安 - an, yên
不安 bất an

bất an

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bất an, không yên ổn

▸ Từng từ: 不 安
乂安 nghệ an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một tỉnh ở Bắc Trung phần Việt Nam. Thơ Cao Bá Quát có câu: » Ngân thay cái mũi vô duyên, câu thơ thị xã con thuyền Nghệ an «.

▸ Từng từ: 乂 安
保安 bảo an

Từ điển trích dẫn

1. Giữ yên, làm cho có an toàn hoặc được ổn định không hỗn loạn.
2. Tên một châu.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giữ yên.

▸ Từng từ: 保 安
公安 công an

công an

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

công an

Từ điển trích dẫn

1. An ninh công cộng.
2. Giữ gìn trị an về trật tự công cộng, tài sản, v.v. ◎ Như: "công an cục" 公安局 sở công an.
3. Tên huyện ở tỉnh Hồ Bắc.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sự yên ổn chung trong xã hội — Ta hiểu là viên chức có nhiệm vụ giữ gìn an ninh cho xã hội. Đáng lẽ phải gọi là Công an viên.

▸ Từng từ: 公 安
問安 vấn an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hỏi thăm người trên xem có được bình yên không. Đoạn trường tân thanh : » Tiểu thư phải buổi vấn an về nhà «.

▸ Từng từ: 問 安
報安 báo an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nói cho biết là yên ổn, không có gì xảy ra.

▸ Từng từ: 報 安
奉安 phụng an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chôn cất cho người trên.

▸ Từng từ: 奉 安
安乐 an lạc

an lạc

giản thể

Từ điển phổ thông

an lạc, yên vui

▸ Từng từ: 安 乐
安人 an nhân

Từ điển trích dẫn

1. An dân, vỗ về phủ dụ dân chúng. ◇ Lí Nột 李訥: "Kinh vũ trước an nhân chi lược, Sự quân kiên hứa quốc chi tâm" 經武著安人之略, 事君堅許國之心 (Thụ lô hoành chánh 授盧宏正) Võ bị sách lược vỗ yên dân chúng, Trung quân một lòng phụng hiến nước nhà.
2. Hiệu phong tặng cho vợ quan (phẩm bậc tùy theo triều đại). ◇ Tuyên Hòa di sự 宣和遺事: "Kì thiếp thị thậm đa, hữu phong hiệu giả: vi lệnh nhân giả bát, vi an nhân giả thập" 其妾侍甚多, 有封號者: 為令人者八, 為安人者十 (Lợi tập 利集) Thê thiếp rất nhiều, được phong hiệu có: tám người làm Lệnh nhân, mười người làm An nhân.
3. Tiếng tôn xưng phu nhân 夫人. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Vưu lão an nhân điểm đầu đạo: Ngã đích nhi, đảo thị nhĩ môn hội thuyết thoại, thân thích nguyên thị cai đích" 尤老安人點頭道: 我的兒, 倒是你們會說話, 親戚原是該的 (Đệ lục thập tam hồi) Cụ Vưu (phu nhân) gật đầu nói: Cháu của bà ơi, cháu cũng biết khéo ăn khéo nói lắm đấy, chỗ thân thuộc thì phải như thế chứ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tước hiệu phong cho vợ các quan trong triều đời Minh, Thanh phong cho vợ quan Lục phẩm trở lên.

▸ Từng từ: 安 人
安位 an vị

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ở yên với địa vị của mình.

▸ Từng từ: 安 位
安佚 an dật

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

An vui. Có nghĩa như An lạc.

▸ Từng từ: 安 佚
安全 an toàn

an toàn

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an toàn

Từ điển trích dẫn

1. Bình yên, không nguy hiểm. ◇ Bách dụ kinh 百喻經: "Tích giả hữu vương, hữu nhất thân tín, ư quân trận trung, một mệnh cứu vương, sử đắc an toàn" 昔者有王, 有一親信, 於軍陣中, 歿命救王, 使得安全 (Nguyện vị vương thế tu dụ 願為王剃鬚喻) Xưa có một ông vua, có một người thân tín, ở ngay trận tiền, không đoái đến thân mạng mình để cứu vua, cho vua được bình yên.
2. Bảo hộ, bảo toàn.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn trọn vẹn, không sợ nguy hiểm gì.

▸ Từng từ: 安 全
安分 an phận

an phận

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an phận, yên phận, không lo đường tiến thủ

Từ điển trích dẫn

1. Yên giữ phận mình. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Nhĩ an phân ta bãi, hà khổ thảo nhân yếm" 你安分些罷, 何苦討人厭 (Đệ nhị thập ngũ hồi) Mi hãy yên phận cho xong, sao cứ làm cho người ta chán ghét.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên phận mình. Yên với cuộc sống của mình. Cũng như là An phận thủ kỉ ( yên phận mình và giữ gìn riêng mình ) hoặc An phận thủ thường ( yên phận mình và giữ đạo thường ).

▸ Từng từ: 安 分
安制 an chế

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không vượt quá phận mình. Cũng như An phận.

▸ Từng từ: 安 制
安南 an nam

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên nước Việt vào đời Lí.

▸ Từng từ: 安 南
安危 an nguy

an nguy

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an nguy, sự an toàn

Từ điển trích dẫn

1. Bình an và nguy hiểm. ◇ Can Bảo 干寶: "Cái dân tình phong giáo, quốc gia an nguy chi bổn dã" 蓋民情風教, 國家安危之本也 (Tấn kỉ tổng luận 晉紀總論) Phong tục và việc giáo hóa dân tình, đó là gốc của bình an và nguy hiểm cho quốc gia.
2. Trạng huống nguy hiểm. ◎ Như: "xử an nguy nhi tri phấn tiến" 處安危而知奮進 ở trong tình cảnh nguy hiểm những vẫn biết dũng cảm tiến tới.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn và có hại tới mình.

▸ Từng từ: 安 危
安命 an mệnh

Từ điển trích dẫn

1. Yên với mệnh vận. ◇ Bào Chiếu 鮑照: "Lạc đạo an mệnh" 樂道安命 (Viên quỳ phú 園葵賦) Vui với đạo yên với mệnh vận.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sống yên với cuộc đời mình. Yên với sự sắp đặt của trời. Cũng như An phận.

▸ Từng từ: 安 命
安土 an thổ

Từ điển trích dẫn

1. Ở yên nơi bổn địa. ◇ Hán Thư 漢書: "Dụng lại đa tuyển hiền lương, bách tính an thổ" 用吏多選賢良, 百姓安土 (Thực hóa chí thượng 食貨志上) Dùng quan lại luôn chọn lấy người hiền lương, thì nhân dân an cư bổn địa.
2. Khiến cho yên định nơi chốn. ◇ Sử Kí 史記: "An thổ tức dân" 安土息民 (Tần Thủy Hoàng bổn kỉ 秦始皇本紀) Yên định các nơi cho dân được nghỉ ngơi.
3. Nơi chốn yên vui. ◇ Lí Dần: "Đông nam vị khả xưng an thổ" 東南未可稱安土 (Hằng vũ thán 恒雨嘆) Đông nam chưa thể gọi là đất yên vui.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sống yên tại nơi nào. Cũng có nghĩa như An cư 安居.

