諸 - chư, gia
扁諸 biên chư

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một thanh gươm quý của Hạp Lư nước Ngô.

▸ Từng từ: 扁 諸
諸位 chư vị

Từ điển trích dẫn

1. Các ngài, các ông. ☆ Tương tự: "chư quân" 諸君.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Chư quân 諸君.

▸ Từng từ: 諸 位
諸侯 chư hầu

chư hầu

phồn thể

Từ điển phổ thông

chư hầu

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ chung những vị vua các nước nhỏ, được thiên tử sắc phong.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung những vị vua các nước nhỏ, được vua thiên tử sắc phong.

▸ Từng từ: 諸 侯
諸君 chư quân

Từ điển trích dẫn

1. ☆ Tương tự: "chư vị" 諸位.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Các Ông, các Ngài.

▸ Từng từ: 諸 君
諸子 chư tử

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ chung các bậc học giả, có viết sách để truyền bá học thuyết của mình. Như "Trang Tử", "Liệt Tử", "Tuân Tử".

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung các bậc học giả, có viết sách để truyền bá học thuyết của mình.

▸ Từng từ: 諸 子
諸將 chư tướng

Từ điển trích dẫn

1. Các tướng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Các tướng.

▸ Từng từ: 諸 將
諸尊 chư tôn

Từ điển trích dẫn

1. Các ngài.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Các Ngài.

▸ Từng từ: 諸 尊
諸母 chư mẫu

Từ điển trích dẫn

1. Thứ mẫu.
2. Tiếng xưng hô đối với phụ nữ ngang hàng hoặc có tuổi gần bằng tuổi cha mình. ◇ Sử Kí 史記: "Bái phụ huynh chư mẫu cố nhân nhật lạc ẩm cực hoan, đạo cựu cố vi tiếu lạc" 沛父兄諸母故人日樂飲極驩, 道舊故為笑樂 (Cao Tổ bổn kỉ 高祖本紀) Các phụ huynh, các bà cụ và những người quen cũ của Bái Công (tức Hán Cao Tổ) uống rượu vui chơi cả ngày rất là vui vẻ, kể lại chuyện cũ mà cười.
3. Đặc chỉ cô, thím hay bác gái.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung Cô, Thím hay Bác gái.

▸ Từng từ: 諸 母
諸父 chư phụ

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ chung chú hoặc bác trai.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung Chú hoặc Bác trai.

▸ Từng từ: 諸 父
諸生 chư sinh

chư sinh

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Các loài sinh vật. ◇ Quản Tử 管子: "Địa giả, vạn vật chi bổn nguyên, chư sanh chi căn uyển dã" 地者, 萬物之本原, 諸生之根菀也 (Thủy địa 水地).
2. Các người có tri thức học vấn, các nho sinh. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "(Thủy Hoàng) hựu tiệm tính kiêm liệt quốc, tuy diệc triệu văn học, trí bác sĩ, nhi chung tắc phần thiêu "Thi", "Thư", sát chư sanh thậm chúng" 始皇又漸併兼列國, 雖亦召文學, 置博士, 而終則焚燒《詩》,《書》, 殺諸生甚眾 (Hán văn học sử cương yếu 漢文學史綱要, Đệ ngũ thiên 第五篇).
3. Các học trò, các đệ tử. ◇ Hàn Dũ 韓愈: "Quốc tử tiên sanh thần nhập Thái học, chiêu chư sanh lập quán hạ" 國子先生晨入太學, 招諸生立館下 (Tiến học giải 進學解).
4. Dưới hai thời nhà Minh và nhà Thanh gọi người nhập học là "chư sanh" 諸生. ◇ Diệp Thịnh 葉盛: "Dực nhật, tế tửu suất học quan chư sanh thượng biểu tạ ân" 翌日, 祭酒率學官諸生上表謝恩 (Thủy đông nhật kí 水東日記, Dương đỉnh tự thuật vinh ngộ sổ sự 楊鼎自述榮遇數事).

▸ Từng từ: 諸 生
諸蔗 chư giá

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Một tên chỉ cây mía.

▸ Từng từ: 諸 蔗
日居月諸 nhật cư nguyệt chư

Từ điển trích dẫn

1. "Cư" 居, "chư" 諸 là trợ từ. "Nhật cư nguyệt chư" chỉ mặt trời và mặt trăng. ◇ Thi Kinh 詩經: "Nhật cư nguyệt chư, Chiếu lâm hạ thổ" 日居月諸, 照臨下土 (Bội phong 邶風, Nhật nguyệt 日月) Mặt trời và mặt trăng, Chiếu xuống mặt đất. § Sau người ta thường nói "nhật cư nguyệt chư" 日居月諸 để than tiếc ngày tháng trôi qua.

▸ Từng từ: 日 居 月 諸