奔 - bôn, phẫn
出奔 xuất bôn

Từ điển trích dẫn

1. Chạy chốn. ☆ Tương tự: "xuất tẩu" 出走, "đào vong" 逃亡. ◇ Lễ Kí 禮記: "Vệ Hiến Công xuất bôn, phản ư Vệ" 獻公出奔, 反於衛 (Đàn cung hạ 檀弓下).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chạy ra nước ngoài. Trốn tới vùng xa.

▸ Từng từ: 出 奔
奔北 bôn bắc

Từ điển trích dẫn

1. Thua chạy. ◇ Tam quốc chí 三國志: "Cổ nhân chi giao dã, thủ đa tri kì bất tham, bôn bắc tri kì bất khiếp, văn lưu ngôn nhi bất tín, cố khả chung dã" 古人之交也, 取多知其不貪, 奔北知其不怯, 聞流言而不信, 故可終也 (Hồ Chất truyện 胡質傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Thua chạy.

▸ Từng từ: 奔 北
奔命 bôn mệnh

Từ điển trích dẫn

1. Chạy vạy bận rộn để hoàn thành công việc nào đó.
2. Truyền đạt mệnh lệnh khẩn cấp. ◇ Hán Thư 漢書: "Thử ngự lại biên quận nhân, tập tri biên tái bôn mệnh, cảnh bị sự" 此馭吏邊郡人, 習知邊塞奔命, 警備事 (Bính Cát truyện 丙吉傳).
3. Chạy nhanh. ◇ Kim Bình Mai 金瓶梅: "Đầu nhi dã bất hồi, nhất trực bôn mệnh vãng ốc lí khứ liễu" 頭兒也不回, 一直奔命往屋裡去了 (Đệ tứ thập tam hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chạy việc theo lệnh trên.

▸ Từng từ: 奔 命
奔喪 bôn tang

Từ điển trích dẫn

1. Ngày xưa, người ở nước ngoài, nghe tin vua, cha mẹ hoặc bậc tôn trưởng mất, thì lo trở về lo liệu việc tang.
2. Nay thường chỉ lo đám tang cho cha mẹ. ◇ Minh sử 明史: "Mẫu tốt ư gia. Tông Chu bôn tang" 母卒於家. 宗周奔喪 (Lưu Tông Chu truyện 劉宗周傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Từ xa chạy về lo đám tang cho cha mẹ.

▸ Từng từ: 奔 喪
奔奔 bôn bôn

Từ điển trích dẫn

1. Chim trống mái theo nhau. ◇ Thi Kinh 詩經: "Thuần chi bôn bôn, Thước chi cương cương" 鶉之奔奔, 鵲之彊彊 (Dung phong 鄘風, Thuần chi bôn bôn 鶉之奔奔) Chim cút từng đôi sống theo nhau, Chim khách từng đôi sống theo nhau.
2. Dáng vội vàng, hấp tấp. ◇ Thẩm Á Chi 沈亞之: "Thả quan tương yết chi, lễ ư kì môn, nãi kiến nạp khách chi quan, bôn bôn nhi nhập, xúc xúc nhi xuất" 且觀將謁之, 禮於其門, 乃見納客之官, 奔奔而入, 促促而出 (Dữ Lộ Phu Châu thư 與潞鄜州書).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dáng chạy nhanh.

▸ Từng từ: 奔 奔
奔放 bôn phóng

Từ điển trích dẫn

1. Chạy mau.
2. Hình dung thế nước vọt lên, tuôn chảy.
3. Hình dung khí thế hùng vĩ, cảm tình không bị câu thúc. ◇ Tăng Củng 曾鞏: "Hựu như trường hà, hạo hạo bôn phóng, vạn lí nhất tả, mạt thế do tráng" 又如長河, 浩浩奔放, 萬里一瀉, 末勢猶壯 (Đại nhân tế Lí Bạch văn 代人祭李白文).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chạy mau.

