang
容光

dong quang

Từ điển trích dẫn

1. Kẽ hở nhỏ. ◇ Mạnh Tử 孟子: "Nhật nguyệt hữu minh, dong quang tất chiếu yên" 日月有明, 容光必照焉 (Tận tâm thượng 盡心上) Mặt trời mặt trăng chiếu sáng, kẽ hở nhỏ tất cũng chiếu rọi tới vậy.
2. Vẻ mặt, phong thái. ◇ Nguyên Chẩn 元稹: "Tự tòng tiêu sấu giảm dong quang" 自從消瘦減容光 (Oanh Oanh truyện 鶯鶯傳) Từ đó vẻ mặt gầy mòn kém sút.
3. Trang sức, trang điểm. ◇ Phạm Thành Đại 范成大: "Thanh sương tảo vãn chí, Hà thảo năng bất hoàng? Ninh đương niệm suy lạc, Chánh nhĩ sự dong quang" 清霜早晚至, 何草能不黃? 寧當念衰落, 政爾事容光 (Thu vân hữu xuân lục 秋芸有春綠) Sương trong sớm muộn rồi cũng đến, Cỏ nào chẳng úa vàng? Nghĩ đến sự tàn tạ sắp tới, Giờ đây hãy nên lo tô điểm dung nhan.
4. Dáng vẻ của cảnh vật. ◇ Lưu Vũ Tích 劉禹錫: "Bích thụ hữu thiền hậu, Yên vân cải dong quang" 碧樹有蟬後, 煙雲改容光 (Tạ Lạc Thiên văn tân thiền kiến tặng 謝樂天聞新蟬見贈) Cây xanh sau khi có ve sầu, Mây khói thay đổi phong cách.
5. Ánh sáng, quang huy. ◇ Lí Hảo Cổ 李好古: "Minh lãng lãng nguyệt dong, dong quang chiếu bán không" 明朗朗月容, 容光照半空 (Trương sanh chử hải 張生煮海, Đệ nhất chiệp) Mặt trăng sáng trong vắt, ánh sáng chiếu lưng trời.
容光

dung quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nói chung vẻ mặt, dáng điệu bề ngoài.

▸ Từng từ: 容 光
寒光 hàn quang
寒光

hàn quang

Từ điển trích dẫn

1. Ánh sáng làm cho người ta có cảm giác lạnh lẽo. ◇ Bạch Cư Dị 白居易: "Thanh lệ sổ thanh tùng hạ hạc, Hàn quang nhất điểm trúc gian đăng" 清唳數聲松下鶴, 寒光一點竹間燈 (Tại gia xuất gia 在家出家).
2. Chỉ ánh trăng lạnh giá. ◇ Lão Xá 老舍: "Nguyệt ngận tiểu, tán trước hàn quang" 月很小, 散著寒光 (Lạc đà tường tử 駱駝祥子, Cửu 九) Trăng rất nhỏ, tỏa ra ánh sáng lạnh lẽo.
3. Ánh sáng làm cho ghê lạnh. Thường chỉ tia sáng nhoáng của đao kiếm. Cũng mượn chỉ đao kiếm. ◇ Phong thần diễn nghĩa 封神演義: "Lí Tĩnh đao hàn quang xán xán, Vi Hộ xử sát khí đằng đằng" 李靖刀寒光燦燦, 韋護杵殺氣騰騰 (Đệ thất ngũ hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng lạnh, tức ánh trăng. Cung oán ngâm khúc : » Nguyệt thu kia chưa hé hàn quang «.

▸ Từng từ: 寒 光
強光 cường quang
強光

cường quang

phồn thể

Từ điển phổ thông

sáng chói, sáng lóa

▸ Từng từ: 強 光
强光 cường quang
强光

cường quang

giản thể

Từ điển phổ thông

sáng chói, sáng lóa

▸ Từng từ: 强 光
微光 vi quang
微光

vi quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

sáng le lói, sáng lờ mờ

▸ Từng từ: 微 光
恩光 ân quang
恩光

ân quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng của ơn huệ, chỉ ơn vua. Bài Văn tế trận vong tướng sĩ của Nguyễn Văn Thành có câu: » Giội ân quang gieo khắp xuống đèo Ngang «.

