仁 - nhân, nhơn
不仁 bất nhân

bất nhân

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

bất nhân, nhẫn tâm

Từ điển trích dẫn

1. Không có lòng thương người, không nhân hậu, không nhân từ.
2. Tê liệt. ◇ Hậu Hán Thư 後漢書: "Suy lão bị bệnh, đầu phát vô hắc, lưỡng thủ bất nhân, nhĩ mục bất thông minh, phù trượng nãi năng hành" 衰老被病, 頭髮無黑, 兩手不仁, 耳目不聰明, 扶杖乃能行 (Ban Siêu truyện 班超傳) Già yếu bệnh tật, tóc chẳng đen, hai tay tê liệt, tai điếc mắt mờ, phải chống gậy mới đi được.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Không có lòng thương người — Chỉ sự tê liệt tay chân.

▸ Từng từ: 不 仁
仁兄 nhân huynh

Từ điển trích dẫn

1. Tiếng tôn xưng để gọi anh em bạn.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tiếng gọi người bạn mà mình kính trọng. » Minh rằng: Dám hỏi nhân huynh, cớ sao nên nỗi thân hình thế ni « ( Lục Vân Tiên ).

▸ Từng từ: 仁 兄
仁勇 nhân dũng

Từ điển trích dẫn

1. Nhân từ dũng cảm. ◇ Hán Thư 漢書: "Chất hạnh chánh trực, nhân dũng đắc chúng tâm" 質行正直, 仁勇得眾心 (Tân khánh Kị truyện 辛慶忌傳).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Có lòng yêu thương người khác và không sợ sệt trước nguy hiểm.

▸ Từng từ: 仁 勇
仁厚 nhân hậu

Từ điển trích dẫn

1. Nhân từ và trung hậu.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Có lòng thương người và ăn ở dày dặn.

▸ Từng từ: 仁 厚
仁壽 nhân thọ

Từ điển trích dẫn

1. Người có đức nhân sống lâu. ◇ Luận Ngữ 論語: "Trí giả lạc, nhân giả thọ" 知者樂, 仁者壽 (Ung dã 雍也) Người trí sống vui, người nhân sống lâu.

▸ Từng từ: 仁 壽
仁愛 nhân ái

Từ điển trích dẫn

1. Nhân hậu từ ái. ◇ Hoài Nam Tử 淮南子: "Nghiêu lập hiếu từ nhân ái, sử dân như tử đệ" 堯立孝慈仁愛, 使民如子弟 (Tu vụ 脩務).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng yêu thương người khác như thương yêu chính mình.

▸ Từng từ: 仁 愛
仁慈 nhân từ

nhân từ

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

nhân từ, tốt bụng

▸ Từng từ: 仁 慈
仁政 nhân chính

Từ điển trích dẫn

1. Chính trị nhân đức. ★ Tương phản: "bạo chính" 暴政, "ngược chính" 虐政, "hà chính" 苛政. ◇ Mạnh Tử 孟子: "Phù nhân chính tất tự kinh giới thủy. Kinh giới bất chính, tỉnh địa bất quân, cốc lộc bất bình" 夫仁政必自經界始. 經界不正, 井地不均, 穀祿不平 (Đằng Văn Công thượng 滕文公上) Chính trị nhân đức, phải bắt đầu ở sự phân chia ruộng đất. Nếu ruộng đất phân chia không đúng, thì tỉnh địa (chín khu trong ruộng theo hình chữ "tỉnh" 井) không đồng đều, số lúa thâu ("cốc" 穀) để phát lương ("lộc" 祿) cho quan sẽ chẳng công bình.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đường lối trị nước đặt trên tình thương dân chúng.

▸ Từng từ: 仁 政
仁王 nhân vương

Từ điển trích dẫn

1. Tiếng tôn xưng Phật Thích Ca. ◇ Cao Khải 高啟: "Ca sa tằng thị ngọc tọa bàng, Vạn chúng hoàn thính giảng Nhân Vương" 袈裟曾侍玉座傍, 萬眾闤聽講仁王 (Tống chứng thượng nhân trụ trì đạo tràng 送證上人住持道場).
2. Chỉ quốc vương biết thi ân bố đức cho chúng sanh.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Vị vua thương người, tiếng tôn xưng đức Phật Thích Ca.

