Từ điển Hán Nôm Việt - Tự học tiếng Trung

1. Sự vật dùng làm bảo đảm.
2. Làm chứng bảo lãnh cho người khác (về hành vi, tài sản hoặc tín dụng).
3. ☆ Tương tự: "bảo hiểm" 保險, "bảo chướng" 保障, "phụ trách" 負責, "đảm bảo" 擔保.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

nhận lĩnh trách nhiệm với vật gì làm bằng.

▸ Từng từ: 保證

偽證 ngụy chứng

偽證

ngụy chứng

phồn thể

Từ điển phổ thông

ngụy chứng, khai man

Từ điển trích dẫn

1. Chứng cứ giả mạo.
2. Làm chứng giả mạo, cố ý đưa ra chứng cứ giả. ◇ Pháp học tri thức thủ sách 法學知識手冊: "Ngụy chứng giả thị hữu ý niết tạo, oai khúc, khoách đại, điên đảo sự thật tiến hành hãm hại hoặc giả bao tí, thị yếu phụ pháp luật trách nhậm đích" 偽證者是有意捏造, 歪曲, 擴大, 顛倒事實進行陷害或者包庇, 是要負法律責任的 (Tố tụng pháp 訴訟法).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái bằng cớ giả tạo — Làm chứng giả dối để che lấp sự thật.

▸ Từng từ: 偽證

公證 công chứng

公證

công chứng

Từ điển trích dẫn

1. Chứng nhận do pháp viện hoặc cơ quan có thẩm quyền (đối với những quan hệ về quyền lợi nghĩa vụ người dân như khế ước, hợp đồng, di chúc, v.v.).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bằng cớ chung mà ai cũng phải nhìn nhận — Lấy cái lẽ phải chung mà đứng ra làm chứng về việc gì.

▸ Từng từ: 公證

印證 ấn chứng

印證

ấn chứng

Từ điển trích dẫn

1. Phù hiệu đối chiếu để làm chứng.
2. Chấp nhận được, nhận khả.
3. Chỉ ấn hoa thuế phiếu. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Hữu thư xuất bản, tối hảo thị lưỡng diện đính lập hợp đồng, tái do tác giả phó cấp ấn chứng, thiếp tại mỗi bổn thư thượng" 有書出版, 最好是兩面訂立合同, 再由作者付給印證, 帖在每本書上 (Thư tín tập 書信集, Trí đường thao 致唐弢).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dấu in làm bằng cớ.

▸ Từng từ: 印證

反證 phản chứng

反證

phản chứng

Từ điển trích dẫn

1. Đưa ra một chứng cứ trái nghịch, làm cho chứng cứ của đối phương không đứng vững nữa.
2. Một phương pháp chứng minh định lí. Trước tiên giả thiết kết luận tương phản với định lí muốn chứng minh, từ đó đưa đến một kết quả vô lí, chứng tỏ định lí ban đầu là thật. § Còn gọi là "quy mậu pháp" 歸謬法.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái bằng cớ đưa ra để bác bỏ một bằng cớ khác.

▸ Từng từ: 反證

對證 đối chứng

對證

đối chứng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đứng trước mặt nhau mà trưng bằng cớ.

▸ Từng từ: 對證

干證 can chứng

干證

can chứng

Từ điển trích dẫn

1. Người làm chứng có quan hệ với vụ án kiện. ☆ Tương tự: "bàng chứng" 旁證.

▸ Từng từ: 干證

引證 dẫn chứng

引證

dẫn chứng

phồn thể

Từ điển phổ thông

dẫn chứng, bằng chứng, bằng cứ

Từ điển trích dẫn

1. Đưa ra sự thật, luật lệ hoặc lời nói của người khác làm căn cứ. ◇ Nam sử 南史: "Mỗi bác nghị dẫn chứng, tiên nho hãn hữu kì lệ" 每博議引證, 先儒罕有其例 (Vương Đàm Thủ truyện 王曇首傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đưa bằng cớ ra.

▸ Từng từ: 引證

憑證 bằng chứng

憑證

bằng chứng

phồn thể

Từ điển phổ thông

bằng chứng

Từ điển trích dẫn

1. Chứng cứ, sự vật có thể dùng để chứng minh. ◇ Vương Đảng 王讜: "Thả Lí Thị vị tường xử, tương dục hạ bút, nghi minh hữu bằng chứng, tế nhi quan chi, vô phi suất nhĩ" 且李氏未詳處, 將欲下筆, 宜明有憑證, 細而觀之, 無非率爾 (Đường Ngữ Lâm 唐語林, Văn học 文學).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vật làm tin cho thấy rõ sự thật.

▸ Từng từ: 憑證

援證 viện chứng

援證

viện chứng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vin vào để làm bằng cớ.

▸ Từng từ: 援證

考證 khảo chứng

考證

khảo chứng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tìm xét cho đúng sự thật.

▸ Từng từ: 考證

要證 yếu chứng

要證

yếu chứng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái bằng cớ quan trọng — Đường lối chính, cần theo giữ cho đúng.