▸ Từng từ: 安 土
安在 an tại

Từ điển trích dẫn

1. Yên lành, bình an vô sự.
2. Ở đâu. ◇ Trần Lượng 陳亮: "Thiên cổ anh linh an tại?" 千古英靈安在 (Bất kiến nam sư cửu từ 不見南師久詞) Anh linh nghìn xưa nay ở đâu?

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đứng vững, khó lay chuyển.

▸ Từng từ: 安 在
安坐 an tọa

Từ điển trích dẫn

1. Ngồi yên ổn, không phải mệt thần phí sức. ◇ Trang Tử 莊子: "Đại vương an tọa định khí, kiếm sự dĩ tất tấu hĩ" 大王安坐定氣, 劍事已畢奏矣 (Thuyết kiếm 說劍) Xin Đại vương ngồi yên cho định khí, chuyện kiếm thuật thế là đã tâu xong hết rồi.
2. Một tư thế "quỳ ngồi" thời xưa. ◇ Uẩn Kính 惲敬: "Cổ giả nguy tọa nhậm tất, an tọa nhậm túc, di tọa nhậm đồn" 古者危坐任膝, 安坐任足, 夷坐任臀 (Khốn thuyết 困說) Người thời cổ "nguy tọa" dùng đầu gối (mình giữ thẳng), "an tọa" dùng bàn chân, "di tọa" dùng mông.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngồi yên — Cũng chỉ sự rảnh rang.

▸ Từng từ: 安 坐
安培 an bồi

an bồi

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ampe (đơn vị cường độ dòng điện)

▸ Từng từ: 安 培
安堵 an đổ

Từ điển trích dẫn

1. Ở yên, an cư. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Pháp Chính bái phục. Tự thử quân dân an đổ" 法正拜服. 自此軍民安堵 (Đệ lục thập ngũ hồi) Pháp Chính chịu lẽ ấy là phải. Từ đó, quân dân an cư lạc nghiệp.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ở yên, cũng như An cư.

▸ Từng từ: 安 堵
安好 an hảo

Từ điển trích dẫn

1. Bình yên. § Thường dùng làm lời thăm hỏi cầu mong. ◇ Tam hiệp ngũ nghĩa 三俠五義: "Bao Công sam phù khởi lai, thỉnh liễu phụ mẫu đích an hảo" 包公攙扶起來, 請了父母的安好 (Đệ tứ thập thất hồi) Bao Công đỡ dậy, xin chúc cha mẹ bình yên.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn tốt đẹp, không có gì xảy ra.

▸ Từng từ: 安 好
安子 an tử

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một ngọn núi ở huyện Đông Triều, tỉnh Hải Dương, Bắc phần Việt Nam. Ta quen đọc Yên Tử.

▸ Từng từ: 安 子
安宁 an ninh

an ninh

giản thể

Từ điển phổ thông

1. an ninh, yên ổn
2. yên lòng

▸ Từng từ: 安 宁
安宅 an trạch

Từ điển trích dẫn

1. An cư. ◇ Thi Kinh 詩經: "Tuy tắc cù lao, Kì cứu an trạch" 雖則劬勞, 其究安宅 (Tiểu nhã 小雅, Hồng nhạn 鴻鴈) Nay mặc dù lao khổ (vì công việc xây cất), Rốt cuộc sẽ được ở yên nhà mình.

▸ Từng từ: 安 宅
安安 an an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thật yên ổn trong lòng.

▸ Từng từ: 安 安
安定 an định

an định

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

yên ổn, ổn định

Từ điển trích dẫn

1. Vỗ yên, làm cho bình an ổn định. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Tôn Sách phục hồi đại quân, thừa thế thủ liễu thành trì, an định nhân dân" 孫策復回大軍, 乘勢取了城池, 安定人民 (Đệ thập ngũ hồi) Tôn Sách thu đại quân trở lại, thừa thế lấy ngay thành trì, vỗ yên nhân dân.
2. Bình tĩnh ổn định. ◇ Sử Kí 史記: "Chư hầu an định, Hà, Vị tào vãn thiên hạ, tây cấp kinh sư" 諸侯安定, 河, 渭漕輓天下, 西給京師 (Lưu Hầu thế gia 留侯世家) Chư hầu yên ổn xong, thì sông Hoàng Hà, Vị thủy có thể dùng để chuyên chở của cải thiên hạ về kinh đô.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giẹp yên. Làm cho yên ổn.

▸ Từng từ: 安 定
安家 an gia

an gia

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

định cư, làm nhà, xây nhà

Từ điển trích dẫn

1. Nhà yên ổn. ◇ Lã Thị Xuân Thu 呂氏春秋: "Thiên hạ đại loạn, vô hữu an quốc; nhất quốc tận loạn, vô hữu an gia" 天下大亂, 無有安國; 一國盡亂, 無有安家 (Dụ đại 諭大) Thiên hạ loạn cả, không có nước yên ổn; một nước loạn hết, không có nhà yên ổn.
2. Làm cho gia đình yên vui. ◇ Hán Thư 漢書: "Phụ tử phu thê, lục lực an gia" 父子夫妻, 戮力安家 (Lộ Ôn Thư truyện 路溫舒傳) Cha con vợ chồng chung sức làm cho gia đình yên vui.
3. Sắp đặt việc nhà. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Phượng Thư nhất diện sử nhân ám ám điều toa Trương Hoa, chỉ khiếu tha yếu nguyên thê, giá lí hoàn hữu hứa đa bồi tống ngoại, hoàn cấp tha ngân tử an gia quá hoạt" 鳳姐一面使人暗暗調唆張華, 只叫他要原妻, 這裡還有許多陪送外, 還給他銀子安家過活 (Đệ lục thập cửu hồi) Một mặt Phượng Thư sai người đi xui ngầm Trương Hoa cứ bảo nó đòi vợ về; bên này ngoài các món bồi thường ra, lại còn cho thêm tiền để sắp đặt việc nhà làm ăn sinh sống nữa.
4. Thành lập gia đình, kết hôn. ◎ Như: "an gia lập nghiệp" 安家立業 thành lập gia đình, kiến lập sự nghiệp.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sắp đặt việc nhà cho yên ổn.