▸ Từng từ: 仁 王
仁義 nhân nghĩa

Từ điển trích dẫn

1. Lòng thương người và sự ăn ở theo đạo phải.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng thương người và sự ăn ở theo đạo phải.

▸ Từng từ: 仁 義
仁者 nhân giả

Từ điển trích dẫn

1. Người có lòng nhân.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Người biết yêu thương người khác. Người có lòng nhân.

▸ Từng từ: 仁 者
依仁 y nhân

Từ điển trích dẫn

1. Dựa theo đức nhân. ◇ Luận Ngữ 論語: "Tử viết: Chí ư đạo, cứ ư đức, y ư nhân, du ư nghệ" 志於道, 據於德, 依於仁, 游於藝 (Thuật nhi) Khổng Tử nói: Để tâm chí vào đạo, giữ gìn đức hạnh, nương theo điều nhân, vui với lục nghệ (lễ, nhạc, xạ, ngự, thư, số).

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Dựa vào đức nhân mà sống ở đời, mà hành động xử thế.

▸ Từng từ: 依 仁
寬仁 khoan nhân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Lòng dạ rộng rãi thương người.

▸ Từng từ: 寬 仁
杏仁 hạnh nhân

hạnh nhân

phồn & giản thể

Từ điển phổ thông

cây hạnh nhân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hột mận dùng làm vị thuốc, hoặc thực phẩm.

▸ Từng từ: 杏 仁
棗仁 tảo nhân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hột của trái táo.

▸ Từng từ: 棗 仁
歸仁 quy nhơn

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Quay về với điều nhân đức — Tên một tỉnh ở Trung phần Việt Nam.

▸ Từng từ: 歸 仁
爲仁 vi nhân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Làm điều nhân, Hàn nho phong vị phú của Nguyễn Công Trứ: » Gặp anh em khi bàn bạc sự đời, lại đọc chữ vi nhân bất phú « ( Vi nhân bất phú: làm điều nhân nghĩa thì không giàu có được ).

▸ Từng từ: 爲 仁
砂仁 sa nhân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Tên một thứ hạt cây, giống như sạn sỏi, dùng làm vị thuốc.

▸ Từng từ: 砂 仁
至仁 chí nhân

Từ điển trích dẫn

1. Rất có nhân đức. ◇ Trang Tử 莊子: "Chí nhân vô thân" 至仁無親 (Thiên vận 天運).
2. Chỉ người vô cùng nhân đức.

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Rất có lòng thương. Hát nói của NCT: » Song bất nhân mà lại chí nhân «.

▸ Từng từ: 至 仁
殺身成仁 sát thân thành nhân

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Hi sinh mạng sống của mình để làm được điều nhân nghĩa. » Heo đặng câu sát thân thành nhân « ( Lục súc tranh công ).

▸ Từng từ: 殺 身 成 仁
為富不仁 vi phú bất nhân

Từ điển trích dẫn

1. Chỉ biết thu góp tiền của làm giàu mà chẳng bận tâm gì cả về nhân nghĩa đạo đức. ◇ Mạnh Tử 孟子: "Thị cố hiền quân tất cung kiệm lễ hạ, thủ ư dân hữu chế. Dương Hổ viết: "Vi phú bất nhân hĩ, vi nhân bất phú hĩ"" 是故賢君必恭儉禮下, 取於民有制. 陽虎曰: 為富不仁矣, 為仁不富矣 (Đằng Văn Công thượng 滕文公上) Vậy nên bậc vua hiền thì giữ mình khiêm cung, ăn xài tiết kiệm, có lễ độ với kẻ bề tôi, và lấy thuế của dân có chừng mực. Dương Hổ nói rằng: "Kẻ lo làm giàu thì chẳng có nhân, người làm nhân thì chẳng được giàu."

▸ Từng từ: 為 富 不 仁
頂仁履義 đính nhân lí nghĩa

Từ điển Nguyễn Quốc Hùng

Đội nhân đạp nghĩa, ý nói sống hoàn toàn hợp với nhân nghĩa.

▸ Từng từ: 頂 仁 履 義