Từ điển Hán Nôm Việt - Tự học tiếng Trung

ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.

交 - giao

世交 thế giao

Từ điển trích dẫn

1. Từ đời trước hoặc từ mấy đời có giao tình. ◇ Mao Thuẫn 茅盾: "Phương La Lan hòa ngã môn dã thị thế giao, Phương Lão Bá tại nhật, hòa gia nghiêm cực hảo" 方羅蘭和我們也是世交, 方老伯在日, 和家嚴極好 (Động diêu 動搖, Tam).
2. Giao vãng đời này qua đời nọ. ◇ Nhị khắc phách án kinh kì 二刻拍案驚奇: "Hậu biên Ngụy, Đỗ lưỡng nhân câu vi hiển quan; Văn, Cảnh nhị tiểu thư các sanh tử nữ, hựu kết liễu hôn nhân, thế giao bất tuyệt" 後邊魏杜兩人俱為顯官, 聞景二小姐各生子女, 又結了婚姻, 世交不絕 (Quyển thập thất).

▸ Từng từ: 世交

交互 giao hỗ

交互

giao hỗ

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

qua lại lẫn nhau

Từ điển trích dẫn

1. Thay thế, luân phiên.
2. Đan chen, xen kẽ. ◇ Thẩm Ước 沈約: "Dã kính kí bàn hu, Hoang thiên diệc giao hỗ" 野徑既盤紆, 荒阡亦交互 (Túc đông viên 宿東園) Lối đồng đã khúc khủyu, Đường hoang lại đan chen.
3. Lẫn nhau. ☆ Tương tự: "hỗ tương" 互相.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lẫn nhau, có qua có lại. Như Hỗ tương.

▸ Từng từ: 交互

交付 giao phó

交付

giao phó

Từ điển trích dẫn

1. Đưa cho, trao cho. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Tái tế tế truy tưởng sở nhu hà vật, nhất tịnh bao tàng, giao phó Chiêu Nhi" 再細細追想所需何物, 一並包藏, 交付昭兒 (Đệ thập tứ hồi) (Phụng Thư) Lại kĩ càng nghĩ xem (chồng ở ngoài) cần những thứ gì, gói cả vào một gói trao cho Chiêu Nhi.
2. Dặn dò, chúc phó. ◇ Kim Bình Mai 金瓶梅: "Bả lễ vật thu tiến khứ, giao phó minh bạch" 把禮物收進去, 交付明白 (Đệ nhị thất hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đưa cho, trao cho.

▸ Từng từ: 交付

交兵 giao binh

交兵

giao binh

Từ điển trích dẫn

1. Quân đội đánh nhau. ☆ Tương tự: "đả trượng" 打仗, "giao phong" 交鋒, "giao chiến" 交戰.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Quân đội hai bên đánh nhau.

▸ Từng từ: 交兵

交叉 giao xoa

交叉

giao xoa

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao thoa, giao cắt nhau

Từ điển trích dẫn

1. Ngang dọc giao nhau, bắt chéo. ◎ Như: "giao xoa khẩu" 交叉口 ngả tư, ngả sáu... § Chỗ hai con đường hoặc hơn nữa gặp nhau. ◇ Thủy hử truyện 水滸傳: "Tần Minh khán na lộ thì, hựu một chánh lộ, đô chỉ thị ki điều khảm sài đích tiểu lộ, khước bả loạn thụ chiết mộc giao xoa đương liễu lộ khẩu" 秦明看那路時, 又沒正路, 都只是幾條砍柴的小路, 卻把亂樹折木交叉當了路口 (Đệ tam tứ hồi).
2. Chỉ dấu hiệu "x". ◇ Thái Bình Thiên Quốc Hồng Tú Toàn 太平天國洪秀全: "Mỗ danh đầu lĩnh, nghịch lệnh thối súc, tắc hoạch giao xoa dĩ kí kì tội" 某名頭領, 逆令退縮, 則畫交叉以記其罪 (Kí lục công tội chiếu 記錄功罪詔).
3. Chỉ nội dung đan chéo hoặc chồng chất phức tạp.

▸ Từng từ: 交叉

交友 giao hữu

交友

giao hữu

Từ điển trích dẫn

1. Kết giao bạn bè. ◇ Nạp Lan Tính Đức 納蘭性德: "Giao hữu bất năng tín giả, sự quân tất bất trung" 交友不能信者, 事君必不忠 (Lục thủy đình tạp thức 淥水亭雜識, Quyển nhị) Giao thiệp với bạn bè mà không biết tin nhau, (thì) thờ vua ắt không trung thành.
2. Bạn bè, bằng hữu. ◇ Trương Thế Nam 張世南: "Hoàng Công Thù, tự Tử Hậu, Phú Sa Phổ Thành nhân, dữ Chu Văn Công vi giao hữu" 黃公銖, 字子厚, 富沙浦城人, 與朱文公為交友 (Du hoạn kỉ văn 游宦紀聞, Quyển bát) Hoàng Công Thù, tự Tử Hậu, người Phú Sa Phổ Thành, cùng với Chu Văn Công là bạn bè.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bạn bè qua lại với nhau — Có tính cách bạn bè.