▸ Từng từ: 安 家
安宿 an túc

Từ điển trích dẫn

1. Nghỉ ngơi, ngủ. ◇ Sơ khắc phách án kinh kì 初刻拍案驚奇: "Tiểu Nga tự thử nhật gian tại ngoại khất hóa, vãn gian tiện quy tự trung an túc" 小娥自此日間在外乞化, 晚間便歸寺中安宿 (Quyển thập cửu) Tiểu Nga từ đó ban ngày ở ngoài ăn xin, ban tối về chùa nghỉ ngơi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trú ngụ yên ổn.

▸ Từng từ: 安 宿
安寧 an ninh

an ninh

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. an ninh, yên ổn
2. yên lòng

Từ điển trích dẫn

1. Yên ổn, thái bình. ◇ Thi Kinh 詩經: "Tang loạn kí bình, Kí an thả ninh" 喪亂既平, 既安且寧 (Tiểu nhã 小雅, Thường lệ 常棣) Việc tang tóc biến loạn đã lặng, Đã yên ổn thái bình rồi.
2. An khang, khỏe mạnh. ◇ Bạch Cư Dị 白居易: "Kì phu hữu phụ mẫu, Lão bệnh bất an ninh" 其夫有父母, 老病不安寧 (Thục lộ thạch phụ 蜀路石婦) Chồng người đó có cha mẹ, Già bệnh không được khỏe mạnh.
3. An định, bình tĩnh (nói về tâm tình, hoàn cảnh, quang cảnh...). ◇ Ba Kim 巴金: "Ngã tất tu bả tâm lí đích thoại tả xuất lai, tài năng cú đắc đáo an ninh" 我必須把心裏的話寫出來, 才能夠得到安寧 (Lí ngang 里昂) Tôi cần phải đem nỗi niềm diễn tả hết ra, mới có thể lấy được sự yên tĩnh cho tâm hồn.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn, không có chuyện gì xảy ra.

▸ Từng từ: 安 寧
安居 an cư

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ở yên, sống yên ổn, không lo nghĩ.

▸ Từng từ: 安 居
安常 an thường

Từ điển trích dẫn

1. Yên giữ khuôn phép thường. ◇ Lưu Cơ 劉基: "Phú quý phù vân, cùng thông mệnh định, thủ phận an thường bách lự khinh" 富貴浮雲, 窮通命定, 守分安常百慮輕 (Thấm viên xuân 沁園春, Từ 詞) Giàu sang mây nổi, cùng thông số mệnh tiền định, yên giữ phận thường, trăm điều lo âu coi nhẹ.
2. Bình thường, như lúc thường.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sống yên trong đạo thường.

▸ Từng từ: 安 常
安康 an khang

an khang

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an khang, khoẻ mạnh

▸ Từng từ: 安 康
安得 an đắc

Từ điển trích dẫn

1. Sao được, làm sao có thể được. ◇ Đào Uyên Minh 陶淵明: "An đắc xúc tịch, Thuyết bỉ bình sanh" 安得促席, 說彼平生 (Đình vân 停雲) Sao được ngồi gần nhau, Nói chuyện bình sinh.
2. Sao mà, sao lại. ◎ Như: "an đắc vô lễ" 安得無禮.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sao được, đâu được.

▸ Từng từ: 安 得
安徽 an huy

an huy

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tỉnh An Huy của Trung Quốc

▸ Từng từ: 安 徽
安心 an tâm

an tâm

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

yên tâm, yên lòng

Từ điển trích dẫn

1. Yên lòng, vững dạ. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Thả hữu Tứ thủy chi hiểm, an tâm tọa thủ, khả bảo vô ngu" 且有泗水之險, 安心坐守, 可保無虞 (Đệ thập cửu hồi) Vả lại có sông Tứ hiểm trở, vững dạ giữ ở đó, có thể bảo vệ thành mà không lo ngại gì nữa.
2. Rắp tâm, định bụng, cố ý. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Lão thái thái tự nhiên hữu hảo tửu lệnh, ngã môn như hà hội ni! an tâm khiếu ngã môn túy liễu, ngã môn đô đa cật lưỡng bôi tựu hữu liễu" 老太太自然有好酒令, 我們如何會呢! 安心叫我們醉了, 我們都多吃兩杯就有了 (Đệ tứ thập hồi) Cụ chắc có nhiều tửu lệnh hay, các cháu hiểu thế nào được! Cụ định bụng để cho các cháu say, các cháu xin uống thêm mấy chén nữa.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên lòng, không lo nghĩ gì.

▸ Từng từ: 安 心
安息 an tức

an tức

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nghỉ ngơi, thư thái

Từ điển trích dẫn

1. An dật, an nhàn. ◇ Thi Kinh 詩經: "Ta nhĩ quân tử, Vô hằng an tức" 嗟爾君子, 無恆安息 (Tiểu nhã 小雅, Tiểu minh 小明) Ôi những bậc quân tử như các bạn, Chớ nên an nhàn mãi.
2. Ở yên sinh sống. ◇ Tam quốc chí 三國志: "Thục vi thiên hạ tác hoạn, sử dân bất đắc an tức" 蜀為天下作患, 使民不得安息 (Chung Hội truyện 鍾會傳) Thục làm thiên hạ loạn lạc, khiến cho dân không được ở yên sinh sống.
3. Nghỉ ngơi, thường chỉ ngủ. ◇ Tỉnh thế hằng ngôn 醒世恆言: "Phụ tử thượng sàng an tức" 父子上床安息 (Lưu tiểu quan thư hùng huynh đệ 劉小官雌雄兄弟) Cha con lên giường nghỉ ngơi.
4. An ninh, yên ổn.
5. Ngừng, thôi, đình tức.
6. Vỗ về, an phủ. ◇ Khổng Bình Trọng 孔平仲: "Duy Du Tự bất dự kì họa, Duệ Tông tức vị, hựu lệnh nhân an tức chi" 唯攸緒不預其禍, 睿宗即位, 又令人安息之 (Tục thế thuyết 續世說, Thê Dật 栖逸) Chỉ có Du Tự không can tội này, Duệ Tông vừa lên ngôi, sai người an phủ Du Tự.
7. Chết (uyển từ, nói nhún). ◎ Như: "tha dĩ kinh an tức liễu" 他已經安息了 ông ấy đã yên nghỉ rồi.
8. Tên nước Ba Tư cổ, nay là Iran.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nghỉ yên, nghỉ ngơi.

▸ Từng từ: 安 息
安感 an cảm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sao dám, đâu dám.

▸ Từng từ: 安 感
安慰 an ủy

an ủy

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an ủi, khuyên giải

Từ điển trích dẫn

1. Khuyên giải, vỗ về. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Nhân khủng Nghênh Xuân kim nhật bất tự tại, đô ước lai an ủy tha" 因恐迎春今日不自在, 都約來安慰他 (Đệ thất thập tam hồi) Bởi vì lo ngại Nghênh Xuân hôm nay không được thoải mái, họ cùng hẹn nhau đến khuyên giải cô.
2. Trong lòng cảm thấy sung sướng, được đền đáp, không hối tiếc. ◎ Như: "tha kim thiên đích thành tựu, sử tha mẫu thân cảm đáo tương đương an ủy" 他今天的成就, 使他母親感到相當安慰 thành quả của anh hôm nay, khiến cho mẹ anh cảm thấy vô cùng an ủi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Khuyên giải, làm người khác yên lòng. Ta vẫn nói An ủi, Yên ủi.

