ⓘ Xem hướng dẫn sử dụng.  
禁 - câm, cấm, cầm
不禁 bất cấm
不禁

bất cấm

phồn & giản thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không ngăn cản. Được phép làm. Chẳng hạn Bất cấm dạ (được đi suốt đêm).

▸ Từng từ: 不 禁
嚴禁 nghiêm cấm
嚴禁

nghiêm cấm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nhất định ngăn cản, không cho phép. Cấm đoán rất gắt — Giam lại chặt chẽ. Truyện Trê Cóc có câu: » Đem trê vào trại liền mi chẳng chầy, canh giờ nghiêm cấm khổ thay «.

▸ Từng từ: 嚴 禁
囚禁 tù cầm
囚禁

tù cầm

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

cầm tù, giam cầm, bỏ tù

▸ Từng từ: 囚 禁
夜禁 dạ cấm
夜禁

dạ cấm

Từ điển trích dẫn

1. Không cho phép đi lại trong ban đêm. ◇ Tân Đường Thư 新唐書: "Thì lưỡng quân sĩ can dạ cấm, bộ nhi tiên chi" 時兩軍士干夜禁, 捕而鞭之 (Vương Trọng Vinh truyện 王重榮傳) Có lần hai quân sĩ phạm luật dạ cấm, bị bắt và đánh roi.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không cho phép đi lại trong ban đêm.

▸ Từng từ: 夜 禁
宮禁 cung cấm
宮禁

cung cấm

Từ điển trích dẫn

1. Giới lệnh trong cung.
2. Chổ ở của vua và hoàng hậu.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ chung những lệnh cấm trong nơi ở của vua và hoàng gia — Cũng chỉ nơi ở của vua và hoàng gia.

▸ Từng từ: 宮 禁
法禁 pháp cấm
法禁

pháp cấm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Điều mà luật quốc gia không cho làm.

▸ Từng từ: 法 禁
火禁 hỏa cấm
火禁

hỏa cấm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không cho nhóm lửa.

▸ Từng từ: 火 禁
犯禁 phạm cấm
犯禁

phạm cấm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lấn vào lệnh ngăn cản, có lệnh cấm mà vẫn cứ làm.

▸ Từng từ: 犯 禁
監禁 giam cấm
監禁

giam cấm

phồn thể

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Bỏ tù.

▸ Từng từ: 監 禁
目禁 mục cấm
目禁

mục cấm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đưa mắt ngăn cản. Lừ mắt.

▸ Từng từ: 目 禁
禁中 cấm trung
禁中

cấm trung

Từ điển trích dẫn

1. Trong cung cấm, nơi vua ở. ◇ Hán Thư 漢書: "Cao Đế thường bệnh, ố kiến nhân, ngọa cấm trung" 高帝嘗病, 惡見人, 臥禁中 (Phàn Khoái truyện 樊噲傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nơi vua ở, như Cấm tỉnh 禁省.

▸ Từng từ: 禁 中
禁令 cấm lệnh
禁令

cấm lệnh

Từ điển trích dẫn

1. Lệnh của triều đình hoặc chính phủ, không cho phép dân chúng làm một việc gì.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Mệnh lệnh của triều đình hoặc chính phủ, không cho phép dân chúng làm một việc gì.

▸ Từng từ: 禁 令
禁例 cấm lệ
禁例

cấm lệ

Từ điển trích dẫn

1. Điều lệ ngăn cấm việc gì.

▸ Từng từ: 禁 例
禁兵 cấm binh
禁兵

cấm binh

Từ điển trích dẫn

1. Vũ khí trong cung dành cho vua sử dụng.
2. Tức là "cấm quân" 禁軍, còn gọi là "cấm vệ quân" 禁衛軍, chỉ quân đội phòng vệ thủ đô hoặc cung đình.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lính bảo vệ cung vua. Cũng như Cấm quân.

▸ Từng từ: 禁 兵
禁制 cấm chế
禁制

cấm chế

Từ điển trích dẫn

1. Khống chế, ước thúc. ◇ Tân Đường Thư 新唐書: "Do thị ích tự tứ, cấm chế thiên tử, bất đắc hữu sở chủ đoán" 由是益自肆, 禁制天子, 不得有所主斷 (Điền Lệnh Tư truyện 田令孜) Do đó càng thêm phóng túng, bức bách ước thúc vua, không còn tự quyết đoán gì được nữa.