▸ Từng từ: 交友

交合 giao hợp

交合

giao hợp

Từ điển trích dẫn

1. Kết giao, giao hảo. ◇ Tôn Tử 孫子: "Bĩ địa vô xá, cù địa giao hợp" 圮地無舍, 衢地交合 (Cửu biến 九變) Chỗ đất đổ nát không nhà cửa, thì giao kết chư hầu cho bền vững.
2. Liền nhau, liên tiếp. ◇ Từ Hoằng Tổ 徐弘祖: "Lưỡng ngạn thạch phong giao hợp, thủy lưu hạp gian" 兩岸石峰交合, 水流峽間 (Từ hà khách du kí 徐霞客遊記).
3. Giao cấu, giao phối, tính giao. ◇ Tỉnh thế hằng ngôn 醒世恆言: "Đế hựu lệnh họa công hội họa sĩ nữ giao hợp chi đồ sổ thập bức, huyền ư các trung" 帝又令畫工繪畫士女交合之圖數十幅, 懸於閣中 (Tùy Dương đế dật du triệu khiển 隋煬帝逸游召譴).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Giao cấu 交媾.

▸ Từng từ: 交合

交好 giao hiếu

交好

giao hiếu

phồn & giản thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nói về hai quốc gia có liên hệ thân thiện, qua lại tốt đẹp với nhau. Cũng nói là Giao hảo.

交好

giao hảo

phồn & giản thể

Từ điển trích dẫn

1. Kết giao, giao vãng, qua lại lui tới với nhau. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Thúc Văn diệc dục tự quảng bằng đảng, mật dữ giao hảo" 閔其時之不平, 人之不乂, 得其道不敢獨善其身, 而必以兼濟天下也 (Thuận Tông thật lục nhất 爭臣論).
2. Qua lại tốt đẹp, hữu hảo, hữu thiện. ◇ Chu Lễ 周禮: "Chưởng bang quốc chi thông sự, nhi kết kì giao hiếu" 掌邦國之通事, 而結其交好 (Thu quan 秋官, Chưởng giao 掌交).
3. Tình bạn bè, giao tình, hữu nghị.

▸ Từng từ: 交好

交媾 giao cấu

交媾

giao cấu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao cấu, giao hợp

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là "giao cấu" 交構.
2. Âm dương giao hợp.
3. Giao phối, tính giao.
4. Hãm hại lẫn nhau.
5. Móc nối, câu kết.
6. Li gián, làm rối loạn phải trái.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Gặp gỡ kết hợp với nhau, chỉ hành động làm tình giữa trai gái.

▸ Từng từ: 交媾

交尾 giao vĩ

交尾

giao vĩ

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ động vật (chim thú, côn trùng, v.v.) giao phối. ◇ Phương Văn 方文: "Dẫn sồ nga thí thủy, Giao vĩ áp trầm ba" 引雛鵝試水, 交尾鴨沈波 (Thang nhưng tam trạch tức sự 湯仍三宅即事).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nối đuôi vào với nhau, chỉ hành động làm tình của laòi gà chim.

▸ Từng từ: 交尾

交情 giao tình

交情

giao tình

Từ điển trích dẫn

1. Tình bạn bè, cảm tình giao hảo. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Kim nhật yến ẩm, đãn tự bằng hữu giao tình. Như hữu đề khởi Tào Tháo dữ Đông Ngô quân lữ chi sự giả, tức trảm chi" 今日宴飲, 但敘朋友交情. 如有提起曹操與東吳軍旅之事者, 即斬之 (Đệ tứ thập ngũ hồi) Hôm nay yến tiệc, chỉ được nói chuyện bầu bạn vui vẻ với nhau thôi. Ai nói động đến chuyện quân sự giữa Đông Ngô với Tào Tháo sẽ bị chém lập tức.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tấm lòng giữa bạn bè với nhau.

▸ Từng từ: 交情

交感 giao cảm

交感

giao cảm

Từ điển trích dẫn

1. Cảm ứng lẫn nhau. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Ngũ khí tự hành, vạn vị thuận thành, giao cảm bàng sướng, thánh hiền dĩ sanh" 五氣敘行, 萬彙順成, 交感旁暢, 聖賢以生 (Tế Đổng tướng công văn 祭董相公文).
2. Giao cấu, tính giao. ◇ Sơ khắc phách án kinh kì 初刻拍案驚奇: "Thử hậu hoảng hoảng hốt hốt, hợp nhãn tựu mộng kiến Ngô thị lai dữ tha giao cảm" 此後恍恍惚惚, 合眼就夢見吳氏來與他交感 (Quyển thập thất).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thấy rõ lòng nhau.

▸ Từng từ: 交感

交戰 giao chiến

交戰

giao chiến

Từ điển trích dẫn

1. Đánh nhau. ☆ Tương tự: "giao binh"交兵. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Dữ Thái Mạo giao chiến, bất đáo sổ hợp, Thái Mạo bại tẩu" 與蔡瑁交戰, 不到數合, 蔡瑁敗走 (Đệ thất hồi).
2. Hai thứ ý niệm hoặc cảm tình xung đột lẫn nhau. ◇ Hàn Ác 韓偓: "Dục khứ cánh trì lưu, Hung trung cửu giao chiến" 欲去更遲留, 胸中久交戰 (Bạo vũ 暴雨).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đôi bên đánh nhau.