▸ Từng từ: 恩 光
打光 đả quang
打光

đả quang

Từ điển trích dẫn

1. Đánh bóng, làm cho trơn nhẵn.
2. Khi chụp ảnh, điều chỉnh, xếp đặt nguồn sáng làm cho vật thể, cảnh tượng đạt được hiệu quả.

▸ Từng từ: 打 光
採光 thái quang
採光

thái quang

phồn thể

Từ điển phổ thông

chiếu sáng, tỏa sáng

▸ Từng từ: 採 光
日光 nhật quang
日光

nhật quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng mặt trời.

▸ Từng từ: 日 光
春光 xuân quang
春光

xuân quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phong cảnh sáng đẹp của mùa xuân. Truyện Hoa Tiên : » Xuân quang cả bốn mùa trời, Gió đưa trăng rước hoa mời tuyết khuyên «.

▸ Từng từ: 春 光
時光 thì quang
時光

thì quang

Từ điển trích dẫn

1. Thời gian, quang âm. ◇ Trương Hỗ 張祜: "Thiên lí bất từ hành lộ viễn, Thì quang tảo vãn đáo thiên nhai" 千里不辭行路遠, 時光早晚到天涯 (Phá trận lạc 破陣樂).
2. Ngày. ◇ Hàn San 寒山: "Nhân tuần quá thì quang, Hồn thị si nhục luyến" 因循過時光, 渾是癡肉臠 (Thi 詩). ◇ Triệu Thụ Lí 趙樹理: "Phân khai gia dĩ hậu, trừ phân liễu nhị cân la bặc điều dĩ ngoại, chỉ bằng dã thái độ thì quang" 分開家以後, 除分了二斤蘿卜條以外, 只憑野菜度時光 (Mạnh Tường Anh phiên thân 孟祥英翻身).

▸ Từng từ: 時 光
暴光 bạo quang
暴光

bạo quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

phơi bày, bóc trần, vạch trần

▸ Từng từ: 暴 光
曝光 bộc quang
曝光

bộc quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bóc trần, phơi bày, vạch trần

▸ Từng từ: 曝 光
月光 nguyệt quang
月光

nguyệt quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ánh trăng, ánh sáng của Mặt Trăng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng của mặt trăng.

▸ Từng từ: 月 光
極光 cực quang
極光

cực quang

Từ điển trích dẫn

1. Hiện tượng xảy ra trên trái đất ở những khu vực vĩ độ cao (Nam cực, Bắc cực), ánh sáng mặt trời bức xạ trong không khí phát ra những tia sáng nhiều màu rực rỡ.

▸ Từng từ: 極 光
榮光 vinh quang
榮光

vinh quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vẻ vang chói lọi.

▸ Từng từ: 榮 光
流光 lưu quang
流光

lưu quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bóng mặt trời qua đi như dòng nước chảy. Chỉ thời gian đi qua.

▸ Từng từ: 流 光
清光 thanh quang
清光

thanh quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trong trẻo sáng sủa. Trong sáng. Chiến Tụng Tây hồ phú của Phạm Thái: » Nước thanh quang khôn lọt vết tham ô «.

▸ Từng từ: 清 光
登光 đăng quang
登光

đăng quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lên ngôi vua. Như Đăng cực.

▸ Từng từ: 登 光
發光 phát quang
發光

phát quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chiếu ra ánh sáng.

▸ Từng từ: 發 光
目光 mục quang
目光

mục quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sức nhìn của mắt — Chỉ sự hiểu biết, hoặc trình độ hiểu biết.