▸ Từng từ: 禁 制
禁口 cấm khẩu
禁口

cấm khẩu

Từ điển trích dẫn

1. Cấm mở miệng nói.
2. Kiêng kị dùng thức ăn không thích hợp. ◇ Vô danh thị 無名氏: "Phát bối đinh sang thị nhĩ giá phú hán đích tai. Cấm khẩu thương hàn trứ nhĩ giá hữu tiền đích hại" 發背疔瘡是你這富漢的災. 禁口傷寒著你這有錢的害 (看錢奴, Đệ nhị chiết 第二折).

▸ Từng từ: 禁 口
禁地 cấm địa
禁地

cấm địa

Từ điển trích dẫn

1. Vùng đất cấm, người vô phận sự không được tùy tiện ra vào. ◎ Như: "quân sự cấm địa" 軍事禁地.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vùng đất mà không ai được phép cư ngụ, qua lại.

▸ Từng từ: 禁 地
禁城 cấm thành
禁城

cấm thành

Từ điển trích dẫn

1. Cung thành. ◇ Trần Vũ 陳羽: "Cửu trùng môn tỏa cấm thành thu, Nguyệt quá nam cung tiệm ánh lâu" 九重門鎖禁城秋, 月過南宮漸映樓 (Trường An ngọa bệnh thu dạ ngôn hoài 長安臥病秋夜言懷).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tường cao xung quanh cung điện vua ở.

▸ Từng từ: 禁 城
禁夜 cấm dạ
禁夜

cấm dạ

Từ điển trích dẫn

1. Không cho đi lại ban đêm. ◇ Lưu Thần Ông 劉辰翁: "Thùy tri đạo, đoạn yên cấm dạ, mãn thành tự sầu phong vũ" 誰知道, 斷煙禁夜, 滿城似愁風雨 (Vĩnh ngộ lạc 永遇樂, Bích nguyệt sơ tình từ 璧月初晴詞).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không cho đi lại trong ban đêm.

▸ Từng từ: 禁 夜
禁宮 cấm cung
禁宮

cấm cung

Từ điển trích dẫn

1. Cung vua. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Tào Ngạn vi tán kị thường thị, các dẫn tam thiên ngự lâm quân, nhậm kì xuất nhập cấm cung" 曹彥為散騎常侍, 各引三千御林軍, 任其出入禁宮 (Hồi 106) Tào Ngạn làm tán kị thường thị, (anh em họ Tào) mỗi người dẫn ba nghìn quân ngự lâm, tùy tiện ra vào chốn cung cấm.

▸ Từng từ: 禁 宮
禁屠 cấm đồ
禁屠

cấm đồ

Từ điển trích dẫn

1. (Nhân khi làm tế lễ vì có tai ương trong nước) cấm chỉ làm thịt súc vật. ◇ Tùy Thư 隋書: "Sơ thỉnh hậu nhị tuần bất vũ giả, tức tỉ thị cấm đồ" 初請後二旬不雨者, 即徙市禁屠 (Quyển thất 卷七, Lễ nghi chí nhị 禮儀志二).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không cho phép làm thịt súc vật.

▸ Từng từ: 禁 屠
禁忌 cấm kị
禁忌

cấm kị

Từ điển trích dẫn

1. Kiêng húy, không được xúc phạm. ◇ Lỗ Tấn 魯迅: "Khán nhất bổn cựu lịch bổn, tả trứ "Bất nghi xuất hành, bất nghi mộc dục, bất nghi thượng lương", tựu tri đạo tiên tiền thị hữu giá ma đa đích cấm kị" 看一本舊曆本, 寫着"不宜出行, 不宜沐浴, 不宜上梁", 就知道先前是有這麼多的禁忌 (Thả giới đình tạp văn mạt biên 且介亭雜文末編, Tùy tiện phiên phiên 隨便翻翻).
2. Kiêng cữ, tránh dùng (thức ăn, thuốc thang). ◇ Tạ Triệu Chiết 謝肇淛: "Thủ cấm kị, tiết khởi cư, thận điều hộ, cẩn ẩm thực, tức hung diệc hữu biến vi cát giả" 守禁忌, 節起居, 慎調護, 謹飲食, 即凶亦有變為吉者 (Ngũ tạp trở 五雜俎, Nhân bộ nhất 人部一).
3. Chỉ cấm lệnh giới điều.
4. Cấm đoán, cấm chỉ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Phải tránh né, không được xúc phạm.

▸ Từng từ: 禁 忌
禁慾 cấm dục
禁慾

cấm dục

Từ điển trích dẫn

1. Cấm chế tình dục hoặc những dục vọng khác.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngăn chặn lòng ham muốn.