▸ Từng từ: 安 慰
安抚 an phủ

an phủ

giản thể

Từ điển phổ thông

phủ dụ cho yên

▸ Từng từ: 安 抚
安排 an bài

an bài

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an bài, yên định, sắp đặt sẵn, kế hoạch sẵn

Từ điển trích dẫn

1. Thuận ứng theo biến hóa tự nhiên. ◇ Trang Tử 莊子: "An bài nhi khử hóa, nãi nhập ư liêu thiên nhất" 安排而去化, 乃入於寥天一 (Đại tông sư 大宗師) Thuận theo biến hóa tự nhiên mà quên hẳn sinh hóa, mới nhập làm một vào cõi trời tịch liêu.
2. Để mặc, không can dự. ◇ Lục Du 陸游: "Tiên sư hữu di huấn, Vạn sự kị an bài" 先師有遺訓, 萬事忌安排 (Ngột tọa cửu tản bộ dã xá 兀坐久散步野舍) Tiên sư có di huấn, Muôn sự đừng can dự.
3. Sắp đặt, bố trí. ◇ Lí Trung 李中: "Nhàn ước vũ nhân đồng thưởng xứ, An bài kì cục tựu thanh lương" 閑約羽人同賞處, 安排棋局就清涼 (Trúc 竹) Nhàn nhã hẹn với người bạn cùng thưởng thức, Sắp đặt cuộc cờ lòng thanh sảng.
4. Liệu tính, chuẩn bị. ◇ Cung Tự Trân 龔自珍: "An bài tả tập tam thiên quyển, Liệu lí khán san ngũ thập niên" 安排寫集三千卷, 料理看山五十年 (Kỉ hợi tạp thi 己亥雜詩) Chuẩn bị biên tập ba ngàn quyển, Liệu lường nhìn núi năm mươi năm.
5. Làm tiệc, nấu ăn. ◇ Dương Cảnh Hiền 楊景賢: "Phu nhân, dạ lai ngã mãi đắc nhất vĩ kim sắc lí ngư, dục yếu an bài tha, kì ngư hốt nhiên trát nhãn" 夫人, 夜來我買得一尾金色鯉魚, 欲要安排他, 其魚忽然眨眼 (Tây du kí 西游記, Đệ nhất bổn đệ nhất chiệp) Phu nhân, hồi tối tôi mua được một con cá chép vàng, vừa định làm thịt nó, con cá này bỗng nhiên nháy mắt.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sắp đặt yên chỗ rồi.

▸ Từng từ: 安 排
安撫 an phủ

an phủ

phồn thể

Từ điển phổ thông

phủ dụ cho yên

Từ điển trích dẫn

1. An định vỗ về. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Tức tương bổn bộ quân ư lộ tiễu sát, an phủ hương dân" 即將本部軍於路剿殺, 安撫鄉民 (Đệ thập lục hồi) Liền đem quân bản hộ bắt giết trên đường (bọn lính vào thôn quê cướp bóc), vỗ yên dân làng.
2. Tên chức quan. § Đời Tùy Đường gọi là "sứ tiết" 使節, Đời Tống gọi là "giám ti" 監司, đời Minh Thanh gọi là "thổ ti" 土司.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vỗ về cho yên.

▸ Từng từ: 安 撫
安放 an phóng

an phóng

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đặt, để

▸ Từng từ: 安 放
安枕 an chẩm

Từ điển trích dẫn

1. Ngủ yên, yên giấc. Tỉ dụ không lo nghĩ. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Nhược Viên Thuật tính liễu Huyền Đức, tắc bắc liên Thái San chư tướng dĩ đồ ngã, ngã bất năng an chẩm hĩ" 若袁術併了玄德, 則北連泰山諸將以圖我, 我不能安枕矣 (Đệ thập lục hồi) (Lữ Bố nói:) Chứ như Viên Thuật nếu đánh được Huyền Đức (Lưu Bị), chắc nó sẽ liên kết với các tướng ở Thái Sơn để đánh ta, ta sẽ không ngủ yên được với nó.

▸ Từng từ: 安 枕
安樂 an lạc

an lạc

phồn thể

Từ điển phổ thông

an lạc, yên vui

Từ điển trích dẫn

1. Yên vui. ◇ Sử Kí 史記: "Dĩ chư hầu vi quận huyện, nhân nhân tự an lạc, vô chiến tranh chi hoạn, truyền chi vạn thế" 以諸侯為郡縣, 人人自安樂, 無戰爭之患, 傳之萬世 (Tần Thủy Hoàng bổn kỉ 秦始皇本紀) Đặt chư hầu thành quận huyện, nhân dân được yên vui, không lo sợ chiến tranh, truyền đến muôn đời.
2. Làm cho an ổn yên vui. ◇ Đổng Trọng Thư 董仲舒: "Cố kì đức túc dĩ an lạc dân giả, thiên dữ chi; kì ác túc dĩ tặc hại dân giả, thiên đoạt chi" 故其德足以安樂民者, 天予之; 其惡足以賊害民者, 天奪之 (Xuân thu phồn lộ 春秋繁露) Cho nên đức đủ để làm cho dân yên vui, thì trời ban cho; nếu xấu ác đó làm hại dân, thì trời đoạt lấy.
3. Bình yên mạnh khỏe. ◇ Băng Tâm 冰心: "Chúc nhĩ môn an lạc" 祝你們安樂 (Kí tiểu độc giả 寄小讀者, Thập cửu) Chúc các bạn bình yên mạnh khỏe.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn vui vẻ.

▸ Từng từ: 安 樂
安歇 an hiết

an hiết

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

đi ngủ

▸ Từng từ: 安 歇
安步 an bộ

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bước thong thả, không gấp chạy.

▸ Từng từ: 安 步
安民 an dân

Từ điển trích dẫn

1. An định đời sống nhân dân, vỗ về nhân dân. ◇ Trương Cư Chánh 張居正: "An dân chi đạo, tại sát kì tật khổ nhi dĩ" 安民之道, 在察其疾苦而已 (Thỉnh quyên tích bô dĩ an dân sanh sớ 請蠲積逋以安民生疏) Đạo an dân, chính là ở chỗ xem xét các tật bệnh nỗi khổ sở của họ mà thôi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làm cho dân sống yên.

▸ Từng từ: 安 民
安瀾 an lan

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mặt nước phẳng lặng yên sóng.