▸ Từng từ: 奔 放
奔波 bôn ba

bôn ba

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bôn ba

Từ điển trích dẫn

1. Nước tuôn chảy. ◇ Lịch Đạo Nguyên 酈道元: "Tuấn lưu kinh cấp, bôn ba quát thiên" 濬流驚急, 奔波聒天 (Thủy kinh chú 水經注, Tiệm giang thủy 漸江水).
2. Chạy vạy khổ sở. ◇ Nho lâm ngoại sử 儒林外史: "Ngã tự ấu không tự học liễu nhất thân vũ nghệ, tao thiên luân chi thảm, bôn ba tân khổ, sổ thập dư niên" 我自幼空自學了一身武藝, 遭天倫之慘, 奔波辛苦, 數十餘年 (Đệ tam thập cửu hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sóng nước chảy xiết — Trôi nổi vất vả.

▸ Từng từ: 奔 波
奔泻 bôn tả

bôn tả

giản thể

Từ điển phổ thông

trút vào, đổ vào (dòng nước)

▸ Từng từ: 奔 泻
奔流 bôn lưu

bôn lưu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

chảy nhanh, chảy cuồn cuộn

Từ điển trích dẫn

1. Tuôn chảy. ◇ Lí Bạch 李白: "Quân bất kiến Hoàng Hà chi thủy thiên thượng lai, Bôn lưu đáo hải bất phục hồi" 君不見黃河之水天上來, 奔流到海不復迴 (Tương tiến tửu 將進酒) Bạn không thấy sao, nước sông Hoàng Hà từ trời cao chảy xuống, Chạy ra đến bể không trở lại.
2. Dòng nước chảy xiết, dâng vọt. ◇ Tô Triệt 蘇轍: "Bắc cố Hoàng Hà chi bôn lưu, khái nhiên tưởng kiến cổ chi hào kiệt" 北顧黃河之奔流, 慨然想見古之豪傑 (Thượng xu mật Hàn thái úy thư 上樞密韓太尉書).
3. Lưu lạc, li tán. ◇ Tống Thư 宋書: "Quan Trung nhân sĩ bôn lưu giả đa y chi, Mậu Sưu diên nạp phủ tiếp, dục khứ giả tắc vệ hộ tư khiển chi" 關中人士奔流者多依之, 戊搜延納撫接, 欲去者則衛護資遣之 (Để Hồ truyện 氐胡傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chảy mau. Hát nói của Cao Bá Quát có dẫn một câu trong bài Tương tiến tửu của Lí Bạch rằng: » Quân bất kiến Hoàng hà chi thủy thiên thượng lai, bôn lưu đáo hải bất phục hồi «. Nghĩa là anh chẳng thấy sông Hoàng hà từ trên trời xuống, chảy ra bể mà không quay trở lại.

▸ Từng từ: 奔 流
奔瀉 bôn tả

bôn tả

phồn thể

Từ điển phổ thông

trút vào, đổ vào (dòng nước)

▸ Từng từ: 奔 瀉
奔竄 bôn thoán

Từ điển trích dẫn

1. Chạy trốn, ẩn tránh. ◇ Tam quốc chí 三國志: "Thốt văn đại quân chi chí, tự độ bất địch, điểu kinh thú hãi, trường khu bôn thoán" 卒聞大軍之至, 自度不敵, 鳥驚獸駭, 長驅奔竄 (Tiết Tống truyện 薛綜傳).

▸ Từng từ: 奔 竄
奔競 bôn cạnh

Từ điển trích dẫn

1. Bôn tẩu cạnh tranh. Thường chỉ nóng vội mong đạt được danh lợi. ◇ Can Bảo 干寶: "Du du phong trần, giai bôn cạnh chi sĩ" 悠悠風塵, 皆奔競之士 (Tấn kỉ tổng luận 晉紀總論).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chạy chọt tranh giành.

▸ Từng từ: 奔 競
奔蜂 bôn phong

Từ điển trích dẫn

1. Con ong nhỏ. Cũng gọi là "thổ phong" 土蜂 ong đất. ◇ Trang Tử 莊子: "Bôn phong bất năng hóa hoắc trục, Việt kê bất năng phục hộc noãn" 奔蜂不能化藿蠋, 越雞不能伏鵠卵 (Canh Tang Sở 庚桑楚) Ong nhỏ không thể hóa thành sâu đậu, gà đất Việt không thể ấp được trứng chim hộc.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Con ong nhỏ.