▸ Từng từ: 禁 慾
禁房 cấm phòng
禁房

cấm phòng

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Căn buồng vua ở — Ở luôn trong phòng, không bước ra ngoài — Không được gần gũi đàn bà ( vì phải kiêng để chữa bệnh ).

▸ Từng từ: 禁 房
禁斷 cấm đoán
禁斷

cấm đoán

phồn thể

Từ điển trích dẫn

1. Cấm chỉ, cấm tuyệt.
2. Cách trở (giao thông). ◇ Âu Dương Tu 歐陽修: "Thúy bình hồn mộng mạc tương tầm, Cấm đoạn lục nhai thanh dạ nguyệt" 翠屏魂夢莫相尋, 禁斷六街清夜月 (Ngọc lâu xuân 玉樓春, Từ 詞).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Cấm chỉ 禁止.

▸ Từng từ: 禁 斷
禁方 cấm phương
禁方

cấm phương

Từ điển trích dẫn

1. Phương thuốc bí mật. ◇ Sử Kí 史記: "Ngã hữu cấm phương, niên lão, dục truyền dữ công, công vô tiết" 我有禁方, 年老, 欲傳與公, 公毋泄 (Biển Thước Thương Công truyện 扁鵲倉公傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đơn thuốc bí mật không cho biết.

▸ Từng từ: 禁 方
禁書 cấm thư
禁書

cấm thư

Từ điển trích dẫn

1. Sách không được phép lưu hành hay tàng trữ.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Sách không được phép lưu hành.

▸ Từng từ: 禁 書
禁林 cấm lâm
禁林

cấm lâm

Từ điển trích dẫn

1. Vườn cây hoặc nơi nuôi thú của thiên tử.
2. Một tên gọi của "hàn lâm viện" 翰林院.

▸ Từng từ: 禁 林
禁止 cấm chỉ
禁止

cấm chỉ

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

cấm chỉ, cấm đoán

Từ điển trích dẫn

1. Cấm chế, không cho phép. ◇ Tam quốc diễn nghĩa 三國演義: "Lộ tự ấu tiện hỉ ngưỡng thị tinh thần, dạ bất năng mị. Phụ mẫu bất năng cấm chỉ" 輅自幼便喜仰視星辰, 夜不能寐. 父母不能禁止 (Đệ lục thập cửu hồi) (Quản) Lộ từ nhỏ thường thích ngẩng mặt lên trời xem các vì sao, ban đêm không ngủ. Cha mẹ cấm không được.
2. Hạn chế tự do, quản chế (không giam giữ, nhưng không cho ra vào tự do, ngăn chặn không được thông đồng với bè đảng).
3. Giam giữ ở một nơi, cấm cố. ◇ Lương Thư 梁書: "Cảnh văn chi đại nộ, tống Tiểu Trang Nghiêm tự cấm chỉ, bất thính xuất nhập" 景聞之大怒, 送小莊嚴寺禁止, 不聽出入 (Hầu Cảnh truyện 侯景傳).
4. Ngăn chặn, trở chỉ. ◇ Sử Kí 史記: "Chư hầu cánh tương tru phạt, Chu thiên tử phất năng cấm chỉ" 諸侯更相誅伐, 周天子弗能禁止 (Tần Thủy Hoàng bổn kỉ 秦始皇本紀).
5. Kiêng cữ, tránh dùng (thức ăn, thuốc thang).
6. Cấm luật và hiệu lệnh giản đơn. ◇ Sử Kí 史記: "Tam nguyệt vi Sở tướng, thi giáo đạo dân, thượng hạ hòa hợp, thế tục thịnh mĩ, chánh hoãn cấm chỉ, lại vô gian tà, đạo tặc bất khởi" 三月為楚相, 施教導民, 上下和合, 世俗盛美, 政緩禁止, 吏無姦邪, 盜賊不起 (Tuần lại liệt truyện 循吏列傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Ngăn chặn, không cho làm.

▸ Từng từ: 禁 止
禁火 cấm hỏa
禁火

cấm hỏa

Từ điển trích dẫn

1. Không cho phép đốt lửa ban đêm để phòng hỏa hoạn (pháp luật thời cổ).
2. Tục lệ xưa vào tiết hàn thực, không được thổi nấu gọi là "cấm hỏa" 禁火. § Cũng gọi là "cấm yên" 禁煙. ◇ Quách Vân 郭鄖: "Vạn tỉnh lư diêm giai cấm hỏa, Cửu nguyên tùng bách tự sanh yên" 萬井閭閻皆禁火, 九原松柏自生煙 (Hàn thực kí Lí Bổ Khuyết 寒食寄李補闕).
3. Khói và lửa trong cung vua.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không cho phép dùng lửa ( nấu ăn, thắp đèn ).