▸ Từng từ: 安 瀾
安然 an nhiên

an nhiên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an toàn, yên ổn

Từ điển trích dẫn

1. Thản nhiên, bình tĩnh, tâm tình an định. ◇ Đôn Hoàng biến văn 敦煌變文: "Kiến giả hàn mao trác thụ, Xá Lợi Phất độc tự an nhiên" 見者寒毛卓豎, 舍利弗 獨自安然 (Hàng ma biến văn 降魔變文) Những người trông thấy lạnh mình râu tóc dựng đứng, một mình Xá Lợi Phất vẫn an nhiên tự tại.
2. Bình an vô sự, yên ổn.
3. Yên tĩnh. ◇ Tiêu Hồng 蕭紅: "Ốc tử an nhiên hạ lai" 屋子安然下來 (Sanh tử tràng 生死場, Hoang san 荒山) Căn nhà yên tĩnh trở lại.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn vô sự.

▸ Từng từ: 安 然
安營 an doanh

an doanh

phồn thể

Từ điển phổ thông

cắm lều, cắm trại, dựng lều

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lập trại đóng quân.

▸ Từng từ: 安 營
安瓿 an bẫu

an bẫu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ống tiêm thuốc

▸ Từng từ: 安 瓿
安生 an sinh

an sinh

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

yên ổn, yên bình

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sống yên ổn — Cuộc sống yên ổn.

▸ Từng từ: 安 生
安產 an sản

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nói về đàn bà sanh nở bình thường.

▸ Từng từ: 安 產
安眠 an miên

an miên

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

ngủ yên, ngủ ngon

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngủ yên, ngủ ngon.

▸ Từng từ: 安 眠
安知 an tri

Từ điển trích dẫn

1. Chắc đâu, biết đâu. ◇ Cao Bá Quát 高伯适: "Bất kiến ba đào tráng, An tri vạn lí tâm" 不見波濤壯, 安知萬里心 (Thanh Trì phiếm chu nam hạ 清池汎舟南下) Không thấy sóng lớn mạnh, Sao biết được chí lớn muôn dặm.

▸ Từng từ: 安 知
安神 an thần

an thần

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

trấn an tinh thần, làm dịu tinh thần

Từ điển trích dẫn

1. Ngưng tụ tinh thần.
2. Làm cho tinh thần yên định. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Vương phu nhân khứ hậu, Giả mẫu khiếu Uyên Ương trảo ta an thần định phách đích dược, án phương cật liễu" 王夫人去後, 賈母叫鴛鴦找些安神定魄的藥, 按方吃了 (Đệ cửu thập ngũ hồi) Sau khi Vương phu nhân về, Giả mẫu bảo Uyên ương tìm chút thuốc an thần, theo đơn cho (Bảo Ngọc) uống.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tinh thần yên ổn — Làm cho tinh thần được yên ổn.

▸ Từng từ: 安 神
安祥 an tường

an tường

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

điềm tĩnh, trầm tĩnh

▸ Từng từ: 安 祥
安禪 an thiền

Từ điển trích dẫn

1. Phật giáo ngữ: Tĩnh tọa nhập định. ◇ Lục Du 陸游: "Mĩ thụy tam can nhật, An thiền bán triện hương" 美睡三竿日, 安禪半篆香 (Bệnh thối 病退) Ngủ say mặt trời đã cao ba ngọn tre, Ngồi nhập định lâu nửa triện hương.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tiếng nhà Phật, chỉ ngồi thật yên lặng để tìm lẽ đạo.

▸ Từng từ: 安 禪
安稳 an ổn

an ổn

giản thể

Từ điển phổ thông

yên ổn, yên lành

▸ Từng từ: 安 稳
安穩 an ổn

an ổn

phồn thể

Từ điển phổ thông

yên ổn, yên lành

Từ điển trích dẫn

1. Bình yên ổn định. ◇ Ba Kim 巴金: "Thuyền tại thủy diện lưu trước, an ổn nhi tự nhiên, bất tằng kích khởi nhất điểm phong ba" 船在水面流着, 安穩而自然, 不曾激起一點風波 (Gia 家, Thập cửu) Thuyền trên mặt nước trôi đi, bình yên tự nhiên, không hề có một chút sóng gió nào nổi dậy.
2. Khí độ nhàn tĩnh, thường nói về đàn bà con gái.
3. An hảo, an khang, mạnh khỏe. ◇ Tân Đường Thư 新唐書: "Lộc San cứ sàng viết: Thiên tử an ổn phủ?" 祿山踞床曰: 天子安穩否? (Nghịch thần truyện thượng 逆臣傳上, An Lộc San 安祿山) An Lộc San ngồi lên giường hỏi: Nhà vua được khỏe không?
4. Ổn thỏa. ◇ Kinh bổn thông tục tiểu thuyết 京本通俗小說: "Túc ư dịch thất, khởi bất nhạ nhân bàn vấn? Hoàn đáo tiền thôn, trạch tích tĩnh xứ dân gia đầu túc, phương vi an ổn" 宿於驛室, 豈不惹人盤問? 還到前村, 擇僻靜處民家投宿, 方為安穩 (Ảo tướng công 拗相公) Nghỉ ở nhà trạm, há không tránh khỏi người ta thắc mắc sao? Tốt hơn hãy đến trước làng, chọn nơi vắng vẻ ở nhà dân mà xin ngủ trọ, mới là ổn thỏa.
5. Yên lặng, trầm tĩnh không bị quấy rầy. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Na Lâm Đại Ngọc nghiêm nghiêm mật mật khỏa trước nhất phúc hạnh tử hồng lăng bị, an ổn hợp mục nhi thụy" 那林黛玉嚴嚴密密裹著一幅杏子紅綾被, 安穩合目而睡 (Đệ nhị thập nhất hồi) Đại Ngọc thì đắp kín người một cái chăn lụa đỏ hình hoa hạnh, yên lặng nhắm mắt ngủ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên và vững, không có chuyện gì xảy ra, không lo sợ gì.

▸ Từng từ: 安 穩
安素 an tố

Từ điển trích dẫn

1. Sống thanh bạch, không quan tước.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ở yên với cuộc sống trong sạch nghèo nàn.