▸ Từng từ: 交戰

交拜 giao bái

交拜

giao bái

Từ điển trích dẫn

1. Vái chào nhau. ◇ Tư trị thông giám 資治通鑑: "Dữ Sư Đạc tương kiến ư Diên Hòa các hạ, giao bái như tân chủ chi nghi" 與師鐸相見於延和閣下, 交拜如賓主之儀 (Hi Tông Quang Khải tam niên 僖宗光啟三年).
2. Theo tục lệ cổ, vợ chồng mới cưới làm lễ vái nhau. ◇ Sơ khắc phách án kinh kì 初刻拍案驚奇: "Thỉnh xuất nữ nhi giao bái thành lễ" 請出女兒交拜成禮 (Quyển ngũ).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vái chào nhau.

▸ Từng từ: 交拜

交接 giao tiếp

交接

giao tiếp

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao tiếp, kết nối với nhau

Từ điển trích dẫn

1. Giao vãng, kết giao. ◇ Hán Thư 漢書: "Bất giao tiếp thế tục" 不交接世俗 (Lưu Hướng truyện 劉向傳) Không kết giao với người thế tục.
2. Tiếp xúc lẫn nhau.
3. Giao phối, tính giao. ◇ Hoằng Minh tập 弘明集: "Do nhân dữ cầm thú côn trùng, giai dĩ thư hùng giao tiếp tương sanh" 猶人與禽獸昆蟲, 皆以雌雄交接相生 (Quyển ngũ 卷五) Giống như người và cầm thú côn trùng, đều lấy trống mái giao phối mà tương sinh.
4. Thay thế, giao thế. ◇ Thượng thư đại truyện 尚書大傳: "Cố viết hu hấp dã giả, âm dương chi giao tiếp, vạn vật chi chung thủy" 卷一故曰吁吸也者, 陰陽之交接, 萬物之終始 (Quyển nhất).
5. Liên tiếp, tiếp hợp.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Va chạm gặp gỡ nhau trong sinh hoạt hàng ngày.

▸ Từng từ: 交接

交換 giao hoán

交換

giao hoán

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

trao đổi

Từ điển trích dẫn

1. Trao đổi lẫn nhau. ☆ Tương tự: "điều hoán" 調換, "hỗ hoán" 互換, "hoán thủ" 換取, "giao lưu" 交流, "tương dịch" 相易、　

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đổi chác cho nhau.

▸ Từng từ: 交換

交易 giao dịch

交易

giao dịch

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao dịch

Từ điển trích dẫn

1. Nghĩa gốc chỉ giao hoán đổi chác. Sau phiếm chỉ mua bán. ◇ Dịch Kinh 易經: "Nhật trung vi thị, trí thiên hạ chi dân, tụ thiên hạ chi hóa, giao dịch nhi thối, các đắc kì sở" 日中為市, 致天下之民, 聚天下之貨, 交易而退, 各得其所 (Hệ từ hạ 繫辭下) Buổi trưa họp chợ, khiến dân các nơi tụ tập trao đổi hàng hóa với nhau xong rồi về, ai nấy có được cái mình muốn.
2. Qua lại, giao vãng. ◇ Minh sử 明史: "Dữ ngoại nhân giao dịch, hiệp nật tiết tiết, vô phục lễ thể" 與外人交易, 狎暱媟褻, 無復禮體 (Hàn Văn truyện 韓文傳).
3. Thay đổi, thay thế.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mua bán đổi chác với nhau. Kinh doanh làm ăn mà gặp gỡ nhau.

▸ Từng từ: 交易

交時 giao thời

交時

giao thời

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lúc mà đời mới đời cũ nối tiếp nhau.

▸ Từng từ: 交時

交替 giao thế

交替

giao thế

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

thay thế

▸ Từng từ: 交替

交杯 giao bôi

交杯

giao bôi

Từ điển trích dẫn

1. Theo tục lệ cổ, vợ chồng mới cưới trao đổi chén rượu làm lễ hợp cẩn. ◇Ấu học quỳnh lâm 幼學瓊林: "Hạ thải tức thị nạp tệ, hợp hệ thị giao bôi" 下采即是納幣, 合係是交杯 (Hôn nhân loại 婚姻類).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trao chén rượu cho nhau. Cùng uốn rượu.

▸ Từng từ: 交杯

交梭 giao thoa

交梭

giao thoa

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tréo qua tréo lại như con thoi.

▸ Từng từ: 交梭

交歡 giao hoan

交歡

giao hoan

Từ điển trích dẫn

1. Giao hảo, kết hảo. ◇ Quách Mạt Nhược 郭沫若: "Khương Hồ đạo vũ a cộng âu ca, lưỡng quốc giao hoan a bãi binh qua" 羌胡蹈舞呵共謳歌, 兩國交歡呵罷兵戈 (Thái Văn Cơ 蔡文姬, Đệ nhất mạc).
2. Cùng vui với nhau. ◇ Kê Khang 嵇康: "Chỉ tửu doanh tôn, Mạc dữ giao hoan" 旨酒盈樽, 莫與交歡 (Tặng tú tài nhập quân 贈秀才入軍).
3. Nam nữ thành hôn hoặc hoan hợp. ◇ Kim Bình Mai 金瓶梅: "Nhị nhân tựu tại viện nội đắng thượng xích thân lộ thể, tịch chẩm giao hoan, bất thăng khiển quyển" 二人就在院內凳上赤身露體, 席枕交歡, 不勝繾綣 (Đệ bát thập nhị hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cùng vui với nhau. Như liên hoan.