▸ Từng từ: 禁 火
禁煙 cấm yên
禁煙

cấm yên

Từ điển trích dẫn

1. Cấm hút thuốc phiện.
2. Cấm thổi nấu. ☆ Tương tự: "cấm hỏa" 禁火.
3. Khói ở trong cung cấm.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không cho phép dùng lửa, như Cấm hỏa 禁火.

▸ Từng từ: 禁 煙
禁省 cấm tỉnh
禁省

cấm tỉnh

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Nơi ở của vua.

▸ Từng từ: 禁 省
禁網 cấm võng
禁網

cấm võng

Từ điển trích dẫn

1. Cấm lệnh, pháp lệnh giăng ra như cái lưới.

▸ Từng từ: 禁 網
禁苑 cấm uyển
禁苑

cấm uyển

Từ điển trích dẫn

1. Vườn rừng riêng của vua.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vườn riêng của vua.

▸ Từng từ: 禁 苑
禁衛 cấm vệ
禁衛

cấm vệ

Từ điển trích dẫn

1. Việc phòng giữ cung vua.
2. Lính giữ cung vua. § Cũng như "cấm binh" 禁兵, "cấm quân" 禁軍.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Việc phòng giữ cung vua — Lính giữ cung vua. Cũng như Cấm binh 禁兵, Cấm quân 禁軍.

▸ Từng từ: 禁 衛
禁軍 cấm quân
禁軍

cấm quân

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ quân đội phòng vệ thủ đô hoặc cung đình (ngày xưa). ☆ Tương tự: "cấm binh" 禁兵.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Như Cấm binh 禁兵.

▸ Từng từ: 禁 軍
禁錮 cấm cố
禁錮

cấm cố

Từ điển trích dẫn

1. Cấm làm quan hoặc tham dự hoạt động chính trị. ◇ Hán Thư 漢書: "Sơ, Chương vi đương thế danh nho, giáo thụ vưu thịnh, đệ tử thiên dư nhân, Mãng dĩ vi ác nhân đảng, giai đương cấm cố, bất đắc sĩ hoạn" 初, 章為當世名儒, 教授尤盛, 弟子千餘人, 莽以為惡人黨, 皆當禁錮, 不得仕宦 (Vân Xưởng truyện 雲敞傳).
2. Giam lại, nhốt lại. ◇ Âu Dương Tu 歐陽修: "Mỗi tuế chánh nguyệt, dạ phóng đăng, tắc tất tịch ác thiếu niên cấm cố chi" 每歲正月, 夜放燈, 則悉籍惡少年禁錮之 (文惠陳公神道碑銘).
3. Hạn chế, gò bó. ◎ Như: "tư tưởng cấm cố" 思想禁錮 hạn chế tư tưởng.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Giam lại. Nhốt lại.

▸ Từng từ: 禁 錮
邦禁 bang cấm
邦禁

bang cấm

Từ điển trích dẫn

1. Cấm lệnh quốc gia. § Chỉ những việc không được làm, những vật không được cất giữ trong nước. ◇ Thư Kinh 書經: "Tư khấu chưởng bang cấm, cật gian thắc, hình bạo loạn" 司寇掌邦禁, 詰姦慝, 刑暴亂 (Chu quan 周官).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Chỉ những việc không được làm trong nước, những vật không được cất giữ trong nước. Như Quốc cấm.

▸ Từng từ: 邦 禁
重禁 trọng cấm
重禁

trọng cấm

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Điều bị luật pháp cấm ngặt — Hình phạt giam nặng nề.

▸ Từng từ: 重 禁
百無禁忌 bách vô cấm kị
百無禁忌

bách vô cấm kị

Từ điển trích dẫn

1. Trăm điều đều chẳng kiêng sợ, ý nói không biết kiêng sợ gì cả. ◇ Kì lộ đăng 歧路燈: "Nhược thị ngộ kiến cá chánh kinh bằng hữu, san hướng lợi dữ bất lợi, huyệt khẩu khai dữ bất khai, tuyển trạch nhật tử, tiện chu chương đích bách vô cấm kị" 若是遇見個正經朋友, 山向利與不利, 穴口開與不開, 選擇日子, 便周章的百無禁忌 (Đệ lục thập nhất hồi).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Trăm điều đều chẳng kiêng sợ gì, ý nói không biết kiêng sợ gì.

▸ Từng từ: 百 無 禁 忌