▸ Từng từ: 目 光
眼光 nhãn quang
眼光

nhãn quang

Từ điển trích dẫn

1. Ánh mắt, thị tuyến. ◎ Như: "đại gia đô bả nhãn quang đầu chú tại na nhất đối phu phụ thân thượng" 大家都把眼光投注在那一對夫婦身上. ◇ Giả Đảo 賈島: "Nhãn quang huyền dục lạc, Tâm tự loạn nan thu" 眼光懸欲落, 心緒亂難收 (Tống Lưu Tri Tân vãng Tương Dương 送劉知新往襄陽).
2. Năng lực quan sát sự vật; quan điểm. ◎ Như: "tại giá ta nhạn phẩm trung, nhĩ năng thiêu xuất giá kiện cổ vật, chân thị hữu nhãn quang" 在這些贗品中, 你能挑出這件古物, 真是有眼光. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Tức khả kiến kì hào vô nhãn quang, dã một hữu tự tín lực" 即可見其毫無眼光, 也沒有自信力 (Thư tín tập 書信集, Trí thì đại 致時玳).
3. Chỉ tròng mắt, nhãn tình. ◇ Thẩm Viết Lâm 沈曰霖: "Kiến kì tù nhãn quang phiếm bạch, thân lãnh như băng" 見其囚眼光泛白, 身冷如冰 (Tấn nhân chủ 晉人麈, Dị văn 異聞, Tù đồ yêu thuật 囚徒妖術).
4. Sức nhìn, thị lực. ◇ Vương Trần Lương 王陳梁: "Hoa giáp dư tam, nhãn quang na bỉ đương niên tuấn" 花甲餘三, 眼光那比當年俊 (Chúc ảnh diêu hồng 燭影搖紅, Tự đề thu dạ giáo thư đồ 自題秋夜校書圖, Từ 詞).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sức sáng của mắt. Như Nhãn lực 眼力 — Ánh mắt. Tia mắt.

▸ Từng từ: 眼 光
祥光 tường quang
祥光

tường quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng tốt lành. Tụng Tây hồ phú của Nguyễn Huy Lượng: » Ánh tường quang tuôn trước ngọn huyền lô «.

▸ Từng từ: 祥 光
精光 tinh quang
精光

tinh quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

sạch bóng

▸ Từng từ: 精 光
耳光 nhĩ quang
耳光

nhĩ quang

Từ điển trích dẫn

1. Tát tai, bạt tai. ◇ Thanh bình san đường thoại bổn 清平山堂話本: "Phóng liễu nhất chích thủ, khán trước hòa thượng kiểm thượng, chỉ nhất phách, đả cá đại nhĩ quang" 放了一隻手, 看著和尚臉上, 只一拍, 打個大耳光 (Hoa đăng kiệu liên nữ thành phật kí 花燈轎蓮女成佛記).
2. § Cũng nói là: "quát tử" 刮子, "quát tử" 聒子, "nhĩ quát tử" 耳刮子, "nhĩ quát tử" 耳聒, "nhĩ quặc tử" 耳摑子.　

▸ Từng từ: 耳 光
觀光 quan quang
觀光

quan quang

Từ điển trích dẫn

1. Đi thăm hỏi chế độ văn vật, tập tục chính giáo của nước người. ◎ Như: "công ti phái tha xuất quốc quan quang khảo sát" 公司派他出國觀光考察.
2. Đi du lịch thăm viếng. ◎ Như: "tha thường đáo các địa quan quang du lãm" 他常到各地觀光遊覽.
3. Xem xét thưởng lãm. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Tiên sanh giá cá nghị luận, ngã chẩm ma cảm đương? Chỉ thị lễ nhạc đại sự, tự nhiên dã nguyện quan quang" 先生這個議論, 我怎麼敢當? 只是禮樂大事, 自然也願觀光 (Đệ tam thất hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Xem xét, tìm biết văn hóa một nước.

▸ Từng từ: 觀 光
豪光 hào quang
豪光

hào quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tia sáng rực rỡ chiếu khắp bốn bể.

▸ Từng từ: 豪 光
采光 thái quang
采光

thái quang

giản thể

Từ điển phổ thông

chiếu sáng, tỏa sáng

▸ Từng từ: 采 光
開光 khai quang
開光

khai quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mở mang ra cho sáng sủa. Ngày nay còn hiểu là chặt bỏ hoặc làm chết những đám cây cối rậm rạp — Tiếng nhà Phật, chỉ buổi lễ khánh thành tượng Phật.

▸ Từng từ: 開 光
電光 điện quang
電光

điện quang

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng điện, tia điện.

▸ Từng từ: 電 光
韶光 thiều quang
韶光

thiều quang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

mùa xuân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ánh sáng đẹp. Chỉ ngày mùa xuân. Đoạn trường tân thanh : » Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi «.