▸ Từng từ: 交歡

交洲 giao châu

交洲

giao châu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên nước Việt Nam dưới thời Hán Vũ đế.

▸ Từng từ: 交洲

交流 giao lưu

交流

giao lưu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao lưu, trao đổi

▸ Từng từ: 交流

交涉 giao thiệp

交涉

giao thiệp

Từ điển trích dẫn

1. Dính líu, liên quan. ◇ Phạm Thành Đại 范成大: "Xuân tuy dữ bệnh vô giao thiệp, Vũ mạc tương hoa tiện phá trừ" 春雖與病無交涉, 雨莫將花便破除 (Bệnh trung văn tây viên tân hoa dĩ mậu cập trúc kính giai thành nhi hải đường diệc vị quá 病中聞西園新花已茂及竹逕皆成而海棠亦未過).
2. Bàn thảo với nhau để giải quyết sự việc tương quan. ☆ Tương tự: "đàm phán" 談判. ◇ Quan tràng hiện hình kí 官場現形記: "Bất dữ dương nhân giao thiệp, hoạn đồ thậm giác thuận lợi" 不與洋人交涉, 宦途甚覺順利 (Đệ ngũ hồi).
3. Vấn đề, sự việc chờ được bàn thảo, giải quyết. ◇ Mao Thuẫn 茅盾: "Lệnh đường thái thái hòa Lục Ma Tử na lí đích giao thiệp thỉnh nhĩ khứ bạn" 令堂太太和陸麻子那裏的交涉請你去辦 (Tam nhân hành 三人行).
4. Lai vãng, tiếp xúc. ◇ Lão tàn du kí tục tập di cảo 老殘游記續集遺稿: "Tòng kim dĩ hậu, tái dã bất dữ nam nhân giao thiệp" 從今以後, 再也不與男人交涉 (Đệ tứ hồi 第四回).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bước vào công việc của nhau, ý nói cùng nhau gặp gỡ bàn tính công việc. Ta chỉ hiểu là qua lại tơi lui với nhau — Liên can với nhau.

▸ Từng từ: 交涉

交爭 giao tranh

交爭

giao tranh

Từ điển trích dẫn

1. Tranh luận qua lại. ◇ Hàn Phi Tử 韓非子: "Giao tranh nghịch lệnh, vị chi cương tài" 交爭逆令, 謂之剛材 (Bát thuyết 八說).
2. Đánh nhau. ◇ Sử Kí 史記: "Phàm thiên hạ cường quốc, phi Tần nhi Sở, phi Sở nhi Tần. Lưỡng quốc giao tranh, kì thế bất lưỡng lập" 凡天下彊國，非秦而楚, 非楚而秦. 兩國交爭, 其勢不兩立 (Trương Nghi truyện 張儀傳).
3. Dùng lời thẳng thắn can gián. ◇ Lã Thị Xuân Thu 呂氏春秋: "Chủ hữu thất, giai giao tranh chứng gián" 主有失, 皆交爭證諫 (Bất cẩu luận 不苟論, Quý đương 貴當).
4. Tranh chấp, phân tranh. ◇ Tư trị thông giám 資治通鑑: "Diêu Hưng tử, chư tử giao tranh" 姚興死, 諸子交爭 (Vũ đế vĩnh sơ tam niên 武帝永初三年).
5. Lẫn lộn, giao tập. ◇ Trương Hành 張衡: "Khách kí túy ư đại đạo, bão ư văn nghĩa, khuyến đức úy giới, hỉ cụ giao tranh" 客既醉於大道, 飽於文義, 勸德畏戒, 喜懼交爭 (Đông Kinh phú 東京賦).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giành giựt nhau, phân hơn thua.

▸ Từng từ: 交爭

交界 giao giới

交界

giao giới

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ranh giới chung, biên giới chung

▸ Từng từ: 交界

交約 giao ước

交約

giao ước

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hẹn chắc với nhau về chuyện gì.

▸ Từng từ: 交約

交納 giao nạp

交納

giao nạp

Từ điển trích dẫn

1. Kết giao. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Kí bất cầu quan tước, hựu bất giao nạp bằng hữu, chung nhật bế hộ độc thư" 既不求官爵, 又不交納朋友, 終日閉戶讀書 (Đệ nhấtc hồi) Đã không cầu quan tước, lại chẳng kết giao bạn bè, suốt ngày đóng cửa đọc sách.
2. Phụng hiến, giao phó.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đem nộp cho.

▸ Từng từ: 交納

交結 giao kết

交結

giao kết

Từ điển trích dẫn

1. Qua lại, giao tế, vãng lai. ◇ Sơ khắc phách án kinh kì 初刻拍案驚奇: "Thả thuyết Tiểu Nga tại gia đa nhàn, thừa không, tiện khứ giao kết na lân cận tả hữu chi nhân" 且說小娥在家多閒, 乘空, 便去交結那鄰近左右之人 (Quyển thập cửu).
2. Thông đồng, câu kết. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Tha gia lí giao kết khâm phạm, tàng trứ khâm tang" 他家裡交結欽犯, 藏著欽贓 (Đệ thập tam hồi).
3. Liên tiếp nhau, nối liền nhau. ◇ Phùng Chí 馮贄: "Cửu tiên điện ngân tỉnh, hữu lê nhị chu, chi diệp giao kết, cung trung hô vi thư hùng thụ" 九仙殿銀井, 有梨二株, 枝葉交結, 宮中呼為雌雄樹 (Vân Tiên tạp kí 雲仙雜記, Quyển tam).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thắt chặc mối liên lạc với nhau — Đoan chắc với nhau về việc gì.