▸ Từng từ: 安 素
安置 an trí

an trí

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

sắp xếp, sắp đặt, bày bố

Từ điển trích dẫn

1. An phóng, an bài, sắp đặt chỗ ở. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Đẳng quá liễu tàn đông, xuân thiên tái dữ tha môn thu thập phòng ốc, lánh tác nhất phiên an trí bãi" 等過了殘冬, 春天再與他們收拾房屋, 另作一番安置罷 (Đệ tam hồi) Đợi qua hết cuối đông sang xuân sẽ lại cùng họ thu xếp phòng ốc, sắp đặt chỗ ở một lượt cho xong.
2. Đi ngủ, nghỉ ngơi. ◇ Trương Trạc 張鷟: "Thì kí huân hoàng, thả hoàn phòng thất, thứ Trương Lang cộng nương tử an trí" 時既曛黃, 且還房室, 庶張郎共娘子安置 (Du tiên quật 游仙窟) Trời đã hoàng hôn, hãy trở về nhà, (người con dòng thứ) Trương Lang cùng nương tử nghỉ ngơi.
3. Kính từ, dùng để mời người khác đi nghỉ ngơi. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Hòa thượng tống xuất Chu Tiến đích phạn lai, nhất điệp lão thái diệp, nhất hồ nhiệt thủy. Chu Tiến dã cật liễu. Khiếu liễu an trí, các tự hiết tức" 和尚送出周進的飯來, 一碟老菜葉, 一壺熱水. 周進也吃了. 叫了安置, 各自歇息 (Đệ nhị hồi) Vị hòa thượng đưa cơm ra cho Chu Tiến, một đĩa rau, một bầu nước nóng. Chu Tiến ăn xong. Hòa thượng bảo Chu Tiến hãy đi nghỉ, ai nấy tự đi ngủ.
4. Đời Tống, biếm trích quan lại gọi là "an trí" 安置. § Nặng hơn nữa gọi là "biên quản" 編管.

▸ Từng từ: 安 置
安胎 an thai

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giữ yên đứa con trong bụng, tránh nguy hiểm.

▸ Từng từ: 安 胎
安能 an năng

Từ điển trích dẫn

1. Làm sao, sao nổi. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Huyền Đức viết: Bị nhất thân an năng đương thử đại nhiệm" 備一身安能當此大任 (Đệ thập nhị hồi) Huyền Đức nói: Lưu Bị này một mình đảm đương sao nổi trọng trách ấy!

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sao có thể, đâu thể.

▸ Từng từ: 安 能
安舒 an thư

Từ điển trích dẫn

1. Thư hoãn, thong thả.
2. An thích thư thản, thảnh thơi. ◇ Tô Thuấn Khâm 蘇舜欽: "Kim đắc tâm an thư nhi thân dật dự, tọa tham thánh nhân chi đạo, hựu vô nhân ki sát nhi trách vọng chi, hà lạc như thị" 今得心安舒而身逸豫, 坐探聖人之道, 又無人譏察而責望之, 何樂如是 (Đáp Phạm Tư Chánh thư 答范資政書) Nay được trong lòng thảnh thơi mà thân yên vui, ngồi suy gẫm đạo của thánh nhân, lại chẳng ai coi xét hoặc khiển trách, còn niềm vui nào như thế!
3. Làm cho an thích thư thản.
4. Yên ổn, bình yên. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Quốc chi an thư" 國之安舒 (Khoa học sử giáo thiên 科學史教篇) Đất nước bình yên.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn thong dong, lòng dạ không lo nghĩ.

▸ Từng từ: 安 舒
安营 an doanh

an doanh

giản thể

Từ điển phổ thông

cắm lều, cắm trại, dựng lều

▸ Từng từ: 安 营
安葬 an táng

an táng

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

an táng, chôn cất

Từ điển trích dẫn

1. Mai táng, chôn người chết.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chôn yên. Chỉ việc chôn cất người chết.

▸ Từng từ: 安 葬
安處 an xử

Từ điển trích dẫn

1. Ở yên, an cư. ◇ Văn tuyển 文選: "Cư Cửu Châu chi địa, nhi thân vô sở an xử" 居九州之地, 而身無所安處 (Tào Quýnh 曹冏, Lục đại luận 六代論) Ở ngay đất của Cửu Châu, mà thân không có chỗ ở yên.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ở yên không lo nghĩ, không ham muốn.

▸ Từng từ: 安 處
安装 an trang

an trang

giản thể

Từ điển phổ thông

cài đặt, lắp, mắc, thiết lập

▸ Từng từ: 安 装
安裝 an trang

an trang

phồn thể

Từ điển phổ thông

cài đặt, lắp, mắc, thiết lập

▸ Từng từ: 安 裝
安設 an thiết

an thiết

phồn thể

Từ điển phổ thông

thiết lập, dựng nên

▸ Từng từ: 安 設
安詳 an tường

an tường

phồn thể

Từ điển phổ thông

điềm tĩnh, trầm tĩnh

▸ Từng từ: 安 詳
安謐 an mật

an mật

phồn thể

Từ điển phổ thông

yên lặng, yên tĩnh

▸ Từng từ: 安 謐
安设 an thiết

an thiết

giản thể

Từ điển phổ thông

thiết lập, dựng nên

▸ Từng từ: 安 设
安详 an tường

an tường

giản thể

Từ điển phổ thông

điềm tĩnh, trầm tĩnh

▸ Từng từ: 安 详
安谧 an mật

an mật

giản thể

Từ điển phổ thông

yên lặng, yên tĩnh

▸ Từng từ: 安 谧
安貧 an bần

Từ điển trích dẫn

1. Ở trong hoàn cảnh nghèo khó nhưng vẫn an dật tự đắc. ◇Ấu học quỳnh lâm 幼學瓊林: "Duy quân tử an bần, đạt nhân tri mệnh" 惟君子安貧, 達人知命 (Bần phú loại 貧富類).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ở yên với cảnh nghèo của mình. Cũng thường nói An bần lạc đạo ( Yên với cái nghèo, vui với đạo lí ).

▸ Từng từ: 安 貧
安身 an thân

an thân

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

yên ổn một nơi, có nơi nương tựa

Từ điển trích dẫn

1. Thân tâm yên nghỉ. ◇ Tả truyện 左傳: "Quân tử hữu tứ thì: Triêu dĩ thính chánh, trú dĩ phóng vấn, tịch dĩ tu lệnh, dạ dĩ an thân" 君子有四時: 朝以聽政, 晝以訪問, 夕以修令, 夜以安身 (Chiêu Công nguyên niên 昭公元年) Bậc quân tử có bốn thời: sáng để nghe điều chính đáng, trong ngày để học hỏi, tối để tu sửa, đêm để thân tâm yên nghỉ.
2. Lập thân. ◇ Thủy hử truyện 水滸傳: "Thường ngôn đạo: Nhân vô cương cốt, an thân bất lao" 常言道: 人無剛骨, 安身不牢 (Đệ nhị thập tứ hồi) Người ta thường nói: Người không cứng cỏi, lập thân chẳng vững bền.
3. Sinh sống qua ngày, dung thân. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Chỉ đắc dữ thê tử thương nghị, thả đáo điền trang thượng khứ an thân" 只得與妻子商議, 且到田莊上去安身 (Đệ nhất hồi) Chỉ còn biết bàn với vợ cùng về thôn quê làm chốn dung thân.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên thân mình. Cũng chỉ cuộc sống ẩn dật.

