Từ điển Hán Nôm Việt - Tự học tiếng Trung

1. Liên từ: bởi vì, do ư. ◇ Lão tàn du kí 老殘遊記: "Nhân vi nhân thái đa liễu, sở dĩ thuyết đích thậm ma thoại đô thính bất thanh sở" 因為人太多了, 所以說的甚麼話都聽不清楚 (Đệ nhị hồi).

因為

nhân vị

phồn thể

Từ điển phổ thông

vì, bởi vì, do vì

▸ Từng từ: 因為

成為 thành vi

成為

thành vi

phồn thể

Từ điển phổ thông

trở thành

▸ Từng từ: 成為

所為 sở vi

所為

sở vi

Từ điển trích dẫn

1. Cử động, hành vi. ◎ Như: "tha tại ngoại sở vi dữ ngã vô quan" 他在外所為與我無關.
2. Nguyên nhân, sở dĩ. ◎ Như: "sở vi hà sự?" 所為何事?

▸ Từng từ: 所為

為己 vị kỷ

為己

vị kỷ

phồn thể

Từ điển phổ thông

vị kỷ, ích kỷ, chỉ biết có mình

▸ Từng từ: 為己

無為 vô vi

無為

vô vi

phồn thể

Từ điển phổ thông

thuyết vô vi

▸ Từng từ: 無為

行為 hành vi

行為

hành vi

Từ điển trích dẫn

1. Cử chỉ hành động. ◇ Ba Kim 巴金: "Tha tại giá nhất thiên chỉ hữu tượng mộc ngẫu nhất bàn địa hành vi" 他在這一天只有像木偶一般地行為 (Diệt vong 滅亡, Đệ tứ chương).
2. Hoạt động do tư tưởng chi phối mà biểu hiện ra bên ngoài. ◇ Tào Ngu 曹禺: "Giá thị giả đích, nhĩ môn tự kỉ giả tác đích điện báo lai li gian ngã môn đích. Nhĩ môn giá chủng ti bỉ vô lại đích hành vi!" 這是假的, 你們自己假作的電報來離間我們的. 你們這種卑鄙無賴的行為! (Lôi vũ 雷雨, Đệ nhị mạc).

▸ Từng từ: 行為

占公為私 chiếm công vi tư

占公為私

chiếm công vi tư

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giữ lấy của chung làm của riêng.

▸ Từng từ: 占公為私

多文為富 đa văn vi phú

多文為富

đa văn vi phú

Từ điển trích dẫn

1. Không giàu bằng tiền của mà giàu bằng học vấn tri thức. ◇ Lễ kí 禮記: "Bất kì đa tích, đa văn dĩ vi phú" 不祈多積, 多文以為富 (Nho hạnh 儒行) Chẳng cầu chất chứa (tiền của) cho nhiều, lấy văn chương học vấn uyên bác làm giàu.

▸ Từng từ: 多文為富

指腹為婚 chỉ phúc vi hôn

指腹為婚

chỉ phúc vi hôn

Từ điển trích dẫn

1. Tục cưới gả thời xưa. Hai gia đình có bà có thai, chỉ bụng hứa gả con trai hay gái cho nhau. § Còn gọi là "chỉ phúc thành thân" 指腹成親, "chỉ phúc vi thân" 指腹為親.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trỏ bụng mà nói chuyện cưới xin, ý nói cha mẹ đôi bên hứa gả con cho nhau từ khi cô dâu chú rễ còn trong bụng mẹ.

▸ Từng từ: 指腹為婚

指鹿為馬 chỉ lộc vi mã

指鹿為馬

chỉ lộc vi mã

Từ điển trích dẫn

1. Trỏ hươu bảo là ngựa. § Ý nói làm điên đảo đen trắng, rối loạn phải trái. ◇ Tần tính lục quốc bình thoại 秦併六國平話: "Triệu Cao lộng quyền, chỉ lộc vi mã, khi áp quần thần" 趙高弄權, 指鹿為馬, 欺壓群臣 (Quyển thượng) Triệu Cao lộng quyền, chỉ hươu bắt nói là ngựa, coi thường áp đảo các quan.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trỏ hươu làm ngựa, ý nói lầm lẫn, không phân biệt phải trái hay dở.

▸ Từng từ: 指鹿為馬

捨己為人 xả kỷ vị nhân

捨己為人

xả kỷ vị nhân

phồn thể

Từ điển phổ thông

hết mình vì người khác

▸ Từng từ: 捨己為人

為富不仁 vi phú bất nhân

為富不仁

vi phú bất nhân

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ biết thu góp tiền của làm giàu mà chẳng bận tâm gì cả về nhân nghĩa đạo đức. ◇ Mạnh Tử 孟子: "Thị cố hiền quân tất cung kiệm lễ hạ, thủ ư dân hữu chế. Dương Hổ viết: "Vi phú bất nhân hĩ, vi nhân bất phú hĩ"" 是故賢君必恭儉禮下, 取於民有制. 陽虎曰: 為富不仁矣, 為仁不富矣 (Đằng Văn Công thượng 滕文公上) Vậy nên bậc vua hiền thì giữ mình khiêm cung, ăn xài tiết kiệm, có lễ độ với kẻ bề tôi, và lấy thuế của dân có chừng mực. Dương Hổ nói rằng: "Kẻ lo làm giàu thì chẳng có nhân, người làm nhân thì chẳng được giàu."

▸ Từng từ: 為富不仁

為非作歹 vi phi tác đãi

為非作歹

vi phi tác đãi

phồn thể

Từ điển phổ thông

làm điều xằng bậy, trái đạo lý, tác oai tác quái

▸ Từng từ: 為非作歹

自以為是 tự dĩ vi thị

自以為是

tự dĩ vi thị

Từ điển trích dẫn

1. Tự nhận quan điểm và cách làm của mình là đúng, không chịu tiếp thụ ý kiến của người khác. ◇ Mạnh Tử 孟子: "Tự dĩ vi thị, nhi bất khả dữ nhập Nghiêu Thuấn chi đạo, cố viết đức chi tặc dã" 自以為是, 而不可與入堯舜之道, 故曰德之賊也 (Tận tâm hạ 盡心下) Họ tự nhận là đúng (ở đây có nghĩa là: tự cho là trung, tín, liêm khiết), nhưng mà không thể cùng với mình vào Đạo của vua Nghiêu vua Thuấn. Bởi thế, (đức Khổng Tử) nói rằng họ làm bại hoại đạo đức vậy.

▸ Từng từ: 自以為是