▸ Từng từ: 交結

交趾 giao chỉ

交趾

giao chỉ

Từ điển trích dẫn

1. Thời Đường Nghiêu chỉ khu vực phía nam "Ngũ Lĩnh" 五嶺.
2. Thời Hán thiết lập quận "Giao Chỉ" 交趾, nguyên là vùng phía bắc "An Nam" 安南.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một bộ lạc ở Bắc phần Việt Nam, vào thời Hùng Vương.

▸ Từng từ: 交趾

交通 giao thông

交通

giao thông

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao thông

Từ điển trích dẫn

1. Thông suốt không bị trở ngại. ◇ Đào Uyên Minh 陶淵明: "Thiên mạch giao thông, kê khuyển tương văn" 阡陌交通, 雞犬相聞 (Đào hoa nguyên kí 桃花源記) Đường bờ ruộng ngang dọc thông suốt, tiếng gà tiếng chó (nhà này nhà kia) nghe được nhau.
2. Giao cảm, cảm ứng. ◇ Trang Tử 莊子: "Lưỡng giả giao thông thành hòa nhi vật sanh yên" 兩者交通成和而物生焉 (Điền Tử Phương 田子方) Hai cái đó (cực Âm 陰 và cực Dương 陽) cảm ứng giao hòa với nhau mà muôn vật sinh ra.
3. Khai thông.
4. Vãng lai, giao vãng. ◇ Sử Kí 史記: "Chư sở dữ giao thông, vô phi hào kiệt đại hoạt" 諸所與交通, 無非豪桀大猾 (Ngụy Kì Vũ An Hầu truyện 魏其武安侯傳) Những người giao du với ông (chỉ Quán Phu 灌夫) toàn là bậc hào kiệt hay những kẻ đại gian đại ác lắm mưu nhiều kế.
5. Thông đồng, cấu kết. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Phàn Trù hà cố giao thông Hàn Toại, dục mưu tạo phản?" 樊稠何故交通韓遂, 欲謀造反 (Đệ thập hồi 第一回) Phàn Trù sao dám thông đồng với Hàn Toại, định làm phản hay sao?
6. Sự vận chuyển của xe cộ, thuyền tàu, máy bay... Cũng chỉ điện báo, điện thư... qua lại. ◎ Như: "cao tốc công lộ nhân liên hoàn đại xa họa, tạo thành giao thông than hoán" 高速公路因連環大車禍, 造成交通癱瘓.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Qua lại mà không bị cản trở. Chỉ sự đi lại giữa nơi này với nơi khác.

▸ Từng từ: 交通

交遊 giao du

交遊

giao du

Từ điển trích dẫn

1. § Cũng viết là "giao du" 交游.
2. Giao vãng, giao tế. ◇ Sử Kí 史記: "Nhược bằng hữu giao du, cửu bất tương kiến, thốt nhiên tương đổ, hoan nhiên đạo cố" 若朋友交遊, 久不相見, 卒然相睹, 歡然道故 (Hoạt kê truyện 滑稽傳, Thuần Vu Khôn truyện 淳于髡傳) Còn nếu bạn bè qua lại với nhau lâu ngày không thấy mặt, bỗng được gặp gỡ, vui vẻ kể chuyện cũ.
3. Bạn bè qua lại lui tới với nhau. ◇ Tư Mã Thiên 司馬遷: "Giao du mạc cứu, tả hữu thân cận bất vị nhất ngôn" 交遊莫救, 左右親近不為一言 (Báo Nhậm Thiếu Khanh thư 報任少卿書) Bạn bè không ai cứu, tả hữu thân cận không ai nói hộ một lời!

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bạn bè qua lại tới lui với nhau.

▸ Từng từ: 交遊

交道 giao đạo

交道

giao đạo

Từ điển trích dẫn

1. Đạo cư xử giữa bạn bè. ◇ Lạc Tân Vương 駱賓王: "Thiếu niên thức sự thiển, Bất tri giao đạo nan" 少年識事淺, 不知交道難 (Vịnh hoài 詠懷).
2. Chỗ hai đường gặp nhau. ◇ Tấn Thư 晉書: "Hỏa diệt, thủ hôi, phân trí chư môn giao đạo trung" 火滅, 取灰, 分置諸門交道中 (Thạch Quý Long tái kí hạ 石季龍載記下).
3. Giao điểm của hoàng đạo và bạch đạo. ◇ Chu Lượng Công 周亮工: "Khả khảo nhật nguyệt giao đạo chi số" 可考日月交道之數 (Thư ảnh 書影, Quyển Nhị).

▸ Từng từ: 交道

交還 giao hoàn

交還

giao hoàn

Từ điển trích dẫn

1. Đem trả lại, quy hoàn.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đem trả lại.