▸ Từng từ: 要證

認證 nhận chứng

認證

nhận chứng

Từ điển trích dẫn

1. Chứng thực, chứng nhận.

▸ Từng từ: 認證

論證 luận chứng

論證

luận chứng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái bằng cớ giúp vào sự bàn bạc.

▸ Từng từ: 論證

證人 chứng nhân

證人

chứng nhân

Từ điển trích dẫn

1. Người làm chứng. § Cũng gọi là "bảo kiến nhân" 保見人.
2. Trên pháp luật, ngoài các người đương sự, những người thứ ba, ra trước tòa án tường thuật kinh nghiệm, sự thật đều gọi là "chứng nhân" 證人.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người đứng ra nhận thực về việc gì. Người làm chứng.

▸ Từng từ: 證人

證佐 chứng tá

證佐

chứng tá

Từ điển trích dẫn

1. ☆ Tương tự: "chứng nhân" 證人.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Chứng nhân 證人.

▸ Từng từ: 證佐

證候 chứng hậu

證候

chứng hậu

Từ điển trích dẫn

1. Chứng trạng (của bệnh tật). ◇ Quan Hán Khanh 關漢卿: "Khả thị phong hàn thử thấp, hoặc thị cơ bão lao dịch, các nhân chứng hậu tự tri" 可是風寒暑溼, 或是飢飽勞役, 各人證候自知 (Đậu nga oan 竇娥冤, Đệ nhị chiết).
2. Khí tượng, thiên tượng. ◇ Tấn thư 晉書: "Trương Bình Tử, Lục Công Kỉ chi đồ, hàm dĩ vi thôi bộ thất diệu chi đạo, dĩ độ lịch tượng hôn minh chi chứng hậu, giáo dĩ tứ bát chi khí" 張平子, 陸公紀之徒, 咸以為推步七曜之道, 以度曆象昏明之證候, 校以四八之氣 (Thiên văn chí thượng 天文志上).
3. Dấu hiệu, trưng tượng. ◇ Quán Vân Thạch 貫雲石: "Khán thì tiết thâu nhãn tương nhân lựu, Tống dữ nhân ta phong lưu chứng hậu" 看時節偷眼將人溜, 送與人些風流證候 (Túy cao ca quá hỉ xuân lai 醉高歌過喜春來, Đề tình 題情, Khúc 曲).

▸ Từng từ: 證候

證傷 chứng thương

證傷

chứng thương

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhận thực rằng thân thể bị hư hại.

▸ Từng từ: 證傷

證券 chứng khoán

證券

chứng khoán

Từ điển trích dẫn

1. Giấy làm bằng (văn kiện) thay cho tiền bạc hoặc vật phẩm ("cổ phiếu" 股票, "trái khoán" 債券...).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tờ giấy làm bằng, thay cho tiền bạc.

▸ Từng từ: 證券

證實 chứng thật

證實

chứng thật

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Chứng minh đúng với sự thật.

證實

chứng thực

phồn thể

Từ điển phổ thông

chứng thực

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhận rằng đúng là sự thật.

▸ Từng từ: 證實

證引 chứng dẫn

證引

chứng dẫn

Từ điển trích dẫn

1. Đưa ra chứng cứ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đưa ra làm bằng. Ta cũng nói Dẫn chứng.

▸ Từng từ: 證引

證據 chứng cứ

證據

chứng cứ

Từ điển trích dẫn

1. Bằng cớ, tài liệu chứng minh sự thật. ◇ Văn minh tiểu sử 文明小史: "Như kim khán lai, tựu giá dương đăng nhi luận, tinh quang thước lượng, dĩ thị ngoại quốc　 nhân văn minh đích chứng cứ" 如今看來, 就這洋燈而論, 晶光爍亮, 已是外國人文明的證據 (Đệ thập tứ hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cái bằng cớ dựa vào mà biết sự thật.

▸ Từng từ: 證據

證明 chứng minh

證明

chứng minh

Từ điển trích dẫn

1. Dẫn chứng, đưa bằng cớ để làm cho sáng tỏ đúng sai.
2. Thông hiểu, lĩnh ngộ. ◇ Đàn kinh 壇經: "Dĩ tự tính tam bảo, thường tự chứng minh, khuyến thiện tri thức" 以自性三寶, 常自證明, 勸善知識 (Sám hối phẩm 懺悔品).
3. Chứng nhân hoặc chứng cứ. ◇ Nhị khắc phách án kinh kì 二刻拍案驚奇: "Kim hữu phiền tiên sinh tố cá chứng minh, đãi hạ quan tận sổ truy thủ xuất lai" 今有煩先生做個證明, 待下官盡數追取出來 (Quyển thập tam).
4. Văn kiện chứng minh thân phận hoặc quyền lực. ◇ Triệu Thụ Lí 趙樹理: "Ngã thính thuyết tha môn lưỡng cá yếu đáo khu thượng đăng kí, thôn công sở bất cấp khai chứng minh" 我聽說他們兩個要到區上登記, 村公所不給開證明 (Đăng kí 登記).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đưa bằng cớ để làm cho sáng tỏ, rõ ràng.

