ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.  
棘 - cức
棘人 cức nhân
棘人

cức nhân

Từ điển trích dẫn

1. Người có nỗi đau buồn cực độ. Sau người có tang cha mẹ tự xưng là "cức nhân" 棘人. § Nguồn gốc: ◇ Thi Kinh 詩經: "Thứ kiến tố quan hề, Cức nhân loan loan hề, Lao tâm đoàn đoàn hề" 庶見素冠兮, 棘人欒欒兮, 勞心慱慱兮 (Cối phong 檜風, Tố quan 素冠) Mong được thấy cái mũ trắng (của người mãn tang đội), Người có tang gầy yếu hề, Lòng ta lao khổ ưu sầu.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người đang có tang cha mẹ. Cũng gọi là Cức kinh nhân.

▸ Từng từ: 棘 人
棘圍 cức vi
棘圍

cức vi

Từ điển trích dẫn

1. Trường thi, khảo tràng. § Đời Ngũ Đại học trò vào thi hay làm ồn, quan trường bắt trồng gai kín cả xung quanh trường thi, cấm ra vào ồn ào, nên gọi thi Hương, thi Hội là "cức vi" 棘圍. § Cũng gọi là: "cức vi" 棘闈, "cức viện" 棘院. ◇ Tây sương kí 西廂記: "Tương cức vi thủ noãn, Bả thiết nghiễn ma xuyên" 將棘圍守暖, 把鐵硯磨穿 (Đệ nhất bổn 第一本, Đệ nhất chiết) § Nhượng Tống dịch thơ: Đất trường thi, ngồi đã nhẵn lì, Mực mài, nghiên sắt mòn đi mấy phần.
2. Dùng cây kinh cây cức vây bọc chung quanh thành tràng sở.

▸ Từng từ: 棘 圍
棘心 cức tâm
棘心

cức tâm

Từ điển trích dẫn

1. Cái gai.
2. Mũi gai nhỏ yếu khó mọc lớn. ◇ Thi Kinh 詩經: "Cức tâm yêu yêu, Mẫu thị cù lao" 棘心夭夭, 母氏劬勞 (Bội phong 邶風 Khải phong 凱風) Gai nhọn còn non yếu, Thì lòng mẹ còn nhiều cực nhọc. § "Cức tâm" 棘心 tỉ dụ thời thơ ấu của đứa con. Sau dùng để chỉ lòng thương nhớ cha mẹ. ◇ Đinh Thượng Tá 丁上左: "Khải phong hà cố cức tâm xuy, Bất ngữ đình châm thiêm tuyến trì" 凱風何故棘心吹, 不語停針添線遲 (Hòa long đinh hoa thư kháng lệ xướng họa từ nguyên vận 和龍丁華書伉儷唱和詞原韻).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng như gai đâm, chỉ tấm lòng đau đớn khi có tang cha mẹ.

▸ Từng từ: 棘 心
棘手 cức thủ
棘手

cức thủ

Từ điển trích dẫn

1. Gai đâm vào tay. Tỉ dụ sự tình khó xử. ◇ Sa Đinh 沙汀: "La Đôn Ngọc giác đắc một nhất thung bất dong dị, tựu chỉ giá kiện đa thiểu hữu điểm cức thủ" 羅敦玉覺得沒一樁不容易, 就只這件多少有點棘手 (Hoàn hương kí 還鄉記, Cửu).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tay như gai đâm, chỉ công việc khó khăn.

▸ Từng từ: 棘 手
棘楚 cức sở
棘楚

cức sở

Từ điển trích dẫn

1. Gai góc, kinh cức. ◇ Lã Thị Xuân Thu 呂氏春秋: "Sư chi sở xử, tất sanh cức sở" 師之所處, 必生棘楚 (Ứng đồng 應同).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Gai góc — Chỉ sự khó khăn.

▸ Từng từ: 棘 楚
棘皮 cức bì
棘皮

cức bì

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Da có gai ( nói về loài động vật ).

▸ Từng từ: 棘 皮
荊棘 kinh cức
荊棘

kinh cức

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Gai góc — Chỗ khó khăn, trở ngại.

▸ Từng từ: 荊 棘
三槐九棘 tam hoè cửu cức
三槐九棘

tam hoè cửu cức

Từ điển trích dẫn

1. Thời nhà Chu, ở ngoài cung đình cho trồng hòe và cức. Khi hội kiến với thiên tử, các quan Tam Công đứng đối diện với ba cây hòe, quần thần đứng bên phải bên trái dưới chín cây cức. Cho nên gọi "tam công cửu khanh" 三公九卿 (ba quan công chín quan khanh) là "tam hòe cửu cức" 三槐九棘. Đời sau gọi các quan to là "cức". ◎ Như: "cức khanh" 棘卿, "cức thự" 棘署 dinh quan khanh.

▸ Từng từ: 三 槐 九 棘
棘地棘天 cức địa cức thiên
棘地棘天

cức địa cức thiên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Gai trời gai đất, ý nói khắp nơi đều loạn lạc chông gai.

▸ Từng từ: 棘 地 棘 天
棘皮動物 cức bì động vật
棘皮動物

cức bì động vật

Từ điển trích dẫn

1. Loài động vật không có xương sống, thân thể hình cầu, hình sao hoặc hình ống, ngoài da có những mũi gai bằng đá vôi nổi lên, thường sống dưới đáy biển. ◎ Như: sao biển, sứa, oursins, v.v.

▸ Từng từ: 棘 皮 動 物
荊天棘地 kinh thiên cức địa
荊天棘地

kinh thiên cức địa

Từ điển trích dẫn

1. Chông gai chướng ngại khắp chốn. Tỉ dụ tình cảnh gian nan khốn ách. § Cũng nói: "mãn địa kinh cức" 滿地荊棘.

▸ Từng từ: 荊 天 棘 地