▸ Từng từ: 交還

交鋒 giao phong

交鋒

giao phong

phồn thể

Từ điển phổ thông

giao chiến nhau, đương đầu với

Từ điển trích dẫn

1. Mũi nhọn gươm giáo qua lại. Chỉ đánh nhau, tác chiến. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Giao phong chi tế, Trương Bảo tác pháp, phong lôi đại tác" 交鋒之際, 張寶作法, 風雷大作 (Đệ nhị hồi) Trong lúc đánh nhau, Trương Bảo thi triển pháp thuật, gió sấm nổi dậy.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mũi nhọn gươm giáo qua lại với nhau, chỉ sự đánh nhau bằng võ khí.

▸ Từng từ: 交鋒

交錯 giao thác

交錯

giao thác

Từ điển trích dẫn

1. Lễ nghi mời rượu lẫn nhau (ngày xưa, sau khi làm xong tế lễ). ◇ Nghi lễ 儀禮: "Chúng tân cập chúng huynh đệ giao thác dĩ biện, giai như sơ nghi" 眾賓及眾兄弟交錯以辯, 皆如初儀 (Đặc sinh quỹ thực lễ 特牲饋食禮).
2. Qua lại chéo nhau lẫn lộn. ◇ Sử Kí 史記: "Thái tử bệnh huyết khí bất thì, giao thác nhi bất đắc tiết, bạo phát ư ngoại, tắc vi trung hại" 太子病血氣不時, 交錯而不得泄, 暴發於外, 則為中害 (Biển Thước Thương Công truyện 扁鵲倉公傳).
3. Hình dung qua lại không ngớt. ◇ Hán Thư 漢書: "Quan cái tương vọng, giao thác đạo lộ" 冠蓋相望, 交錯道路 (Vương Mãng truyện 王莽傳).
4. Thay thế lẫn nhau. ◇ Chu Tử ngữ loại 朱子語類: "Giao thác đại hoán nhi bất khả dĩ hình thể câu dã" 交錯代換而不可以形體拘也 (Quyển thất tứ).

▸ Từng từ: 交錯

交锋 giao phong

交锋

giao phong

giản thể

Từ điển phổ thông

giao chiến nhau, đương đầu với

▸ Từng từ: 交锋

交際 giao tế

交際

giao tế

Từ điển trích dẫn

1. Qua lại, vãng lai. ◇ Hồng Mại 洪邁: "Kí nhập thí vi, trú giảm thực, dạ vong thụy, dữ đồng viện giao tế, vô phục tiếu ngữ" 既入試闈, 晝減食, 夜忘睡, 與同院交際, 無復笑語 (Di kiên giáp chí 夷堅甲志, Thừa thiên tự 承天寺) Vào trong nhà khảo thí rồi, ngày bớt ăn, đêm quên ngủ, cùng các bạn đồng viện qua lại, không cười nói với nhau nữa.
2. Hội hợp, tụ tập. ◇ Ngụy thư 魏書: "Bệ hạ đăng tộ chi thủy, nhân tình vị an, đại binh giao tế, nan khả tề nhất" 陛下登祚之始, 人情未安, 大兵交際, 難可齊一 (Nhĩ Chu Vinh truyện 尒朱榮傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Qua lại liên lạc với nhau.

▸ Từng từ: 交際

交點 giao điểm

交點

giao điểm

Từ điển trích dẫn

1. Kiểm điểm tài vật và giao phó cho người tương quan. ◇ Tuyên Hòa di sự 宣和遺事: "Bắc quốc hoàng đế dĩ sai Cái Thiên Đại Vương vãng Quan Tây giao điểm ngũ lộ tài cốc" 北國皇帝已差蓋天大王往關西交點五路財穀 (Hậu tập 後集).
2. (Hình học) Chỗ gặp nhau (giữa hai đường hoặc giữa đường và bề mặt).
3. Tỉ dụ chỗ có mâu thuẫn. ◇ Mao Thuẫn 茅盾: "Tha giá dạng tiêu táo bất an, chánh nhân vi tha thị tại khả thắng khả bại đích giao điểm thượng" 他這樣焦躁不安, 正因為他是在可勝可敗的交點上 (Tí dạ 子夜, Thập tứ).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỗ gặp nhau.

▸ Từng từ: 交點

口交 khẩu giao

口交

khẩu giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tình dục bằng miệng

▸ Từng từ: 口交

國交 quốc giao

國交

quốc giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sự qua lại liên hệ giữa nước này và nước khác.

▸ Từng từ: 國交

外交 ngoại giao

外交

ngoại giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ngoại giao

Từ điển trích dẫn

1. Ngày xưa nói kẻ bề tôi gặp riêng chư hầu là ngoại giao.
2. Ngày nay nói nước này với nước kia giao vãng, giao thiệp là ngoại giao.
3. Qua lại câu kết riêng tư với nước ngoài.
4. Chỉ nước ngoài để cùng giao vãng.
5. Cùng với triều thần giao vãng, câu kết. Cũng chỉ nương tựa vào một thế lực nào đó ở triều đình.
6. Giao tế với bạn bè, người ngoài.
7. Chỉ những hoạt động của một quốc gia về phương diện quan hệ quốc tế, như tham gia tổ chức quốc tế, hội nghị, cùng với một quốc gia khác giao phái sứ tiết, tiến hành đàm phán kí kết điều ước và hiệp định, v.v.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc đi lại tiếp xúc ở bên ngoài, hoặc với các nước ngoài.

▸ Từng từ: 外交

好交 hiếu giao

好交

hiếu giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thích có liên lạc bàn bè với nhiều người.