▸ Từng từ: 韶 光
風光 phong quang
風光

phong quang

phồn thể

Từ điển phổ thông

phô trương, sĩ diện

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Phong cảnh 風景. Bài tụng Tây Hồ phú của Nguyễn Huy Lượng có câu: » Nhận giá sắc xét dân phong cần nọa — Ngắm phong quang soi vật tính thanh ô «.

▸ Từng từ: 風 光
风光 phong quang
风光

phong quang

giản thể

Từ điển phổ thông

phô trương, sĩ diện

▸ Từng từ: 风 光
駒光 câu quang
駒光

câu quang

Từ điển trích dẫn

1. Bóng ngựa câu. Tỉ dụ thời gian qua nhanh vùn vụt.

▸ Từng từ: 駒 光
光祿寺 quang lộc tự
光祿寺

quang lộc tự

Từ điển trích dẫn

1. Quan thự trông coi việc ăn uống cho vua.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nơi lo việc ăn uống cho vua.

▸ Từng từ: 光 祿 寺
光頭子 quang đầu tử
光頭子

quang đầu tử

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người đầu láng bóng, chỉ ông sư ( vì đầu cạo nhẵn bóng ).

▸ Từng từ: 光 頭 子
打光棍 đả quang côn
打光棍

đả quang côn

Từ điển trích dẫn

1. Ở một mình, sống độc thân. ◇ Tỉnh thế nhân duyên truyện 醒世姻緣傳: "Tòng Thôi Cận Đường gia bàn hồi hành lí, tại gia đồng Địch Chu chủ bộc tứ nhân đả quang côn cư trú" 從崔近塘家搬回行李, 在家同狄周主僕四人打光棍居住 (Đệ thất thất hồi).

▸ Từng từ: 打 光 棍
光明正大 quang minh chính đại
光明正大

quang minh chính đại

Từ điển trích dẫn

1. Nguyên nghĩa là rõ ràng không thiên tư. Sau chỉ trong lòng thẳng thắn, không mưu đồ mờ ám. ◇ Tây du kí 西遊記: "Ngã bổn thị cá quang minh chính đại chi tăng, phụng Đông Thổ Đại Đường chỉ ý, thượng Tây Thiên bái Phật cầu kinh giả" 我本是個光明正大之僧, 奉東土大唐旨意, 上西天拜佛求經者 (Đệ tam thập thất hồi) Ta vốn là nhà tu quang minh chính đại, vâng sắc chỉ vua Đại Đường bên Đông Thổ, sang Tây Vực lạy Phật cầu kinh.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rõ ràng sáng sủa, to lớn đàng hoàng, không có gì ẩn giấu.

▸ Từng từ: 光 明 正 大
光祿大夫 quang lộc đại phu
光祿大夫

quang lộc đại phu

Từ điển trích dẫn

1. Tên chức quan. Có từ nhà Hán làm chưởng nghị luận, đến nhà Minh, nhà Thanh hàm chánh nhất phẩm, là bậc cao nhất trong các quan văn. Tương đương với chức cố vấn bây giờ.

▸ Từng từ: 光 祿 大 夫
愛克斯光 ái khắc tư quang
愛克斯光

ái khắc tư quang

phồn thể

Từ điển phổ thông

tia X quang, tia Rơnghen

▸ Từng từ: 愛 克 斯 光
正大光明 chánh đại quang minh
正大光明

chánh đại quang minh

Từ điển trích dẫn

1. Hành vi ngay thẳng rõ ràng, công chính vô tư. ◇ Minh sử 明史: "Bác cầu hải nội thạc đức trọng vọng chi hiền, dĩ bật thành chánh đại quang minh chi nghiệp, tắc nhân tâm định, thiên đạo thuận" 博求海內碩德重望之賢, 以弼成正大光明之業, 則人心定, 天道順 (Thiệu Kinh Bang truyện 邵經邦傳).

▸ Từng từ: 正 大 光 明
爱克斯光 ái khắc tư quang
爱克斯光

ái khắc tư quang

giản thể

Từ điển phổ thông

tia X quang, tia Rơnghen

▸ Từng từ: 爱 克 斯 光