▸ Từng từ: 安 身
安逸 an dật

an dật

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

yên ổn và thoải mái

Từ điển trích dẫn

1. Yên vui, an nhàn. ◇ Trang Tử 莊子: "Sở khổ giả, thân bất đắc an dật, khẩu bất đắc hậu vị" 所苦者, 身不得安逸, 口不得厚味 (Chí lạc 至樂) Những cái mà người ta lấy làm khổ là: thân không được yên vui, miệng không được ăn ngon.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cũng như An dật như trên.

▸ Từng từ: 安 逸
安適 an thích

an thích

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

yên ổn và thoải mái

Từ điển trích dẫn

1. Yên ổn thư thái. ☆ Tương tự: "thư thích" 舒適, "an ninh" 安寧, "an nhàn" 安閒, "an dật" 安逸.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn, hợp với mình.

▸ Từng từ: 安 適
安邊 an biên

Từ điển trích dẫn

1. Giữ yên miền biên giới.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giữ yên bờ cõi.

▸ Từng từ: 安 邊
安邦 an bang

Từ điển trích dẫn

1. Trị nước cho yên.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trị nước cho yên.

▸ Từng từ: 安 邦
安閒 an nhàn

an nhàn

phồn thể

Từ điển phổ thông

an nhàn, nhàn nhã, yên ổn và nhàn rỗi, thảnh thơi

Từ điển trích dẫn

1. Bình yên và thong thả.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn rảnh rang.

▸ Từng từ: 安 閒
安闲 an nhàn

an nhàn

giản thể

Từ điển phổ thông

an nhàn, nhàn nhã, yên ổn và nhàn rỗi, thảnh thơi

▸ Từng từ: 安 闲
安靖 an tĩnh

an tĩnh

phồn thể

Từ điển phổ thông

yên tĩnh, trật tự

▸ Từng từ: 安 靖
安静 an tĩnh

an tĩnh

giản thể

Từ điển phổ thông

yên tĩnh, trật tự

▸ Từng từ: 安 静
安靜 an tĩnh

an tĩnh

phồn thể

Từ điển phổ thông

yên tĩnh, trật tự

Từ điển trích dẫn

1. Bình yên, yên ổn. § Cũng viết là "an tĩnh" 安靖. ◇ Nhi nữ anh hùng truyện 兒女英雄傳: "... tiếp đắc kỉ phong gia tín, tri đạo gia trung an tĩnh" ...接得幾封家信, 知道家中安靜 (Đệ nhị hồi).
2. Yên lặng, không có tiếng động. ◇ Chu Nhi Phục 周而復: "Dạ dĩ thâm liễu, thiên thượng đích tinh tinh mật mật ma ma, thôn lí thập phần an tĩnh, nhân môn đô thụy liễu" 夜已深了, 天上的星星密密麻麻, 村裏十分安靜, 人們都睡了 (Thượng Hải đích tảo thần 上海的早晨, Đệ nhất bộ tam 第一部三).
3. Trầm lặng, trầm tĩnh (khí độ). ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Chỉ bất quá thị ngôn ngữ an tĩnh, tính tình hòa thuận nhi dĩ" 只不過是言語安靜, 性情和順而已 (Đệ ngũ thập ngũ hồi) Chẳng qua chỉ là trầm lặng ít nói, tính tình hòa thuận mà thôi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn, không có việc gì xảy ra — Cũng chỉ sự yên lặng, không có tiếng động.

▸ Từng từ: 安 靜
安頓 an đốn

an đốn

phồn thể

Từ điển phổ thông

1. yên tĩnh, không bị quấy rầy
2. xếp đặt, bài trí

▸ Từng từ: 安 頓
安顿 an đốn

an đốn

giản thể

Từ điển phổ thông

1. yên tĩnh, không bị quấy rầy
2. xếp đặt, bài trí

▸ Từng từ: 安 顿
安養 an dưỡng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cho ở yên và nuôi nấng. Viện dưỡng lão ngày nay cũng gọi là An dưỡng đường.

▸ Từng từ: 安 養
宴安 yến an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn — Chỉ cuộc sống phẳng lặng hoàn toàn rảnh rỗi, không có việc gì để làm.

▸ Từng từ: 宴 安
富安 phú yên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một tỉnh thuộc trung phần Việt Nam.

▸ Từng từ: 富 安
平安 bình an

bình an

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bình an, bình yên, không có chuyện gì

Từ điển trích dẫn

1. Không xảy ra hoạn nạn, không có gì nguy hiểm. ◇ Sầm Tham 岑參: "Mã thượng tương phùng vô chỉ bút, Bằng quân truyền ngữ báo bình an" 馬上相逢無紙筆, 憑君傳語報平安 (Phùng nhập kinh sứ 逢入京使) Trên lưng ngựa gặp nhau không sẵn giấy bút, Nhờ anh chuyển lời báo tin được bình an vô sự.
2. Trong lòng bình tĩnh an định. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Nhiên nhi ngã đích tâm ngận bình an: một hữu ái tăng, một hữu ai lạc, dã một hữu nhan sắc hòa thanh âm" 然而我的心很平安: 沒有愛憎, 沒有哀樂, 也沒有顏色和聲音 (Dã thảo 野草, Hi vọng 希望) Nhưng mà trong lòng tôi rất bình tĩnh an định, chẳng có yêu ghét, chẳng có buồn vui, cũng chẳng có màu sắc và âm thanh gì cả.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn, không có gì xảy ra.

▸ Từng từ: 平 安
廣安 quảng yên

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một tỉnh ở Bắc phần Việt Nam.

▸ Từng từ: 廣 安
建安 kiến an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên tỉnh ở vùng Trung Châu bắc phần Việt Nam.

▸ Từng từ: 建 安
招安 chiêu an

Từ điển trích dẫn

1. Vỗ về, phủ dụ. ◇ Tam quốc chí bình thoại 三國志: "Tam nhật, Ung Khải xuất trận, bị Ngụy Diên trảm ư mã hạ, quân sư chiêu an liễu bách tính" 三日, 雍闓出陣, 被魏延斬於馬下, 軍師招安了百姓 (Quyển hạ 卷下) Ngày thứ ba, Ung Khải ra trận, bị Ngụy Diên chém chết dưới ngựa, quân sư vỗ về dân chúng.
2. Thuyết phục làm cho quy phụ. ◇ Thủy hử truyện 水滸傳: "Tống Giang đại hỉ. Đương nhật nhất diện thiết diên khánh hạ, nhất biên sử nhân chiêu an đào thoán bại quân, hựu đắc liễu ngũ thất thiên nhân mã" 宋江大喜. 當日一面設筵慶賀, 一邊使人招安逃竄敗軍, 又得了五七千人馬 (Đệ lục thập tứ hồi) Tống Giang cả mừng. Hôm đó một mặt đặt tiệc khánh hạ, một mặt cho người đi dụ hàng những quan quân bại trận đang trốn tránh, lại được năm bảy nghìn nhân mã.
3. Mua lấy, thu mãi.
4. Thu nhận. ◇ Quan Hán Khanh 關漢卿: "Hữu a ma Lí Khắc Dụng, kiến mỗ hữu đả hổ chi lực, chiêu an ngã tố nghĩa nhi gia tướng" 有阿媽李克用, 見某有打虎之力, 招安我做義兒家將 (Khốc Tồn Hiếu 哭存孝, Đệ nhất chiệp) Có bà Lí Khắc Dụng, thấy tôi có sức khỏe đánh được cọp, thu nạp tôi làm con nuôi gia tướng (tức giữ việc hộ vệ cho nhà giàu quan hoạn ngày xưa).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Gọi về và sắp đặt đời sống cho yên.