▸ Từng từ: 好交

委交 ủy giao

委交

ủy giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trao phó cho mà làm.

▸ Từng từ: 委交

平交 bình giao

平交

bình giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Qua lại với nhau với sự ngang hàng.

▸ Từng từ: 平交

廣交 quảng giao

廣交

quảng giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Quen biết rộng.

▸ Từng từ: 廣交

建交 kiến giao

建交

kiến giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

thiết lập quan hệ ngoại giao

▸ Từng từ: 建交

心交 tâm giao

心交

tâm giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lấy tấm lòng mà làm bạn với nhau.

▸ Từng từ: 心交

性交 tính giao

性交

tính giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

giao cấu, giao hợp

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc gặp gỡ giữa hai giống đực và cái.

▸ Từng từ: 性交

提交 đề giao

提交

đề giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đệ trình, giao nộp

▸ Từng từ: 提交

擇交 trạch giao

擇交

trạch giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chọn bạn mà chơi.

▸ Từng từ: 擇交

故交 cố giao

故交

cố giao

Từ điển trích dẫn

1. Bạn cũ. § Cũng nói "cố nhân" 故人, "cố hữu" 故友, "cựu giao" 舊交, "cựu hữu" 舊友, "nhã cố" 雅故.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tình bạn xưa.

▸ Từng từ: 故交

断交 đoạn giao

断交

đoạn giao

giản thể

Từ điển phổ thông

cắt đứt quan hệ ngoại giao

▸ Từng từ: 断交

斷交 đoạn giao

斷交

đoạn giao

phồn thể

Từ điển phổ thông

cắt đứt quan hệ ngoại giao

▸ Từng từ: 斷交

深交 thâm giao

深交

thâm giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bạn bè chơi thân với nhau. Đoạn trường tân thanh : » Một lời đã trót thâm giao «.

▸ Từng từ: 深交

相交 tương giao

相交

tương giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Qua lại làm bạn với nhau. Truyện Hoa Tiên : » Sinh rằng chút nghĩa tương giao «.

▸ Từng từ: 相交

知交 tri giao

知交

tri giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bạn bè chơi với nhau, hiểu biết nhau.

▸ Từng từ: 知交

社交 xã giao

社交

xã giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

xã giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc tiếp xúc trong cuộc sống chung.

▸ Từng từ: 社交

神交 thần giao

神交

thần giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dùng phần vô hình thiêng liêng của con người mình mà tiếp xúc trao đổi ý nghĩ với người khác.

▸ Từng từ: 神交

納交 nạp giao

納交

nạp giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Kết bạn.

▸ Từng từ: 納交

素交 tố giao

素交

tố giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

người bạn vẫn chơi với nhau từ trước

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mối liên lạc bạn bè từ lâu.

▸ Từng từ: 素交

結交 kết giao

結交

kết giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thắt chặt sự đi lại để thành bè bạn với nhau.

▸ Từng từ: 結交

絶交 tuyệt giao

絶交

tuyệt giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cắt đứt mối liên lạc bạn bè.

▸ Từng từ: 絶交

至交 chí giao

至交

chí giao

Từ điển trích dẫn

1. Bạn thân thiết. § Cũng như "lan giao" 蘭交, "chí hữu" 摯友.
2. Giao nghị rất thân thiết. ◇ Quan Hán Khanh 關漢卿: "Nhị nương, giá thị ngã chí giao đích bằng hữu" 蕊娘, 這是我至交的朋友 (Kim tuyến trì 金線池, Tiết tử 楔子).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tìnnh bạn bè thắm thiết tốt đẹp lắm.

▸ Từng từ: 至交

舊交 cựu giao

舊交

cựu giao

Từ điển trích dẫn

1. Bạn bè giao vãng đã lâu năm. § Cũng nói là "cựu cố" 舊故, "cựu hảo" 舊好. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Ngô dữ Huyền Đức cựu giao, khởi nhẫn hại tha thê tử?" 吾與玄德舊交, 豈忍害他妻子 (Đệ thập cửu hồi) (Lã Bố nói:) Ta cùng Huyền Đức vốn là bạn cũ với nhau, có đâu lại nỡ hại vợ con ông ấy?

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tình bạn cũ.

▸ Từng từ: 舊交

訂交 đính giao

訂交

đính giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Kết bạn, làm bạn với nhau.

▸ Từng từ: 訂交

財交 tài giao

財交

tài giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chơi với nhau vì tiền bạc lợi lộc.

▸ Từng từ: 財交

轉交 chuyển giao

轉交

chuyển giao

phồn thể

Từ điển phổ thông

chuyển giao

Từ điển trích dẫn

1. Đưa lại cho người khác. § Cũng nói là: "chuyển phát" 轉發, "chuyển đệ" 轉遞, "chuyển trí" 轉致. ◎ Như: " giá đại đông tây thị tha thác ngã chuyển giao cấp nhĩ đích" 這袋東西是他託我轉交給你的.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đưa lại cho người khác.

▸ Từng từ: 轉交

转交 chuyển giao

转交

chuyển giao

giản thể

Từ điển phổ thông

chuyển giao

▸ Từng từ: 转交

遞交 đệ giao

遞交

đệ giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đem tới trao cho người khác.

▸ Từng từ: 遞交

遠交 viễn giao

遠交

viễn giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chơi với những người ở xa.