▸ Từng từ: 奔 蜂
奔袭 bôn tập

bôn tập

giản thể

Từ điển phổ thông

cuộc tập kích lớn

▸ Từng từ: 奔 袭
奔襲 bôn tập

bôn tập

phồn thể

Từ điển phổ thông

cuộc tập kích lớn

▸ Từng từ: 奔 襲
奔走 bôn tẩu

bôn tẩu

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

1. đi vội, chạy vội
2. chạy vạy, chạy việc

Từ điển trích dẫn

1. Chạy nhanh, chạy vội vàng. ◇ Liêu trai chí dị 聊齋志異: "Nga khoảnh nguyệt minh huy thất, quang giám hào mang. Chư môn nhân hoàn thính bôn tẩu" 俄頃月明輝室, 光鑒毫芒. 諸門人環聽奔走 (Lao san đạo sĩ 勞山道士) Phút chốc, ánh trăng rọi nhà, sáng rõ từng chân tơ, kẽ tóc. Ðám học trò chạy quanh hầu hạ.
2. Chạy vạy bôn ba, nhọc nhằn vì việc gì.
3. Chạy trốn, đào tẩu. ◇ Bắc sử 北史: "Trảm thủ vạn dư cấp, dư chúng bôn tẩu, đầu Thấm thủy tử, thủy vi bất lưu" 斬首萬餘級, 餘眾奔走, 投沁水死, 水為不流 (Thúc Tôn Kiến truyện 叔孫建傳) Chặt đầu hơn một vạn cái, quân còn lại chạy trốn, nhảy xuống sông Thấm chết, sông nghẽn không chảy nữa.
4. Xu phụ, nghênh hợp. ◇ Trần Khang Kì 陳康祺: "Nhất thì bôn tẩu thanh khí giả, toại tiên kì phúc thấu ư kì môn, tràng ốc trung đa hãnh tiến giả" 一時奔走聲氣者, 遂先期輻湊於其門, 場屋中多倖進者 (Lang tiềm kỉ văn 郎潛紀聞, Quyển tam).
5. Sai khiến, khu sử. ◇ Lão tàn du kí 老殘遊記: "Đại ước tha chỉ yêu chiêu thập danh tiểu đội, cung bôn tẩu chi dịch" 大約他只要招十名小隊, 供奔走之役 (Đệ thất hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Bôn ba 奔波.

▸ Từng từ: 奔 走
奔跑 bôn bào

bôn bào

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

chạy đi, phóng đi

▸ Từng từ: 奔 跑
奔逃 bôn đào

bôn đào

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

trốn khỏi, chạy trốn

▸ Từng từ: 奔 逃
奔馳 bôn trì

bôn trì

phồn thể

Từ điển phổ thông

chạy nhanh

▸ Từng từ: 奔 馳
奔驰 bôn trì

bôn trì

giản thể

Từ điển phổ thông

chạy nhanh

▸ Từng từ: 奔 驰
投奔 đầu bôn

đầu bôn

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

tìm chỗ trú, tìm chỗ náu

▸ Từng từ: 投 奔
淫奔 dâm bôn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trai gái ăn nằm lén lút với nhau.

▸ Từng từ: 淫 奔
私奔 tư bôn

Từ điển trích dẫn

1. Gái bỏ theo trai không đúng lễ giáo (ngày xưa). ◇ Ba Kim 巴金: "Ma, nhĩ thái bất liễu giải Thụ Sanh, tha tịnh bất thị tư bôn, tha bất quá đáo bằng hữu gia lí trụ kỉ thiên, tha hội hồi lai đích" 媽, 你太不瞭解樹生, 她並不是私奔, 她不過到朋友家裏住幾天, 她會回來的 (Hàn dạ 寒夜, Lục).
2. Tự mình chạy trốn. ◇ Thượng Trọng Hiền 尚仲賢: "Tha lĩnh trước bổn bộ nhân mã, dạ vãn gian yếu tư bôn, hoàn tha na san hậu khứ" 他領着本部人馬, 夜晚間要私奔, 還他那山後去 (Đan tiên đoạt sóc 單鞭奪槊, Đệ nhị chiệp).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lén trốn theo trai ( nói về con gái hư ).

▸ Từng từ: 私 奔
競奔 cạnh bôn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chạy đua. Cũng nói là Cạnh tẩu.

▸ Từng từ: 競 奔
趨奔 xu bôn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chạy — Chạy chọt lo việc.

▸ Từng từ: 趨 奔