▸ Từng từ: 招 安
撫安 phủ an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vỗ về cho yên.

▸ Từng từ: 撫 安
永安 vĩnh an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Yên ổn lâu dài — Tên một tỉnh ở Bắc phần Việt Nam, thường đọc là Vĩnh Yên.

▸ Từng từ: 永 安
治安 trị an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làm cho yên ổn.

▸ Từng từ: 治 安
苟安 cẩu an

Từ điển trích dẫn

1. Cẩu thả thâu an, yên thân tạm bợ qua ngày.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Cốt được yên thân thì thôi.

▸ Từng từ: 苟 安
萬安 vạn an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mọi điều yên ổn cả.

▸ Từng từ: 萬 安
請安 thỉnh an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hỏi thăm xem có được yên ổn không. Truyện Hoa Tiên : » Thỉnh an vào trước nhà trong «.

▸ Từng từ: 請 安
長安 trường an

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên kinh đô nhà Hán, nay là huyện Trường an tỉnh Thiểm Tây — Sau chỉ kinh đô nhà vua — Yên ổn lâu dài.

▸ Từng từ: 長 安
安撫使 an phủ sứ

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một chức quan đời Đường, đặt tại các vùng xa xôi, kém an ninh.

▸ Từng từ: 安 撫 使
安生王 an sinh vương

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tước của Trần Liễu, cha của Trần Quốc Tuấn đời Trần, Việt Nam. Ta thường gọi An Sinh Vương Liễu.

▸ Từng từ: 安 生 王
安眠藥 an miên dược

Từ điển trích dẫn

1. Thuốc ngủ, thuốc giúp cho dễ ngủ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thuốc ngủ.

▸ Từng từ: 安 眠 藥
安神藥 an thần dược

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thuốc an thần, chỉ loại thuốc nhức đầu, thuốc ngủ.

▸ Từng từ: 安 神 藥
安陽王 an dương vương

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên vị vua nước Thục, đánh bại vua Hùng Vương, lên làm vua nước Văn Lang ( năm 257 trước TL ).

▸ Từng từ: 安 陽 王
乂安詩集 nghệ an thi tập

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một tập thơ bằng chữ Hán của Bùi Huy Bích. Xem tiểu truyện tác giả ở vần Bích.

▸ Từng từ: 乂 安 詩 集
安分守己 an phận thủ kỉ

Từ điển trích dẫn

1. Yên giữ bổn phận, an phận thủ thường. § Cũng nói là "an phận" 安分. ◇ Hồng Lâu Mộng 紅樓夢: "Tòng thử dưỡng hảo liễu, khả yếu an phận thủ kỉ, tái bất hứa hồ hành loạn tác liễu" 從此養好了, 可要安分守己, 再不許胡行亂作了 (Đệ thất thập nhị hồi) Từ nay nên cố gắng chữa chạy cho khỏi, rồi giữ thân giữ phận, đừng có làm bậy nữa.

▸ Từng từ: 安 分 守 己
安居樂業 an cư lạc nghiệp

Từ điển trích dẫn

1. Thời thái bình, ai cũng yên chỗ ở, ai có chức phận nấy. ◇ Hậu Hán Thư 後漢書: "An cư lạc nghiệp, trưởng dưỡng tử tôn, thiên hạ yến nhiên, giai quy tâm ư ngã hĩ" 安居樂業, 長養子孫, 天下晏然, 皆歸心於我矣 (Trọng Trường Thống truyện 仲長統傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sống yên ổn mà vui với việc làm ăn của mình.

▸ Từng từ: 安 居 樂 業
安樂靜土 an lạc tĩnh thổ

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vùng đất lặng lẽ mà yên vui, chỉ thế giới cực lạc, nơi Phật ở — Cũng chỉ cõi chết.

▸ Từng từ: 安 樂 靜 土
安貧樂道 an bần lạc đạo

Từ điển trích dẫn

1. Lấy sự giữ gìn đạo nghĩa làm vui mà ở yên trong hoàn cảnh nghèo khó. ◇ Tấn Thư 晉書: "An bần lạc đạo, tiềm tâm trứ thuật, bất xuất môn đình sổ thập niên" 安貧樂道, 潛心著述, 不出門庭數十年 (Lưu Triệu truyện 劉兆傳傳).

▸ Từng từ: 安 貧 樂 道
居安思危 cư an tư nguy

Từ điển trích dẫn

1. Đương lúc yên ổn phải nghĩ đến lúc nguy cấp để phòng bị. ◇ Tả truyện 左傳: "Cư an tư nguy, tư tắc hữu bị, hữu bị vô hoạn" 居安思危, 思則有備, 有備無患 (Tương Công thập nhất niên 襄公十一年) Đương lúc ở yên phải nghĩ đến lúc nguy cấp, nghĩ thì phải phòng bị, có phòng bị thì không lo lắng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đang ở trong lúc yên ổn thì phải nghĩ tới lúc nguy cấp, để phòng ngừa trước.

▸ Từng từ: 居 安 思 危
居無求安 cư vô cầu an

Từ điển trích dẫn

1. Ở không cần cho an nhàn sướng thích. ◇ Luận Ngữ 論語: "Quân tử thực vô cầu bão, cư vô cầu an, mẫn ư sự nhi thận ư ngôn, tựu hữu đạo nhi chánh yên, khả vị hiếu học dã dĩ" 君子食無求飽, 居無求安, 敏於事而慎於言, 就有道而正焉, 可謂好學也已 (Học nhi 學而) Người quân tử ăn không cầu được no thừa, ở không cần cho an nhàn sướng thích, làm việc siêng năng mà thận trọng lời nói, tìm người đạo đức để sửa mình, như vậy có thể gọi là người ham học.

▸ Từng từ: 居 無 求 安
頭上安頭 đầu thượng an đầu

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ sự việc chồng chất dồn dập.

▸ Từng từ: 頭 上 安 頭