▸ Từng từ: 證明

證書 chứng thư

證書

chứng thư

Từ điển trích dẫn

1. Tờ giấy làm bằng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tờ giấy làm bằng.

▸ Từng từ: 證書

證果 chứng quả

證果

chứng quả

Từ điển trích dẫn

1. (Thuật ngữ Phật giáo) Phật giáo đồ chứng ngộ chân lí, đạo mầu. ◇ Trương Trạc 張鷟: "Thiền sư hậu chứng quả, cư ư Lâm Lư San" 禪師後證果, 居於林慮山 (Triều dã thiêm tái 朝野僉載, Quyển nhị).
2. Phiếm chỉ tu hành đắc đạo. ◇ Kha Linh 柯靈: "Tha môn lai tự sanh hoạt, hựu hồi đáo sanh hoạt, nhi thả tượng truyền thuyết trung tu luyện chứng quả đích tiên đạo nhất dạng" 他們來自生活, 又回到生活, 而且像傳說中修煉證果的仙道一樣 (Hương tuyết hải 香雪海, Cấp nhân vật dĩ sanh mệnh 給人物以生命).
3. Tỉ dụ sự tình tối hậu đạt được thành tựu. ◇ Thang Thức 湯式: "Hồng ti mạn hộ thiền quyên, ngọc kính đài thông nhân cấu, chứng quả liễu thừa long phối ngẫu" 紅絲幔護嬋娟, 玉鏡臺通姻媾, 證果了乘龍配偶 (Thưởng hoa thì 賞花時, Hí hạ hữu nhân tân thú 戲賀友人新娶, Sáo khúc 套曲).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tiếng nhà Phật, chỉ sự nhận rõ cái két quả tốt của sự tu hành — Ta còn hiểu là biết rõ sự thật từ đầu tới cuối. Thơ Lê Thánh Tôn.

▸ Từng từ: 證果

證爍 chước thước

證爍

chước thước

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sáng rực.

▸ Từng từ: 證爍

證知 chứng tri

證知

chứng tri

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhận biết cho.

▸ Từng từ: 證知

證見 chứng kiến

證見

chứng kiến

Từ điển trích dẫn

1. Thấy và làm chứng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thấy và nhận thực là có thấy — Ta còn hiểu là thấy tận mắt từ đến cuối.

▸ Từng từ: 證見

證迹 chứng tích

證迹

chứng tích

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dấu vết để lại làm bằng.

▸ Từng từ: 證迹

證驗 chứng nghiệm

證驗

chứng nghiệm

Từ điển trích dẫn

1. Chứng cứ. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "(Tào) Tháo dục đắc nhị kiều, hữu hà chứng nghiệm?" 操欲得二喬, 有何證驗? (Đệ tứ thập tứ hồi).
2. Hiệu nghiệm thật sự.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Xem xét coi có đúng sự thật không.

▸ Từng từ: 證驗

質證 chất chứng

質證

chất chứng

Từ điển trích dẫn

1. Bằng cứ, chứng cứ. ◇ Vô danh thị 無名氏: "Bất tri tha sát hoại nâm phụ tử chi thì, hữu thậm ma tang trượng chất chứng lai" 不知他殺壞您父子之時, 有甚麼贓仗質證來 (Phùng Ngọc Lan 馮玉蘭, Đệ tam chiệp).
2. Đặt nghi vấn, tìm hiểu, luận chứng. ◇ Lương Chương Cự 梁章鉅: "Viện trung dị nghiệp sanh, diệc hân hân hướng vinh, nhật dĩ thi văn tương chất chứng" 院中肄業生, 亦欣欣向榮, 日以詩文相質證 (Quy điền tỏa kí 歸田瑣記, Độc thư 讀書).
3. Đối chất, biện chứng. ◇ Mã Trí Viễn 馬致遠: "Xã trưởng, thích tài ngã na tức phụ, nhĩ dã khán kiến đích, đáo quan khứ nhĩ dữ ngã tố cá chất chứng" 社長, 適纔我那媳婦, 你也看見的, 到官去你與我做個質證 (Nhạc Dương lâu 岳陽樓, Đệ tam chiết).
4. Kiểm chứng, nghiệm chứng. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Ấn bổn thượng tuy hữu khả nghi chi xứ, dã vô tòng chất chứng, nhi thả liên tiểu dẫn dã khủng phạ hòa sơ cảo vị tất hoàn toàn nhất dạng liễu" 印本上雖有可疑之處, 也無從質證, 而且連小引也恐怕和初稿未必完全一樣了 (Thả giới đình tạp văn mạt biên 且介亭雜文末編, Hải thượng thuật lâm 海上述林, Hạ quyển tự ngôn 下卷序言).

▸ Từng từ: 質證

贓證 tang chứng

贓證

tang chứng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đồ vật dùng làm bằng cớ.

▸ Từng từ: 贓證

辨證 biện chứng

辨證

biện chứng

Từ điển trích dẫn

1. Phân tích lí luận.