▸ Từng từ: 遠交

邦交 bang giao

邦交

bang giao

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bang giao, quan hệ ngoại giao

Từ điển trích dẫn

1. Quan hệ ngoại giao giữa các quốc gia. ◇ Chu Lễ 周禮: "Phàm chư hầu chi bang giao, tuế tương vấn dã, ân tương sính dã, thế tương triều dã" 凡諸侯之邦交, 歲相問也, 殷相聘也, 世相朝也 (Thu quan 秋官, Đại hành nhân 大行人).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc cư xử giữa nước này với nước khác.

▸ Từng từ: 邦交

鄰交 lân giao

鄰交

lân giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tình hàng xóm qua lại với nhau. Hoa Tiên có câu: » Thà cho xong một bề nào. Chẳng thà cách trở lân giao nhường này «.

▸ Từng từ: 鄰交

開交 khai giao

開交

khai giao

Từ điển trích dẫn

1. Chia cách, phân li.
2. Xong, dứt, kết thúc. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Biệt quản tha môn, nhượng tha môn náo khứ, khán chẩm ma khai giao" 別管他們, 讓他們鬧去, 看怎麼開交 (Đệ lục thập hồi) Mặc kệ họ, cứ để cho họ đánh nhau xem rồi ra sao.
3. Đưa đi, phát đi. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Nhĩ thính kiến liễu? nhận liễu nhi tử, bất thị hảo khai giao đích" 你聽見了? 認了兒子, 不是好開交的 (Đệ nhị thập tứ hồi) Chú nghe chưa? Nếu nhận nó là con thì không thể bỏ liều nó được đâu.
4. Chạy đi.

▸ Từng từ: 開交

面交 diện giao

面交

diện giao

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giao thiệp bề ngoài. Xã giao.

▸ Từng từ: 面交

外交團 ngoại giao đoàn

外交團

ngoại giao đoàn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung các nhân viên ngoại giao của nước ngoài đang cư ngụ làm việc tại nước mình.

▸ Từng từ: 外交團

打交道 đả giao đạo

打交道

đả giao đạo

Từ điển trích dẫn

1. Giao vãng, giao tiếp. § Cũng viết gọn thành: "đả giao" 打交. ◇ Cảnh thế thông ngôn 警世通言: "Thả chỉ đắc hồ loạn tại kim thì Châu Kiều hạ khai nhất cá tiểu tiểu học đường độ nhật (...) trục nguyệt khước dữ ki cá tiểu nam nữ đả giao" 且只得胡亂在今時州橋下開一個小小學堂度日(...)逐月卻與幾個小男女打交 (Nhất quật quỷ lại đạo nhân trừ quái 一窟鬼癩道人除怪).

▸ Từng từ: 打交道

貧賤交 bần tiện giao

貧賤交

bần tiện giao

Từ điển trích dẫn

1. Bạn bè từ thuở nghèo hèn. ◇ Dụ thế minh ngôn 喻世明言: "Bạc hãnh tặc! Nhĩ bất kí Tống Hoằng hữu ngôn: "Bần tiện chi giao bất khả vong, tao khang chi thê bất hạ đường" 薄倖賊! 你不記宋弘有言: "貧賤之交不可忘, 糟糠之妻不下堂" (Quyển thập thất, Kim Ngọc nô bổng đả bạc tình lang 金玉奴棒打薄情郎).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tình bạn bè từ thuở nghèo hèn.

▸ Từng từ: 貧賤交

交互作用 giao hỗ tác dụng

交互作用

giao hỗ tác dụng

Từ điển trích dẫn

1. Tác dụng phát sinh do ảnh hưởng lẫn nhau của hai hoặc nhiều loại sự vật.

▸ Từng từ: 交互作用

布衣之交 bố y chi giao

布衣之交

bố y chi giao

Từ điển trích dẫn

1. Bạn bè từ thuở nghèo hèn. Hoặc tỉ dụ bạn bè tri kỉ trong hoạn nạn.
2. Giao vãng giữa những người bình dân.
3. Giao vãng giữa người có chức vị và người thường. ◇ Đông Chu liệt quốc chí 東周列國志: "Quả nhân văn quân chi cao nghĩa, nguyện dữ quân vi bố y chi giao" 寡人聞君之高義, 願與君為布衣之交 (Đệ cửu thập bát hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tình bạn bè từ thuở nghèo hèn.

▸ Từng từ: 布衣之交

百感交集 bách cảm giao tập

百感交集

bách cảm giao tập

Từ điển trích dẫn

1. Bao nhiêu những cảm xúc chen đan hỗn tạp cùng lúc. Hình dung vô cùng cảm khái. ◇ Ba Kim 巴金: "Thâm dạ vô liêu, bách cảm giao tập, ngã tưởng khởi nhĩ môn (...) chân hữu sanh giả viễn nhi tử giả biệt chi cảm" 深夜無聊, 百感交集, 我想起你們(...)真有生者遠而死者別之感 (Thu 秋, Nhất).

▸ Từng từ: 百感交集

邦交典例 bang giao điển lệ

邦交典例

bang giao điển lệ

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một bộ sách của Phạm Đình Hổ thời Nguyễn sơ nói về các phép tắc trong việc giao thiệp giữa các quốc gia.

▸ Từng từ: 邦交典例